Meclis’ten dün geçen yasanın genel gerekçesi; demokratik yapının adil, şeffaf ve uygulanabilirliğinin arttırılması
Hasipoğlu Seçim ve Halkoylaması Yasası’nda yapılan değişikliği TAK’a anlattı
“Karma oyun kaldırılması bir son dakika değişikliği değil”
“Demokratik ve parlamenter sistemde karma oy artık Meclis ve komite çalışmalarında yasa yapılmasına hizmet etmiyor”
“Seçmenler istedikleri partiye mühür vuracak, mühür vurduktan sonra isterlerse milletvekili tercihi yapabilecek”
Cumhuriyet Meclisi Genel Kurulu’nda dün görüşülen Seçim ve Halkoylaması Değişiklik Yasa Önerisi, oy çokluğuyla kabul edildi. Önerinin yasalaşmasıyla karma oy hem milletvekilliği hem de belediye meclis üyeliği seçimlerinde kaldırıldı. Değişiklikle, parti içi tercih sistemi ve bağımsız adaylık devam edecek.
Seçim ve Halkoylaması Değişiklik Yasa’nın genel gerekçesinde; KKTC’deki siyasal partilerin toplum üzerindeki saygınlığının yeniden kazanılması ve demokratik yapının adil, şeffaf ve uygulanabilirliğinin arttırılmasının hedeflendiği belirtildi.
TAK muhabirinin konu hakkında görüşüne başvurduğu, Seçim ve Halkoylaması Değişiklik Yasa Önerisini sunan Ulusal Birlik Partisi (UBP) Milletvekili, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı Oğuzhan Hasipoğlu, karma oy sisteminde yapılan değişiklikle ilgili ayrıntılı bilgi verdi.
Oğuzhan Hasipoğlu, karma oyun kaldırılmasının bir son dakika değişikliği olmadığını söyleyerek, demokratik ve parlamenter sistemde karma oyun artık Meclis ve komite çalışmalarında yasa yapılmasına hizmet etmediğini kaydetti.
Karma oyun kaldırılmasıyla, Anayasal hak değil, sorun yaratan oy kullanma yönteminin değişeceğini söyleyen Hasipoğlu, karma oyun kaldırılmasıyla seçme ve seçilme hakkının korunduğunu kaydetti.
Hasipoğlu,“Seçmenler istedikleri partiye mühür vuracak, mühür vurduktan sonra isterlerse milletvekili tercihi yapabilecekler. Yani tercih kalkmıyor, sadece artık partilere mühür vurulması olayı tek seçenek kalmış oluyor. Belediye meclis üyelerinde de aynı sistem geçerli olacak.” dedi.
Oğuzhan Hasipoğlu, seçim sisteminin vatandaşların oyunu yakmadan iradeyi sandığa yansıtmasını gerektirdiğini belirterek, karma oyun seçmenin iradesini zayi ettiğini söyledi.
Hasipoğlu, 2022 seçimlerinde yaklaşık 14 bin karma oy kullanıldığını anımsatarak, bunların yüzde 41’inin ise geçersiz sayıldığını kaydetti.
Karma oyun kalkmasıyla parlamenter sistemin güçleneceğini söyleyen Hasipoğlu, siyasetin kişiler üzerinden değil, program ve politikalar üzerinden yürütülmesi gerektiğini söyledi.
“Karma oy artık Meclis ve komite çalışmalarında yasa yapılmasına hizmet etmiyor”
Demokratik ve parlamenter sistemde karma oyun artık Meclis ve komite çalışmalarında yasa yapılmasına hizmet etmediğini anlatan Hasipoğlu, “Komitelerde bir partiden en az beş vekil olması lazım. Bugün baktığında bu sayıda sadece Cumhuriyetçi Türk Partisi ve Ulusal Birlik Partisi’nden milletvekili var. Karma oy, aslında demokrasi açısından ve yasaların daha katılımcı, daha etkili bir şekilde yapılması açısından da önemli.” dedi.
Komite çalışmalarında bugün yalnızca iki partinin bulunmasının sağlıklı olmadığını vurgulayan Hasipoğlu, kişisel siyaset değil, siyasi sorumluluğun ve program siyasetinin güçlenmesi gerektiğini vurguladı.
