Avrupa Konseyi Parlamenter Meclisinde (AKPM), Yunanistan’ın Avrupa Konseyi üyeliğinden kaynaklanan yükümlülüklerini yerine getirmesine ilişkin periyodik izleme raporu onaylandı.
AKPM Genel Oturumu’nda İspanyol milletvekili Laura Castel ile Finlandiyalı milletvekili Miapetra Kumpula-Natri tarafından hazırlanan ve Batı Trakya Türk azınlığının örgütlenme özgürlüğüne ilişkin sorunların ve Yunanistan’ın Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AİHM) kararlarını uygulamamasının ele alındığı rapor oylandı.
Batı Trakya’daki Türk derneklerinin tescilinin reddedilmesi veya mevcut Türk derneklerinin feshedilmesinin örgütlenme özgürlüğü kapsamında ele alındığı rapor, oturuma katılan üyelerin oylarıyla kabul edildi.
Raporun 40. paragrafında doğrudan “Batı Trakya Türkleri” ifadesinin kullanıldığı, Yunanistan’da adında “Türk” kelimesi bulunan derneklerin tescilinin reddedilebildiği veya mevcut derneklerin feshedilebildiği belirtildi.
Raporun oylandığı oturumda söz alan AK Parti İstanbul Milletvekili Sena Nur Çelik Kanat, Yunanistan’ın azınlıkların eğitim hakkı ve din özgürlüğüne yönelik ciddi ihlallerde bulunduğunu kaydetti.
Çelik Kanat, Yunanistan’ın hak ihlallerine ilişkin, “Birçok azınlık okulunun kapatılması, iki dilli anaokullarının bulunmaması ve seçilmiş müftülerin tanınmaması sorunları azınlıklarla yapılacak samimi istişareler yoluyla ele alınmalıdır.” ifadelerini kullandı.
Ayrıca Çelik Kanat, AKPM’nin Yunanistan’ın Avrupa Konseyi üyeliğinden doğan yükümlülüklerini yerine getirmesi için “net bir takvim belirlenmesi” konusunda ısrarcı olması gerektiğini vurguladı.
CHP Genel Başkan Yardımcısı ve İzmir Milletvekili Gökçe Gökçen ise oturumda Yunanistan’ın Batı Trakya Türklerinin örgütlenme özgürlüğüne ilişkin ihlallerinden endişe duyduğunu dile getirdi.
Yunan makamlarının Türklerin dernek kurma hakkına getirdikleri kısıtlamaları Lozan Antlaşması’nın 45. maddesini gerekçe göstererek yaptığına ancak bu duruma açıklık getirilmesi gerektiğine işaret eden Gökçen, Yunanistan’da “Türk” adıyla örgütlenmenin mümkün olmadığının altını çizdi.
İYİ Parti Edirne milletvekili Mehmet Akalın da konuşmasında kişilerin ve toplulukların etnik kimlikleri dahil kendilerini ifade etme özgürlüğüne sahip olduğunu vurgulayarak AİHM’nin Yunanistan ile ilgili kararlarını hatırlattı.
Akalın, Yunanistan’a Türklerin örgütlenme özgürlüğüne saygı göstermesi çağrısı yaptı.
Kapatılan dernekler ve AİHM kararları
1927’de kurulan İskeçe Türk Birliği (İTB), 1928’de kurulan Gümülcine Türk Gençler Birliği (GTGB) ve 1936’da kurulan Batı Trakya Türk Öğretmenler Birliği (BTTÖB) adlarında Türk ifadesi geçtiği, Batı Trakya’daki azınlığın Lozan Antlaşması’nda “Türk” değil “Müslüman” olarak tanımlandığı gerekçesiyle 1980’li yıllarda kapatılmıştı.
Bir dönem azınlık okullarının tabelalarında ve karnelerinde bulunan “Türk” ifadesi, Yunanistan tarafından görmezden gelinirken, bu tarihten sonra “Türk” ismi taşıyan derneklere resmi olarak faaliyet izni verilmemişti.
Kuruluşları reddedilen Meriç İli Azınlık Gençleri Derneği ve Rodop İli Türk Kadınları Kültür Derneği, kapatılan İTB ile birlikte konuyu 2005’te AİHM’ye taşımıştı. Mahkeme, 2007 ve 2008 tarihli kararlarında Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’nin (AİHS) toplanma ve örgütlenme özgürlüğüne ilişkin 11. maddesinin ihlal edildiğine hükmetmişti.
Öte yandan, Yunanistan’ın AİHM kararlarının uygulanmasına yönelik yasal düzenlemesi, muhalefet partilerinin itirazı üzerine, “Milli güvenlik söz konusu olduğunda karar uygulanmayabilir.” ifadesi eklenerek 2017’de Yunan Parlamentosunda onaylanmıştı.
Yunanistan, Batı Trakya’daki Türk azınlığı tarafından kurulan bazı derneklerin faaliyet göstermelerine, Türklerin etnik azınlık olduğu görüşünü savunmak amacıyla kuruldukları iddiasıyla izin vermemiş ve bu dernekleri kapatmıştı.