Kıbrıs Türk İşverenler Sendikası Başkanı Metin Arhun, Sosyal Sigorta Fonu’nun, çalışan, işveren ve emeklilerin ihtiyaçları doğrultusunda kullanılması, palyatif ve popülist uygulamalardan uzak durulması gerektiğini belirtti.
Arhun yaptığı yazılı açıklamada, Sosyal Sigorta emeklisi yaklaşık 48 bin kişiye, kasım ayı maaş ödemelerine ek 40 bin TL kişi başı, toplam 1,92 milyar TL emekli ikramiyesi ödeneceğine dikkat çekti.
Bu uygulamanın, önemli bir sosyal politika kararı olduğunun inkar edilemeyeceğini ifade eden Arhun, emeklilerin ekonomik koşullarının iyileştirilmesi ve yaşam standartlarının yükseltilmesinin, tüm kesimlerin hedefi olması ancak sosyal sigorta sisteminin, çalışan ve işverenlerinin primleriyle oluşan ortak bir emekli güvenlik yapısı olduğunun da göz ardı edilmemesi gerektiğini belirtti.
Bugün itibarıyla fondan toplam aylık ödeme yapılan kişi sayısının 45 bin 500 civarında olduğunu kaydeden Arhun, aktif prim yatıran kişi sayısının ise 170 bine ulaştığına dikkat çekti. Metin Arhun, prim yatıran/maaş alan oranının 3,75 seviyesinde olduğunu belirtti.
Ekonomik İşbirliği ve Kalkınma Örgütü (OECD) ülkelerinde, ortalama emeklilik birikimlerinin, ülkenin bir yıllık Gayrisafi Yurt İçi Hasıla miktarının 1-2 katı arasında olduğunu ifade eden Arhun, KKTC için bu rakamın 200-400 milyar TL arasında olması gerekirken, 12 milyar TL olduğunu kaydetti.
Emeklilik yaşında OECD ortalamasının kadında 63,9, erkekte 64,7, KKTC’de ise 60 olduğunu belirten Arhun, OECD’de emekli olabilmek için yaş şartı ile birlikte en az 18 yıl çalışma ve 40 yıla kadar çalışma şartları bulunduğuna işaret etti. Arhun, “Yani KKTC’de tartışıldığı gibi 25 yıl üzerinden emeklilik, dünya gerçeklerinden çok uzaktır.” dedi.
Talepler
Tüm bu tespitler nedeniyle, “Fonda para vardı ödedik” gibi uygulamalardan uzak durulması ve emeklilik yaşına yönelik aşağı yönlü bir değişikliğin gündeme alınmaması gerektiğini savunan Arhun, fon mali yönetiminin, siyasetten uzak bir şekilde, Merkez Bankası, çalışan ve işveren temsilcileri gözetiminde, profesyonel fon yöneticisi kişilere devredilmesi gerektiğini belirtti.
“Prim yatıran/ödeme yapılan kişi oranında ‘4’ seviyesinin yakalanması hedeflenmelidir” diyen Arhun, Sosyal Güvenlik Fonu’nda birikim oluşturmadan, gelir-gider dengesiyle yola devam etmek yönünde bir politika izlenecekse, bu uygulamanın ikramiye dağıtarak değil, emekli konforu da gözetilip, prim oranları aşağı çekilerek yapılması gerektiğini kaydetti.
Fon varlıklarının ülke ekonomik dinamizmini de arttıracak şekilde değerlendirilmesi gerektiğini ifade eden Arhun, fon birikiminin mevduat faizinde değerlendirilmesi dışında, prim borcu olmayan, teminatı sağlam ve geçeri olan işverenlere, yıllık ürettiği prim miktarının 10 katına kadar, gelir sağlanan mevduat faizinin yüzde 5 üzerinde bir oranla işletme kredisi sağlanması gerektiğini belirtti.