ABD Dışişleri Bakanlığı, Perşembe günü, Lockheed Martin’in F-35 Lightning II savaş uçaklarının Suudi Arabistan’a potansiyel satışı için onay verdiğini duyurdu. Bu karar, Suudi Arabistan’ın Orta Doğu’daki savaşlara daha fazla dâhil olmasıyla birlikte geldi.
Olası bu satış, ABD’nin askeri güç dengelerini değiştirebileceği gibi, Washington’un müttefiki İsrail’in “nitelikli askeri üstünlüğünü” koruma tanımını da test edebilir.
Suudi Arabistan, 2025’in başlarında ABD Başkanı Donald Trump’a uçaklar için doğrudan bir talepte bulunmuştu ve Lockheed Martin’in savaş uçaklarına uzun süredir ilgi duyuyordu. Ancak, bölgedeki tek F-35 kullanıcısı olan İsrail, bu satışa karşı çıkıyor.
Yaklaşık 24,3 milyar dolar değerindeki satış paketi, 48 adet askeri uçak, 49 adet Pratt & Whitney motoru, iletişim ekipmanları, yedek parçalar ve diğer destek unsurlarını kapsıyor.
F-35, düşman tespiti aşma yeteneğine sahip gizli teknoloji ile inşa edilmiş en gelişmiş savaş uçağı olarak kabul ediliyor. Dışişleri Bakanlığı, “Önerilen satış, Suudi Arabistan’ın mevcut ve gelecekteki tehditleri caydırma yeteneğini artıracak, yerel savunmasını güçlendirecek ve ABD birlikleriyle uyumunu geliştirecektir.” dedi.
Suudi Arabistan, ABD’nin silahlarını en çok alan ülke olarak uzun yıllardır hava kuvvetlerini modernize etmek ve özellikle İran’dan gelen bölgesel tehditlere karşı koymak amacıyla bu savaş uçaklarını talep ediyor. Suudi Arabistan’ın bu uçaklar için yaptığı başvuru, Trump yönetiminin Riyad ile savunma işbirliğini derinleştirme yönündeki açıklamalarıyla daha da önem kazanmış durumda.
Suudi Arabistan, Boeing F-15, Avrupa yapımı Tornado ve Typhoon gibi karışık bir jet filosuna sahip. F-35 meselesi, daha geniş diplomatik çabalarla da iç içe geçmiş durumda. Eski ABD Başkanı Joe Biden’ın yönetimi, Riyad’ın İsrail ile normalleşmesini de içeren kapsamlı bir anlaşma çerçevesinde F-35 sağlamayı önceki dönemlerde değerlendirmişti, ancak bu çabalar sonuçsuz kaldı.
Trump, göreve döndüğünden beri Suudi Arabistan’a silah satışlarını öncelik haline getirdi. 2025 yılında ABD, krallığa yaklaşık 142 milyar dolar değerinde bir silah paketi satışı konusunda anlaşmaya vardı. Bu, Beyaz Saray tarafından “Washington’un şimdiye kadar yaptığı en büyük savunma işbirliği anlaşması” olarak tanımlandı.
Dışişleri Bakanlığı, önerilen satış konusunda Kongre’yi bilgilendirdi. Bu satış, ABD’li yasa yapıcıların onayına ihtiyaç duyacak. Suudi Arabistan, Prens Mohammed bin Salman’ın 2030 Vizyonu çerçevesinde iddialı ekonomik ve askeri modernizasyon planları yürütüyor. Krallık, son yıllarda savunma ortaklıklarını çeşitlendirmeye çalışırken, Washington ile olan güvenlik ilişkisini de sürdürmekte.