ABD’de ekonomik verilerden alınan sinyaller ABD Merkez Bankasının (Fed) faiz artışlarını erteleyeceği beklentisini güçlendirmesine karşın, küresel piyasalarda karışık bir seyir izleniyor.
ABD’de açıklanan makroekonomik veriler küresel piyasaların yönü üzerinde belirleyici olmaya devam ediyor. ABD ekonomisi, bu yılın ikinci çeyreğinde yıllıklandırılmış bazda yüzde 2,2 ile tahminlerin üzerinde büyüdü. Öncü tahminlerde ekonominin bu dönemde yüzde 1,5 büyüdüğü öngörülmüştü.
Fed’in enflasyon göstergesi olarak yakından takip ettiği, gıda ve enerji kalemlerinin hesaplama dışı tutulduğu çekirdek kişisel tüketim harcamaları fiyat endeksi ise ağustosta aylık bazda yüzde 0,2, yıllık bazda yüzde 3 arttı.
Piyasa beklentileri çekirdek kişisel tüketim harcamaları fiyat endeksinin aylık yüzde 0,3 ve yıllık yüzde 3,3 artması yönündeydi. Endeks temmuzda aylık yüzde 0,1, yıllık yüzde 3 artmıştı.
Ülkede kişisel tüketim harcamaları ağustosta aylık bazda yüzde 0,9 ile beklentilerin üzerinde artarken, kişisel gelirler ise yüzde 0,2 ile beklentilerin altında yükseldi. ABD’de özel sektör istihdamı eylülde 90 bin kişi artarak piyasa beklentilerini aştı.
Analistler, ABD’den gelen son verilerin piyasalarda Fed’in politikasında “yumuşak iniş” yapabileceğine dair senaryoyu tekrar güçlendirdiğini belirtti.
ABD’de enflasyon tarafında aşağı yönlü bir hareket olduğunu, diğer taraftan ülke ekonomisinin hala dirençli olduğunu ifade eden analistler, Fed’in yakın zamanda faiz artırmak zorunda kalmayabileceğini söyledi.
Analistler, yarın ABD’de açıklanacak tarım dışı istihdam verisinin Fed’in politikalarına ilişkin beklentileri şekillendirecek en önemli veri olduğunu kaydetti.
Çekirdek kişisel tüketim harcamaları fiyat endeksi verisi de Fed’in faiz artırımları konusunda acele etmeyeceğine yönelik iyimser tahminleri destekledi. Para piyasalarındaki fiyatlamalarda Fed’in ekim ayında faiz artırımına gideceğine yönelik tahminler yüzde 70 seviyelerinden yüzde 38 seviyelerine geriledi.
Diğer taraftan özellikle ABD’de eylül ayında artan dizel fiyatlarının yansımasının verilerde henüz görülmemesi enflasyonist baskıların azalıp azalmayacağına dair belirsizliklerin devam etmesine neden oluyor.
Düşük gelen enflasyon verisine karşın beklentilerden iyi gelen büyüme ve ADP özel sektör istihdamı verileri uzun vadeli faiz oranlarının yüksek seviyelerde kalacağına dair öngörülerin devam etmesine sebep oluyor. Bu durum da küresel piyasalarda risk iştahını baskılıyor.
Kişisel tüketim harcamalarının beklentileri aşması da ABD ekonomisinin yüksek faiz oranlarına dayanabileceğine dair beklentileri güçlendirdi.
Bu gelişmelerle yüzde 5,31 ile 2007’den bu yana en yüksek seviyeyi gören ABD’nin 10 yıllık tahvil faizi yüzde 5,28’de, yüzde 5,65 ile 2002’den bu yana en yüksek seviyeyi gören ABD’nin 30 yıllık tahvil faizi de yüzde 5,62’de dengelendi.
Fed’in ekim ayında faiz artırım beklentilerinin gerilemesine karşın sonraki toplantılarda bu artırımlara devam edeceğine yönelik beklentiler tahvil faizlerindeki yükselişte etkili oluyor.
Tahvil faizlerindeki yükselişten destek bulan dolar endeksi bugün 101,7 ile 24 Haziran’dan bu yana en yüksek seviyeye ulaştı.
Altının onsu ise yüzde 0,7 artışla 4 bin 184 dolardan işlem görüyor. Aralık vadeli Brent petrolün varil fiyatı yüzde 1,4 azalışla 96,6 dolara indi.
Öte yandan ABD Başkanı Donald Trump, eski Fed başkanı Jerome Powell’ın Fed binaları yenileme projesindeki maliyet aşımı nedeniyle Yönetim Kurulu üyeliğinden istifa etmeye zorlanması gerektiğini bildirdi.
Diğer taraftan Beyaz Saray’da enerji yatırımlarına ilişkin duyuru yapan Trump, Güney Kore’nin ABD’deki büyük enerji projelerine 200 milyar dolara kadar yatırım yapmayı planladığını bildirdi.
Trump, dizel ihracatının yasaklanması seçeneğini değerlendirdiğini ancak bunun benzin fiyatları üzerinde olumsuz etkisinin olabileceğini belirtti.
Bu gelişmelerin yanı sıra Fed yetkililerinin açıklamaları da yakından takip ediliyor. Fed Yönetim Kurulu Üyesi Lisa Cook, enflasyonun beş yılı aşkın bir süredir hedefin üzerinde seyrettiğini belirterek, “İş gücü piyasasındaki gücü korurken enflasyonu hedeflediğimiz seviyeye geri döndürme konusundaki kararlılığımı sürdürüyorum.” dedi.
