Afrikalı liderlerin Birleşmiş Milletler (BM) 81. Genel Kurulundaki konuşmalarında kıtanın küresel sistemde daha adil ve güçlü temsile sahip olması yönündeki talepler öne çıktı.
BM 81. Genel Kurulunda 22-24 Eylül’de konuşan Afrikalı liderler, Afrika’nın küresel karar alma mekanizmalarındaki temsiliyetinin artırılması ve kıtanın kalkınma önceliklerine uygun finansman imkanlarının oluşturulması çağrısında bulundu.
Liderler, ayrıca Afrika’nın doğal kaynaklarından daha fazla ekonomik değer elde etmesi ve Filistin meselesine ilişkin iki devletli çözümün hayata geçirilmesi gerektiğini vurguladı.
AA muhabirinin Afrikalı liderlerin Genel Kurul konuşmalarından derlediği bilgilere göre BMGK reformu, küresel finans sistemindeki eşitsizlikler, doğal kaynakların kıta içinde işlenmesi ve Filistin meselesi, 22-24 Eylül’deki konuşmalarda öne çıkan başlıklar arasında yer aldı.
Kenya Devlet Başkanı William Ruto, Afrika’nın, BMGK’nin daimi üyeleri arasında olmamasının kıtanın küresel karar alma süreçlerindeki konumuyla bağdaşmadığını belirterek, Afrika için daimi temsil çağrısı yaptı.
Afrika’nın 54 BM üyesi ülkeyle Genel Kurulun dörtte birinden fazlasını oluşturduğuna dikkati çeken Ruto, BMGK’nin bugünün dünyasının gerçeklerini yansıtacak şekilde reforme edilmesi gerektiğini söyledi.
Gelişmekte olan ülkelerin yüksek maliyetli finansmana erişebildiğine dikkati çeken Ruto, uluslararası finans sisteminin reforme edilmesi, kalkınma bankalarının daha uzun vadeli finansman sağlaması ve Afrika ülkelerinin küresel finans kararlarında daha fazla söz sahibi olması için çağrıda bulundu.
Ruto, ayrıca Afrika’nın küresel finans sisteminde kıtayı ilgilendiren kararlarda daha fazla söz sahibi olması gerektiğini vurguladı.
Sierra Leone Cumhurbaşkanı Julius Maada Bio, BMGK’nin yapısının İkinci Dünya Savaşı sonrası jeopolitik dengeleri yansıttığını, bugünün siyasi, ekonomik ve demografik gerçeklerini yeterince karşılamadığını vurguladı.
Bio, Afrika’nın Konseyde daimi temsil edilmemesinin kurumun meşruiyetini ve etkinliğini zayıflattığına işaret ederek, kıtanın küresel karar alma süreçlerine daha fazla dahil edilmesi çağrısında bulundu.
Seyşeller Cumhurbaşkanı Patrick Herminie ise Afrika’nın BMGK’de en az iki daimi sandalyeyle temsil edilmesi gerektiğini belirterek, veto hakkı varlığını sürdürdüğü sürece Afrika’nın da bu hakka sahip olması gerektiğini söyledi.
Herminie, daha güçlü çok taraflılık ve uluslararası hukuka daha fazla bağlılık çağrısında da bulundu.
Orta Afrika Cumhuriyeti Cumhurbaşkanı Faustin-Archange Touadera, ülkesinin karşı karşıya olduğu güvenlik sorunlarına ve kalkınma ihtiyaçlarına dikkati çekerek, uluslararası toplumun Afrika ülkelerinin barış ve kalkınma çabalarına desteğinin artırılması çağrısında bulundu.
Etiyopya Cumhurbaşkanı Taye Atske Selassie, daha eşitlikçi ve kapsayıcı çok taraflı sistem çağrısı yaparak Afrika’nın küresel karar alma süreçlerinde daha anlamlı sese sahip olması gerektiğini vurguladı.
Selassie, iklim değişikliği, yapay zeka ve artan küresel eşitsizliklere çözüm bulunurken teknolojik ve ekonomik ilerlemenin Afrika ve diğer gelişmekte olan ülkelere de fayda sağlaması gerektiğini söyledi.
