Avrupa Birliği (AB) Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen, Kosova’nın geleceğinin AB’de olduğunu belirterek, ülkenin Avrupa yolunda ilerleyebilmesi için siyasi ve kurumsal istikrarın sağlanması ve reformların hızlandırılması gerektiğini söyledi.
Von der Leyen, Balkan ülkeleri turu kapsamında Kosova’nın başkenti Priştine’de Başbakan Albin Kurti ile basına ortak açıklamalar yaptı.
Kosova’nın önemli bir siyasi dönemden geçtiğini ifade eden von der Leyen, “Hiçbir şey ve hiç kimse Kosova’nın tarihini yeniden yazamaz. 1999, Avrupa’nın kolektif hafızasına kazınmıştır.” dedi.
Von der Leyen, o dönemde yaşanan şiddetli baskılar, insani kriz ve halkın çektiği acılara işaret ederek, AB’nin o tarihten bu yana Kosova’nın yanında olduğunu söyledi.
AB’nin Kosova’nın en güçlü ortağı ve en büyük mali destek sağlayıcısı olduğunu kaydeden von der Leyen, yeniden yapılanma, ekonomik kalkınma ve reformlara destek verdiklerini belirtti.
Eski Kosova Cumhurbaşkanı Hashim Thaçi’nin de aralarında bulunduğu Kosova Kurtuluş Ordusunun (UÇK) eski komutanlarının, Hollanda’nın Lahey kentindeki davada savaş suçlarından mahkum edilmesi ve hapis cezalarına çarptırılmasına da değinen von der Leyen, kararın ülkede güçlü duygulara yol açtığını, Kurti ve diğer siyasi liderlerin sükunet çağrılarını memnuniyetle karşıladığını ifade etti.
“Bu karar sanıkların bireysel sorumluluğuyla ilgilidir. Kosova’nın direnişi yargılanmadı.” diyen von der Leyen, kararın bağımsız yargı kurumları tarafından verildiğini ve bu kurumların yetkilerine saygı gösterilmesi gerektiğini vurguladı.
Kosova’daki tüm topluluklardan hayatını kaybedenlerin hatırasının korunmasının önemine işaret eden von der Leyen, bunun uzlaşma ve ortak gelecek sürecinin parçası olması gerektiğini söyledi.
“Kurumsal istikrar her şeyin temelidir”
Von der Leyen, Kosova’da yeni meclis ve hükümetin kurulmasını olumlu karşıladıklarını belirterek, bundan sonraki adımın cumhurbaşkanının seçilmesi olduğunu ifade etti.
Siyasi partiler arasında diyaloğun mümkün olduğunun son haftalarda görüldüğünü ifade eden von der Leyen, “Kurumsal istikrar, reformlar, büyüme ve Avrupa yolunda ilerleme dahil diğer her şeyin temelidir.” diye konuştu.
Von der Leyen, Kosova’nın Avrupa geleceğine ilişkin görüşünün net olduğunu belirterek, “Kosova’nın Avrupa geleceğine inanıyorum. Kosova halkının kendisini ne kadar derinden Avrupalı hissettiğini biliyorum.” dedi.
Von der Leyen, hedeflerinin bu isteği AB üyeliğine doğru somut ilerlemeye dönüştürmek olduğunu söyledi.
Kosova’ya 882 milyon avroya kadar destek
Von der Leyen, AB’nin Batı Balkanlar için hazırladığı Büyüme Planı kapsamında Kosova’ya Avrupa yatırımlarının sağlanacağını ve AB tek pazarının bazı bölümlerinin kademeli olarak açılacağını anlattı.
Buna karşılık Kosova’nın gerekli reformları hayata geçirmesi gerektiğinin altını çizen von der Leyen, Kosovalı şirketlerin AB tek pazarındaki şirketlerle eşit koşullarda rekabet edebilmesinin amaçlandığını dile getirdi.
Von der Leyen, Kosova’nın Büyüme Planı kapsamında 882 milyon avroya kadar destek alabileceğini kaydederek, ülkeye yaklaşık 62 milyon avro ön finansman sağlandığını söyledi.
Kosova’nın AB tek pazarına daha fazla yaklaşabileceğini ifade eden von der Leyen, bunun için Büyüme Planı kapsamında sunulan fırsatların değerlendirilmesi çağrısında bulundu.
Von der Leyen ayrıca dolaşım ücretlerinin düşürülmesi konusunda başmüzakerecinin atanmasını memnuniyetle karşıladığını ve bu konuda müzakerelere başlanacağını belirtti.
Kosova’nın Tek Avrupa Ödeme Alanı (SEPA) ile entegrasyonuna da değinen von der Leyen, AB’nin bu süreçte Kosova’ya destek vermeye devam edeceğini söyledi.
Von der Leyen, bölge turuna 30 Eylül’de Arnavutluk’un başkenti Tiran’da başlamış, Cumhurbaşkanı Bajram Begaj ve Başbakan Edi Rama ile görüşmüştü.
Kosova temaslarının ardından Karadağ’ın başkenti Podgoritsa’ya geçmesi öngörülen von der Leyen’in, turunu 2 Ekim’de Kuzey Makedonya’nın başkenti Üsküp’te tamamlaması planlanıyor.