Kongo’nun Kuzey Kivu eyaletindeki Ebola tedavi merkezinde bu hafta tüm 29 yatak doldu. Enfeksiyonlar artarken, sağlık tesisleri zor durumda kalırken, ülkenin en çok etkilenen bölgesinde bulaşmanın yavaşlama belirtileri gösterdiği bildirildi.
Butembo şehrindeki Kitatumba Ebola tedavi merkezinde, hayati tehlikesi olan bir hasta oksijen desteği altında yatarken, maske, eldiven ve koruyucu önlük giyen sağlık çalışanları etrafında hareket ediyordu.
Uluslararası tıbbi yardım kuruluşu Sınır Tanımayan Doktorlar’ın proje koordnatörü Stephanie Hoffmann, “Son iki haftada çok keskin bir artış gördük,” dedi. “Bazen Ebola hastası olup yatak bulamayan hastalar oluyor,” şeklinde konuştu.
Yerel otoriteler, artan talebi karşılamak için bu hafta iki ek tedavi merkezi açarak şehirdeki toplam sayıyı dörde çıkardı. Ancak doktorlar bazı hastaların, tedavi edilemeyecek kadar ağır şekilde geldiğini belirtiyor.
Ayrıca, Hoffmann, Salı günü triage bölümünde tedaviye alınmadan önce 10 yaşında bir çocuğun öldüğünü aktardı. Durum, Kongo’nun doğusundaki Ebola salgınını kontrol etmenin zorluklarını gözler önüne seriyor; bu geniş bölgede sağlık sistemleri zaten savaş, tıbbi personel eksikliği ve sınırlı kaynaklardan etkileniyor.
Ekim’in başında, Ituri eyaletinde mayıs ayında teyit edilen ilk vakalardan önce Bundibugyo türü Ebolanın aylardır dolaşımda olduğu düşünülüyor. Salgına müdahale ise, fon kesintileri, hastalık gözetimindeki boşluklar, silahlı çatışmalar ve bu tür için onaylı aşı ve tedavilerin eksikliği gibi nedenlerle zorlanıyor.
Salı günü itibarıyla Kongo, 7,820 teyit edilmiş vaka ve 3,779 ölüm kaydetti. Ituri, en çok etkilenen eyalet olmaya devam ediyor, ancak Kuzey Kivu, bu ay yeni enfeksiyonlarda keskin bir artış kaydetti. Dünya Sağlık Örgütü, Kuzey Kivu’nun, yeni teyit edilen vakaların ve ölümlerin yaklaşık üçte birine neden olduğunu açıkladı.
Güney Ubangi, geçen hafta yedinci etkilenen eyalet oldu ve bu durum, WHO’nun “bulaşımın belirgin coğrafi yeniden dağılımı” uyarısını yapmasına neden oldu. Ancak sağlık çalışanları, bazı bölgelerde bulaşmanın yavaşlama belirtileri gösterdiğini belirtirken, genel yayılmanın hala “büyük” olduğunu vurguladı.
Kuzey Kivu’da sağlık çalışanları ve yerel liderler, Ebola müdahale ekiplerine yönelik derin güvensizlikler ve eğitimli personel eksiğinin, müdahale çalışmalarını ciddi şekilde zorlaştırdığını ifade ediyor. Eyalette teşhis edilen Ebola vakalarının %60’ından fazlası ölümle sonuçlanıyor; bu, ulusal ölüm oranının yaklaşık %48’ine kıyasla oldukça yüksek.
İnsanlar tedavi merkezlerine gitmekten korkuyor veya gecikiyor, bu da hastalığın etkili bir şekilde tedavi edilmesini zorlaştırıyor. Butembo’daki bir hastaneyi yöneten Dr. Michel Paluku Mukuloli, “Hastalar hastaneye gitmenin, otomatik olarak bir Ebola tedavi merkezine gönderilmek anlamına geldiğini düşünüyor,” dedi.
Pazarlarda ve minibüslerde kalabalıkların olduğu şehirde, önleme tedbirlerinin uygulanmasındaki zorluk da gözlemleniyor. Sağlık bölgeleri için gerekli olan sağlık kontrol noktalarından yalnızca ikisi çalışıyor çünkü personel yetersizliği bulunuyor.
Güvensizlik, Ebola’nın gerçek olup olmadığına dair şüpheleri de körüklüyor. Butembo’da yaşayan bir kaynak, 12 yaşındaki oğlunun solunum sorunları nedeniyle bir Ebola tedavi merkezine transfer edilmesinin ardından hayatını kaybettiğini belirterek, “Yakınları hastalanmadı, bu yüzden oğlunun yanlış teşhis edildiğini düşünüyorum,” dedi.
Korku ve öfke, Ebola yanıt ekiplerine yönelik saldırılara da sebep oldu. Evleri dezenfekte eden ve güvenli defin işlemlerini gerçekleştiren ekipler, yerel halktan tepkiyle karşılaşıyor. Bu ayın başlarında, Ebola müdahale ekipleriyle işbirliği yaptığı iddia edilen bir sağlık postuna halk tarafından ateş açıldı.
Kongolu yetkililer ve WHO, halkın güvenini yeniden inşa etmek için kamu bilgilendirme kampanyaları, ev ziyaretleri ve geleneksel, dini ile topluluk liderlerinin daha fazla katılımıyla çalışmalar yürütüyor. WHO, Kuzey Kivu’daki vakaların son günlerde azaldığını ancak fon, personel ve tedavi yatakları eksikliğinin ciddi sorunlar olmaya devam ettiğini açıkladı.
Kuzey Kivu, önceki birkaç Ebola salgınının merkez üssüydü ve 2018-2020 dönemi, Kongo’nun tarihteki en büyük ve en ölümcül Ebola salgını olarak kaydedildi. Bu salgınlar, şu anda dolaşımda olan Bundibugyo türünün aksine, Zaire türü Ebola tarafından tetiklenmişti.
Bundibugyo Ebola’nın belirtilerinin bazıları, yaygın hastalıklar olan sıtma ve tifo gibi hastalıklarla karışabileceğinden tespit edilmesi zorlaşabiliyor. Bu durumda onaylı aşı ve tedavi eksikliği, bazı vatandaşlarda endişe yaratıyor. 2018 dönemindeki müdahale sırasında yaşanan istismar iddiaları da güven kaybına yol açtı.
Kongolu yetkililer, Ebola önlemlerine uymayan kişilerin zorla tedavi merkezlerine alınabileceği konusunda uyarılarda bulunuyor. Ancak sağlık yetkilileri, zorlayıcı taktiklerin güven kaybını derinleştirebileceğinden endişeli. “Müdahale için polis veya ordu kullanmamamız gerektiğini düşünüyorum,” diyen Lwanzo, halkın kendi iradesiyle tedbirleri benimsemesi gerektiğini ifade etti.