Bu arada Fed, bankaları tabi tuttuğu stres testinin şeffaflığını ve kamuya karşı hesap verebilirliğini artırmak, stres testiyle bağlantılı sermaye gerekliliklerindeki oynaklığı azaltmak amacıyla yaptığı değişiklikleri nihai hale getirdi.
New York borsası dün karışık bir seyir izledi
New York borsası, beklentilerin altında gelen enflasyon verilerine rağmen tahvil piyasasındaki satış baskısıyla günü karışık seyirle tamamladı.
ABD’li çip şirketi Micron Technology’nin bilançosunun beklentilerden iyi gelmesinin ardından şirketin hisseleri piyasa sonrası işlemlerde yüzde 0,6 arttı. ABD’de 30 yıl vadeli mortgage (konut kredisi) için ortalama faiz oranı geçen hafta yüzde 7,3’e çıkarak Kasım 2023’ten bu yana en yüksek seviyesine ulaştı.
Bu gelişmelerle Dow Jones endeksi yüzde 0,86, S&P 500 endeksi yüzde 0,25 azalırken, Nasdaq endeksi ise yüzde 0,24 değer kazandı.
ABD’de endeks vadeli kontratlar, güne pozitif başladı.
Avrupa borsaları düşüşle kapandı
Avrupa borsaları enerji maliyetlerinde yaşanan artışın enflasyonist endişeleri tetiklemesi ve bunun da tahvil piyasası üzerindeki baskıyı artırmasıyla dün negatif seyretti.
Almanya’da yıllık enflasyon, Orta Doğu’da tırmanan çatışmaların enerji maliyetlerini tetiklemesiyle eylülde beklentileri aşarak yüzde 3,3’e yükseldi ve Aralık 2023’ten bu yana en yüksek seviyeye ulaştı.
Söz konusu veriyle birlikte Avrupa Merkez Bankası’nın (ECB) enflasyonu kontrol altına almak için sıkı para politikasına devam edeceğine yönelik öngörüler güç kazandı.
Öte yandan İngiltere’de Gayri Safi Yurt İçi Hasıla (GSYH), yılın ikinci çeyreğinde önceki çeyreğe göre beklentilerin üzerinde yüzde 0,5 arttı. Yıllık bazda ise İngiltere’de GSYH’nin ikinci çeyrekte beklentilerin üzerinde yüzde 1,4 arttığı görüldü.
Bu veriyle birlikte para piyasalarındaki fiyatlamalarda İngiltere Merkez Bankasının (BoE) yüzde 85 ihtimalle faiz artırımına gitmesi tahmin ediliyor.
Söz konusu gelişmelerle, İngiltere’de FTSE 100 endeksi yüzde 0,29, Almanya’da DAX 40 endeksi yüzde 0,79, Fransa’da CAC 40 endeksi yüzde 0,89 ve İtalya’da FTSE MIB endeksi yüzde 0,84 değer kaybetti.
Avrupa’da endeks vadeli kontratlar, güne negatif başladı.
Asya borsaları pozitif seyrediyor
Asya borsaları, Fed’e ilişkin faiz artırım beklentilerinin gerilemesi ve Micron Technology’nin beklentilerden iyi gelen bilançosunun Japonya ve Güney Kore’deki çip şirketlerinin hisselerini olumlu etkilemesiyle pozitif seyrediyor.
Makroekonomik veri tarafında Japonya’da eylül ayına ilişkin imalat sanayi Satın Alma Yöneticileri Endeksi (PMI) 54,1 seviyesinde gerçekleşerek beklentileri karşıladı.
Güney Kore’nin ihracatı eylülde yıllık bazda yüzde 83,5 artarak beklentileri aştı. Ülkenin ihracatındaki artışta küresel yapay zeka yatırımlarının çip talebini artırmaya devam etmesiyle yarı iletken sevkiyatlarının rekor seviyeye ulaşması etkili oldu.
Bu gelişmelerle, Japonya’da Nikkei 225 endeksi yüzde 2,9, Güney Kore’de Kospi endeksi yüzde 1,2 değer kazandı.
Çin ve Hong Kong piyasalarında bugün tatil nedeniyle işlem yapılmıyor.
Borsa günü düşüşle tamamladı
Dün satış ağırlıklı bir seyir izleyen Borsa İstanbul’da BIST 100 endeksi, günü yüzde 2,79 değer kaybederek 11.947,18 puandan tamamladı.
Borsa İstanbul Vadeli İşlem ve Opsiyon Piyasası’nda (VİOP) BIST 30 endeksine dayalı ekim vadeli kontrat ise dün akşam seansında normal seans kapanışına göre yüzde 0,66 değer kaybetti.
Dolar/TL dün günü yatay seyirle 49,0113’ten tamamlarken, bugün bankalararası piyasanın açılışında önceki kapanışın yüzde 0,1 üzerinde 49,0360’tan işlem görüyor.
Öte yandan Sermaye Piyasası Kurulu (SPK), Tera, Pusula, Atlas ve Hedef Portföy Yönetimi AŞ tarafından kurulan ve tasfiye sürecindeki fonlarda, mutabakatı tamamlanmış tüm katılma payı sahiplerine tasfiye sonucunda hak kazanacakları ödemeye mahsuben ara ödeme yapılmasına karar verdi.
Analistler, bugün yurt içinde haftalık para ve banka istatistikleri, imalat sanayi PMI, yurt dışında ise dünya genelinde imalat sanayi PMI başta olmak üzere yoğun veri gündeminin takip edileceğini belirterek, teknik açıdan BIST 100 endeksinde 11.800 ve 11.700 puanın destek, 12.100 ve 12.200 puanın direnç konumunda olduğunu kaydetti.