Kremlin, “düşmanca” ülkelerin eylemlerinin Rusya’nın İsviçreli gıda devi Nestle ve Fransız perakendeci Auchan’ın varlıklarını kontrol altına alma kararında etkili olduğunu açıkladı.
Başkan Vladimir Putin tarafından imzalanan kararnamede duyurulan bu adım, Fransa’nın süt ürünleri şirketi Danone ve Danimarka’nın bira üreticisi Carlsberg’in Rusya’daki varlıklarının alıkonulmasından bu yana, Batılı firmalara karşı atılan en önemli adım olarak değerlendiriliyor.
Kremlin sözcüsü Dmitry Peskov, “Düşmanca ülkelerden gelen Avrupa şirketlerinden bahsediyoruz.” diyerek bu ülkelerin “şu anda ülkemize karşı en aktif askeri eylemlerin içindekiler” olduğunu kaydetti. Ancak Peskov, Fransa veya İsviçre’yi isimlendirmedi.
İsviçre, Ukrayna’ya silah sağlamıyor ama Rusya’ya yaptırım uyguladığı için Moskova’nın tepkisini çekti. İsviçre hükümeti, Putin’in adımından endişe duyduğunu belirterek, Nestle’in bu durumu tersine çevirmek için yürüttüğü çabalara destek verdiklerini ifade etti.
Nestle ise, durumu değerlendirdiğini açıkladı. Şirket, “Nestle, tüm paydaşların, özellikle çalışanlarının çıkarlarını korumak ve iş operasyonlarının sürekliliğini sağlamak için gerekli tüm adımları atmaya kararlıdır.” dedi. Şirket, ne tür bir eylem planladığı konusunda daha fazla yorum yapmaktan kaçındı.
Söz konusu hareket, Rusya ile Avrupa arasındaki gerginliğin derinleştiği bir dönemde gerçekleşti. Birçok Avrupa hükümeti, Moskova’yı kıtada sabotaj kampanyası yürütmekle suçluyor; Rusya bu iddiaları reddediyor.
Rusya, 2022’de Ukrayna’yı işgal ettikten sonra yabancı mülkler üzerindeki kontrolünü sürekli olarak sıkılaştırdı. Putin’in 2023’te imzaladığı bir kararname, Moskova’nın “düşmanca” olarak değerlendirdiği ülkelerin varlıklarının geçici yönetime alınmasına olanak tanıyor.
Moskova bu çerçevede zorunlu satışlar, çıkış vergileri ve indirimler yoluyla fonlar toplamakta ve Kremlin ile bağlantılı içkişilere ödüller vermekte. 2025’te Moskova merkezli hukuk firması NSP’nin tahminlerine göre, Rus devleti savaşın başlangıcından bu yana 50 milyar dolardan fazla özel mülkü el koydu.
Nestle ve Auchan’ın Rus varlıkları, kamuoyunda tanınmayan L.E.V. Management adlı bir şirkete geçici olarak devredildi.
Auchan, Rusya’da 230 mağaza ve çevrimiçi iş modeli ile yaklaşık 30 bin kişiyi istihdam ediyor ancak yorum yapmaktan kaçınıyor.
Nestle, Rusya’da altı fabrikada kahve, evcil hayvan bakımı ve bebek mamaları üretiyor. 2021 yılında Rusya’daki satışlarının yaklaşık 2 milyar İsviçre frangı (2.4 milyar dolar) olduğu belirtiliyor ve burada yaklaşık 7 bin çalışanı bulunmakta.
Bu, grup satışlarının yaklaşık %2’sini oluşturuyordu, ancak analistler, Nestle’nin Rusya’daki faaliyetlerini küçültmesi nedeniyle katkının azaldığını tahmin ediyor. Bank Vontobel analisti Jean-Philippe Bertschy, Nestle’nin çoğu satışını, gerekli olmayan ithalat ve ihracatını, reklamlarını ve sermaye yatırımlarını askıya aldığını ifade etti. Şu anda Rusya’nın grup satışlarına katkısının yaklaşık %1 olduğunu düşündüğünü ekledi.
Kommersant gazetesi, önceki bir raporda KS Logistika adlı bir şirketin, mevcut yönetimin genişlemeyi engellediği gerekçesiyle Putin’den Nestle’nin varlıklarını geçici yönetime almasını talep ettiğini bildirmişti. Geçici yönetim çoğunlukla devlet el koyması ile sonuçlanıyor; varlıklar daha sonra Kremlin ile bağlantılı kişilere veya firmalara devrediliyor. Peskov, şu anda yalnızca geçici yönetime geçişin düşünüldüğünü belirtti.
Daha önce diğer Batılı şirketler, yaptırımlar veya devlet müdahalesi tehdidine karşı Rusya’daki varlıklarını satma veya yerel yöneticilere devretme yoluna gitmişti. Nestle, Rusya’daki varlığını sürdürerek, temel gıda ürünleri sağladığını savundu. Kepler Cheuvreux analisti Jon Cox, bu gelişmenin Nestle için iyi bir işaret olmadığını söyledi. Cox, “Sonuçta, Nestle bu varlıklarını muhtemelen kaybedecek – Rusya’daki satışlarından yaklaşık %2 ve bu ülkeye bağlı nakit – ve herhangi bir tazminatın bu kaybı telafi etmesi pek olası değil.” dedi.