Perşembe günü Rusya’nın önde gelen yapay zeka ve teknoloji şirketi Yandex’in verimerkezine dronesalvurduğu bildirildi. Bu saldırı, Ukrayna ile savaşın başladığı tarihten bu yana bir Rus veri merkezine yapılan en büyük saldırı olarak kaydedildi.
Yandex, saldırının ardından yaptığı açıklamada, merkezdeki ekipmanların onarılıp onarılamayacağı konusunda henüz kesin bir bilgiye sahip olmadığını belirtti.
Bu yıl, Rusya ve Ukrayna arasında gerçekleştirilen karşılıklı drone saldırıları, enerji tesisleri ve rafinerilerden limanlar ile petrol ve tahıl taşıyan gemilere, e-ticaret depolarına ve en son olarak veri merkezlerine kadar yaygınlaştı.
Son bir ay içinde Rusya, Ukrayna’daki veri merkezleri ve telekomünikasyon altyapısına yönelik saldırılar düzenledi. Bu saldırılar arasında Kiev’in merkezi bölgelerini hedef alanlar da yer aldı.
Yandex, beş büyük veri merkezinden biri olan Sasovo merkezine yapılan saldırının yangına neden olduğunu ve burada on binlerce sunucu barındıran tesisin faaliyetlerini durdurmak zorunda kaldığını açıkladı. Şirket, “Rusya’nın Google’ı” olarak bilinse de, temel tüketici hizmetlerinin etkilenmediğini ancak zarar kapsamının ne olduğu konusunda bilgi vermedi.
Yandex, “Altyapıya verilen zararın boyutu henüz değerlendirilmektedir,” ifadelerini kullanarak, “Şu an için Sasovo’daki veri merkezi ekipmanlarının geri dönüştürülebilir olup olmadığını kesin olarak teyit edemiyoruz,” dedi.
Yandex Cloud hizmetinin web sitesinde, müşterilerine belirli bir veri merkezi “bölgesinde” elektrik sağlama sorunları yaşandığını ve diğerlerinin kullanılmasını önerdiklerini duyurdu.
2021 yılında Yandex, Sasovo merkezinin, Nvidia A100 çipleriyle inşa edilmiş üç süper bilgisayarından ikisine ev sahipliği yaptığını belirtmişti. Ancak Yandex, süper bilgisayarların saldırıdan etkilenip etkilenmediği konusunda açıklama yapmadı.
Perşembe günü Rusya’daki çeşitli çevrimiçi hizmetlerde teknik aksaklıklar meydana geldi. Bunlar arasında emlak toplama sitesi Cian, kitap portalı Litmarket ve Rus Demiryolları ile profesyonel futbol kulübü Spartak Moskova’nın web siteleri bulunuyor. Moskova bölgesindeki bir devlet otobüs şirketi, “bir veri merkezinin geçici kapalı olması” nedeniyle çevrimiçi bilet satışlarının yapılamadığını bildirdi.
Çevrimiçi izleme hizmeti Detector404, son bir günde 58.268 kullanıcı şikayeti aldığını açıkladı. Yandex’in Moskova Borsası’ndaki hisseleri, Rus teknoloji sektörünün proxy hissesi olarak %3 değer kaybetti. Önceki Ukrayna saldırıları, Rusya’da akaryakıt sıkıntısına ve benzin istasyonlarında kuyruklara neden olmuş, e-ticaretle uğraşan on binlerce küçük işletmeyi zarara uğratmıştır.
Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, Ağustos ayında, devletin, kritik öneme sahip alt yapıların drone saldırılarına karşı yeterince korunmadığı durumlarda kontrolünü almasına yetki vermişti. Daha önce, Rus veri merkezlerine yönelik onaylanmış büyük Ukrayna drone saldırıları olmamıştı.
Rusya’nın RBC haber ajansı, perşembe günü kaynaklara dayanarak, bazı işletmelerin Moskova tarafından “dost” olarak kabul edilen ülkelerde veri merkezleri geliştirmek üzere hükümetle görüşmeler yaptığını bildirdi. Ukrayna’daki bazı veri merkezleri, hasar görmesinin ardından faaliyetlerini durdurmak zorunda kalmış ve bir saldırı sonrasında 100.000 hanenin internet kesintisi yaşadığı bildirilmişti.
Ukrayna’nın dijital bakanı, geçen ay Reuters’a yaptığı açıklamada, ülkenin Rus saldırılarına karşı dijital altyapısını yer altına alma çalışmalarının sürdüğünü belirtmişti.
1997 yılında Rusya’nın ilk arama motorunu yaratan Yandex, Batı yaptırımları altındaki nadir büyük Rus şirketlerinden biri. YandexGPT, Rusya’nın önde gelen yapay zeka modellerinden birini geliştiren ve Yandex Taksi ile Yandex Müzik gibi çeşitli tüketici ürünleri sunan bir bulut bilişim hizmeti de işletmektedir.
Yandex’in ana yerel rakibi Sberbank, rakip GigaChat modelini geliştirirken, Rus yapay zeka geliştiricilerinin ABD ve Çinli meslektaşlarının altı ile dokuz ay gerisinde olduğunu belirtmekte. Yaptırımlar nedeniyle gelişmiş çiplerin ithalatında yaşanan zorluklar, en büyük engel olarak öne çıkıyor.