Hasipoğlu sözlerini şöyle sürdürdü:
“2022 seçimlerinde kullanılan karma oyların yüzde 41’i yandı. Bu da ne demektir takriben her iki karma oy kullanan kişiden bir kişi oyunu yakmış oluyor. Aslında bu iradenin sandığa yansıması açısından sıkıntılı.”
“Tercih kalkmıyor, sadece partilere mühür vurulması tek seçenek olarak kalıyor”
Karma oyun hem milletvekilliği hem de Belediye Meclis üyeliği seçimleri için kaldırıldığını söyleyen Hasipoğlu, “Seçmenler istedikleri partiye mühür vuracak, mühür vurduktan sonra isterlerse milletvekili tercihi yapabilecekler. Yani tercih kalkmıyor sadece artık partilere mühür vurulması olayı tek seçenek kalmış oluyor. Belediye meclis üyelerinde de aynı sistem geçerli olacak.” Dedi.
Karma oyun kaldırılmasıyla, yaşanabilecek karmaşanın da önüne geçileceğine dikkat çeken Hasipoğlu, “Karma oyun kalması hem karmaşık olacaktı, hem de iki seçimin bir arada yapılacak olması nedeniyle vatandaşların oy kullanmak için çok vakit harcamasını gerektirecekti. Karma oyda hata yapma olasılığı da daha fazla olacaktı.” Şeklinde konuştu.
Seçmenlerin tercih hakkını kullanmak isterse, gene mühür vurduğu parti içinde tercih yapabileceğini yineleyen Hasipoğlu, sözlerini şöyle sürdürdü:
“Bu hakkını kullanmak isteyen seçmenler, her ilçede o siyasal partinin listesindeki isim ve soy isimleri yazılı aday sayısının yarısı için tercih kullanabilir. Kesirler dikkate alınmaz.
Seçmenler tercih kullanmak istemezse sadece mühür de vurabilir. Bununla beraber bağımsız adaylık kaldırılmıyor. Seçmenler bağımsız adaylara da oy verebilecek.”
“Karma oyun kaldırılması bir son dakika değişikliği değil”
Hasipoğlu, karma oyun kaldırılmasının bir son dakika değişikliği olmadığını da vurgulayarak, yasa önerisinin kendisi tarafından Meclis’e ilk olarak 9 Mayıs 2023’te sunulduğunu anımsattı.
Önerinin Meclis’te 2025 yılında 14, 17, 20 Mart ve 30 Mayıs’ta görüşüldüğünü aktaran Hasipoğlu, önerinin komiteden geçtiğini ve Genel Kurul’un gündemine geldiğini, siyasi partilerle istişare edildiğini ve yaklaşık üç yıldır Meclis’in gündeminde bulunduğunu aktardı.
Hasipoğlu, önerinin 30 Mayıs 2025’te yeniden Genel Kurul’un önüne geldiğini anımsatarak, “CTP ‘öneriyi komiteye geri çekin düzeltmeleri yapalım, eğer sizin nisabınız varsa biz de onaylarız’ dedi. Düzenleme yeniden komiteye çekildi ve komiteden geçti. Buna rağmen maalesef bize verdikleri sözü tutmadılar.” şeklinde konuştu.
“Sandığa doğru yansıyan bir halk iradesi istiyoruz”
Karmaşık bir sistem nedeniyle halkın iradesinin geçersiz kalmasını istemediklerini vurgulayan Hasipoğlu, sözlerini şöyle sürdürdü:
“Sandığa doğru yansıyan bir halk iradesi istiyoruz. Biz kişisel siyaseti değil, program ve politika siyasetini güçlendirmek istiyoruz.
Demokrasi yalnızca kişiler, siyasi programlar ilkeler ve partilerin halka sunduğu politikalar üzerinden yürütülmemeli.
Bu yüzden bugün meclisteki komite çalışmalarında sadece iki partinin olması sağlıklı bir sistem değildir.
Seçmenin karşısına çıkan siyasal partiler, ülkeyi nasıl yöneteceklerini anlatmalı ve bunun hesabını da halka vermelidir.”
Haber: Tuğçe Ülkü Aydın