Almanya’nın aşırı sağcı partisi Alternatif için Almanya (AfD), Pazar günü yapılan Sachsen-Anhalt seçimlerinde rekor bir başarı elde etti, fakat tek başına yönetim için ihtiyaç duyduğu çoğunluğu sağlayamadı. Bu durum, eyaletin yeni hükümeti için uzun müzakerelere sahne olabileceği anlamına geliyor.
AfD, oyların %43.8’ini alarak, 2021 seçimlerinde aldığı %20.8’lik oyu iki katından fazlasına çıkardı ve bu, Almanya’daki eyalet seçimlerinde en güçlü performansı oldu. Partinin, Magdeburg’daki eyalet parlamentosunda 83 sandalyeden 39’unu kazanarak, mutlak çoğunluk olan 42 koltuktan üç sandalye eksik kaldığı bildirildi.
Bu sonuç, Başbakan Friedrich Merz ve merkezi sağdaki Hristiyan Demokrat Birliği (CDU) için büyük bir darbe oldu. CDU, %17.2 oy alarak eyalet tarihindeki en kötü sonucunu kaydetti ve 2021’deki 40 sandalyesinin yarısından fazlasını kaybetti.
Sonuç, AfD’nin II. Dünya Savaşı’ndan bu yana Almanya’daki ilk aşırı sağcı eyalet hükümetini kurma hedefinden de uzakta kaldı. Ana akım partiler, AfD ile koalisyon kurmayı kesin bir dille reddetti. Bu durum, partinin zaferinin otomatik olarak eyalet hükümetini kontrol etmesi anlamına gelmiyor.
AfD’nin baş adayı Ulrich Siegmund, devlet televizyonu ARD’ye verdiği röportajda, “Tam olarak hedeflediğimiz şeyi başardık. Bu ülkede tarihi bir an yaşadık.” dedi.
Siegmund, seçmenlerin “artık böyle olamaz” mesajı verdiğini belirterek, sonucu Berlin’deki ulusal hükümete bir sinyal olarak tanımladı. “Bu seçim kampanyasında bizim için çok iyi bir kampanyacıydı Friedrich Merz,” diyen Siegmund, “Bu adamın şansölyelikte her gün kalması bir gün fazla” ifadelerini kullandı.
AfD’nin ulusal eş başkanı Alice Weidel, sonucu “olarak yorumlayarak partinin yönetme konusunda açık bir yetki aldığını söyledi.
Diğer partiler ise iş birliği olasılığını hızlı bir şekilde reddetti. CDU’nun ulusal genel sekreteri Franziska Hoppermann, partinin AfD ile çalışma konusunda kesin bir duruş sergilemeye devam edeceğini ifade etti. “AfD, aşırı sağcı bir partidir,” dedi.
Seçimlerde Sosyal Demokratlar %9.3 ile üçüncü, Yeşiller %8.9 ile dördüncü, Sol Parti ise %8.6 ile beşinci sırada yer aldı. Sahra Wagenknecht İttifakı (BSW) ise %5.3 alarak parlamentoya girmeyi başardı. Mevcut eyalet hükümetinin küçük ortağı olan Liberal Demokratlar ise %2.6 oyla sandalyeye erişemedi.
CDU, 15 sandalye kazanırken, Yeşiller, SPD ve Sol Parti her biri sekiz sandalye elde etti. BSW ise beş sandalye ile temsil edilecek.
Bu sonuçlar, yönetim çoğunluğuna ulaşmak için net bir yol sunmuyor. CDU, SPD ve Yeşiller koalisyonu yalnızca 31 sandalyeye ulaşacak. Sol Parti eklenirse bu sayı 39’a yükselecek, yine de çoğunluktan üç sandalye eksik kalacak.
AfD, 42 sandalye eşiğine yalnızca BSW’nin desteğiyle ulaşabilir. BSW, AfD’ye destek verebileceği gibi CDU adayını da destekleyebilir veya çekimser kalabilir. Eyalet seçim kurallarına göre, valinin üçüncü oylamasında yalnızca bir çoğunluk yeterli olacak, bu da koalisyon müzakerelerine belirsizlik katıyor.