Afrika’dan Filistin’de iki devletli çözüm çağrısı
Gana Cumhurbaşkanı John Dramani Mahama, Afrika’nın yardım alan taraf olarak değil eşit ortak olarak görülmesi gerektiğine işaret ederek, kıtanın kalkınma, sanayileşme ve iklim değişikliğine uyum için uzun vadeli, uygun maliyetli finansmana ihtiyaç duyduğunu söyledi.
Mahama, “Afrika yardım istemiyor. Afrika, karşılıklı saygıya dayalı eşit ortaklık istiyor.” ifadelerini kullandı.
Afrika’nın kritik mineraller başta olmak üzere doğal kaynaklarını kıta içinde işlemesi ve ham madde ihracatı yerine yerel sanayi ve istihdam oluşturması gerektiğinin altını çizen Mahama, iklim finansmanında gelişmiş ülkelerin taahhütlerini yerine getirmelerini istedi.
Filistin meselesine de değinen Mahama, Gazze ve Batı Şeria’daki durumun uluslararası toplumun güvenilirliğini sınadığını vurgulayarak, Filistin Devletinin tanınmasına yönelik desteğini ve müzakere edilmiş iki devletli çözüm çağrısını yineledi.
Mahama, “Bu güvenilirlik krizinin hiçbir yerde Gazze’de, Batı Şeria’da ve işgal altındaki topraklarda Filistin halkının devam eden zulme maruz kalmasından daha acı bir örneği yok.” değerlendirmesinde bulundu.
Tanzanya Cumhurbaşkanı Yardımcısı Deogratius Ndejembi de uluslararası finans sisteminin gelişmekte olan ülkelerin kalkınma ihtiyaçlarını karşılayacak şekilde reforme edilmesi ve uygun maliyetli uzun vadeli finansmana erişimin kolaylaştırılması çağrısında bulundu.
Ndejembi, Tanzanya’nın 2029-2030 dönemi için BMGK geçici üyeliğine adaylığını açıklayarak Konseyde Afrika’nın sesinin güçlü olmasını hedeflediklerini anlattı.
Filistin meselesine de değinen Ndejembi, Filistin halkının kendi kaderini tayin hakkına destek verdiklerini dile getirerek Gazze’de sivillerin korunması ve insani yardımların kesintisiz ulaştırılması için çağrı yaparak iki devletli çözümü desteklediklerini ifade etti.
Somali Cumhurbaşkanı Hasan Şeyh Mahmud da Afrika’nın küresel karar alma süreçlerinde daha güçlü temsil edilmesi gerektiğini vurgulayarak, çok taraflı sistemin güçlendirilmesi ve BM’ye duyulan güvenin yeniden tesis edilmesi çağrısında bulundu.
Mahmud, Somali’nin güvenlik, demokratikleşme, devlet kurumlarının güçlendirilmesi ve ekonomik kalkınma alanlarındaki ilerlemelerini de anlattı.
Filistin meselesine de değinen Mahmud, Filistin halkının kendi kaderini tayin etme ve bağımsız devlet kurma hakkına Somali’nin desteğini yineledi.
İki devletli çözüme dayalı adil ve kalıcı çözüm çağrısında bulunan Mahmud, Filistin meselesinin uluslararası toplumun ortak çabasıyla ele alınması gerektiğine dikkat çekti.
Afrikalı liderlerden finansal sistemde daha adil konuma ulaşma talebi
Afrikalı liderlerin konuşmalarında kalkınma finansmanına erişim, borç yükünün azaltılması, teknoloji transferi ve kıtanın doğal kaynaklarından daha fazla ekonomik değer elde edilmesi gibi başlıklar da gündeme geldi.
Liderler, ayrıca Filistin halkının kendi kaderini tayin hakkına destek vererek iki devletli çözüme dayalı kalıcı çözüm çağrısında bulundu.
BM 81. Genel Kurulundaki genel görüşmeler 22-28 Eylül’de devam ederken 22-24 Eylül’de konuşan liderlerin mesajlarında Afrika’nın küresel karar alma mekanizmalarında daha güçlü temsil edilmesi ve ekonomik, finansal sistemde daha adil konuma ulaşması yönündeki talepler öne çıktı.