Parti liderlerinin bu hafta pozisyonlarını belirlemesi bekleniyor, keşif görüşmelerinin ise önümüzdeki günlerde başlaması tahmin ediliyor.
Sachsen-Anhalt, Berlin’in batısında, yaklaşık 2.1 milyon nüfusa sahip bir eyalet olup, AfD’nin en güçlü destek alanlarından biri haline geldi. Parti, özellikle ekonomik ve demografik zorlukların siyasi sistemi sorgulayan bir hoşnutsuzluk yarattığı eski komünist doğu bölgelerinde oldukça popülerdir.
AfD, Almanya’nın ulusal parlamentosundaki en büyük muhalefet partisi. Yükselişi, ana akım siyasi partileri endişelendiriyor ve bu partilerle işbirliğini reddetme konusunda bir tür “ateş duvarı” oluşturmaya devam ediyor.
Almanya’nın iç istihbarat ajansı, AfD’nin Sachsen-Anhalt şubesini kanıtlanmış bir aşırı sağcı örgüt olarak sınıflandırdı. Yetkililer, partinin bazı kesimlerinde, müslüman çoğunluklu ülkelerden gelen göçmenlere karşı hoşgörüsüzlük dahil olmak üzere, ırkçı ve etnik temelli görüşler bulunduğunu belirtti.
AfD, aşırılık iddialarını reddediyor ve bu sınıflandırmaların siyasi motive olduğunu savunuyor.
Parti, göçmenlerin sınır dışı edilmesini öngören “remigrasyon” politikası da dahil olmak üzere, göç konusundaki kampanyasına ağırlık veriyor. Siegmund, “sınır dışı etme ofensifi”ni önceliklerinden biri olarak tanımlıyor ve insanları Almanya’ya çektiğini iddia ettiği teşviklerin sona ermesini talep ediyor.
Parti ayrıca, Almanya’da genel olarak yasak olan evde eğitim uygulamasına izin verilmesini destekliyor ve okullardan resmi olarak gökkuşağı bayrağı dalgalandırmadan kaçınmalarını talep ederken, Alman bayrağını göstermelerini istiyor.
Dış politikada ise AfD, Almanya’nın Ukrayna’ya desteğine karşı çıkıyor ve Rusya’ya uygulanan yaptırımların kaldırılmasını istiyor. Ancak eyalet hükümetleri ulusal dış politikayı belirleme yetkisine sahip değil.
Partinin, yanıltıcı bilgi yayıldığını belirterek Sachsen-Anhalt’ı bölgesel kamu yayıncısından çekme önerisi de var.
Seçim, %77.8 gibi alışılmadık bir katılımla, 2021’de %60.3 olan katılım oranının oldukça üzerine çıktı ve bu, 1990’daki Alman birleşiminden beri eyaletteki en yüksek katılım oranı oldu.
Buna rağmen sonuç, AfD’yi alışılmadık bir konuma sokuyor: Oyların önemli bir kısmını kazanmış olsa da, sert bir şekilde eleştirdiği ve kamuya açık bir şekilde birlikte yönetmeyi reddeden diğer partilere bağımlı durumda.
AfD’nin bir seçim zaferinin, AfD yönetiminde bir hükümete yol açmadığına dair yakın bir örnek de var. Komşu Thüringen’de, AfD 2024’te bir eyalet seçiminde kazanmıştı ama CDU destekli azınlık yönetimi iktidara gelince hükümetten dışlandı.
Sachsen-Anhalt’ın bir sonraki hükümeti önemli sorumluluklara sahip olacak. Almanya’nın 16 eyaleti, eğitim ve iç güvenlik gibi alanları denetliyor. Eyalet hükümetleri, belirli federal yasaları onaylamak için Almanya’nın üst meclisi olan Bundesrat’ta da sandalye bulunduruyor.
Sachsen-Anhalt burada yalnızca dört oy ile temsil ediliyor ve etkisi sınırlı. Merz için bu seçim, aşırı sağın gücü hakkında bir başka uyarı niteliği taşırken, 20 yılı aşkın bir süredir eyalet siyasetinde hüküm süren bir parti için de zararlı bir sonuç oldu.