Amerikalı ekonomistler Robert E. Hall ve Michael Woodford, ekonomik şokları yönetmek için geliştirdikleri modellerle ilgili çalışmaları nedeniyle Nobel Ekonomi Ödülü’nü kazandı. Ödül, 9 Ekim 2023 tarihinde Stockholm’de açıklandı.
İsveç Kraliyet Bilimler Akademisi, Hall ve Woodford’un çalışmalarının, tüketicilerin tasarruf yapma veya harcama kararlarını daha iyi anlamak için teorik bir temel oluşturduğunu belirtti. Bu bulgular, dünya genelindeki politika yapıcıların ekonomik dalgalanmalar sonrasında ekonomileri istikrara kavuşturmasını kolaylaştırdı.
Nobel komitesi, “Ödül sahiplerinin araştırmaları, büyük makroekonomik krizlerin daha etkili bir şekilde yönetilmesini sağladı,” dedi. “Pandemi dönemi ve son yıllardaki enerji krizlerinde son derece faydalı oldu.”
Hall, Kaliforniya’daki Stanford Üniversitesi’ne, Woodford ise New York’taki Columbia Üniversitesi’ne bağlı olarak çalışmaktadır. Woodford, New York’tan komiteye yaptığı telefon görüşmesinde “Bu büyük bir onur. Beklenmedik bir durum,” dedi.
Geçmişte, hükümetlerin ekonomik şoklara yanıtları, Britanyalı ekonomist John Maynard Keynes’in önerdiği yöntemler doğrultusunda, vergi indirimleri ve kamu harcamalarını artırarak ekonomiye müdahale etmeye dayanıyordu. Ancak 1970’ler, aynı anda hem yüksek enflasyon hem de yüksek işsizlik yaşanan stagflasyon döneminde bu yaklaşımın yetersiz kaldığı görüldü.
Hall ve Woodford, Keynesçi modeli geliştirerek tüketicilerin ve işletmelerin nasıl kararlar aldıklarını incelemeye başladılar. Nobel komitesi, “Ekonomik sonuçlar, haneler ve işletmeler tarafından yapılan milyonlarca mikro seviye kararın sonucudur,” ifadelerini kullandı. Araştırmaları, istikrar politikası teorisinde önemli bir değişim yarattı.
Hall, tüketicilerin harcama kararlarının, gelecekteki gelir beklentilerine bağlı olduğunu inceledi. “Eğer iyimserlerse, harcayacakları miktar daha fazla olacaktır,” dedi. 1982 yılında Fredric Mishkin ile yaptıkları çalışmada, hanelerin yaklaşık yüzde 80’inin harcama kararlarını gelecek beklentilerine dayandırdığını buldular.
Woodford’un araştırması ise işletmelerin fiyat kararlarını, gelecekteki faiz oranları tahminlerine dayanarak aldığını ortaya koydu. “Eğer bir işletme rakiplerinin fiyatlarının artacağını düşünüyorsa, kendi fiyatlarını artırmak en iyi yoldur,” dediler. Bu nedenle, merkez bankalarının “güçlü ve güvenilir bir iletişim kurması” gerektiği vurgulandı.
Nobel İktisat Ödülü, resmi olarak Alfred Nobel’in anısına İskandinavya Bankası tarafından 1968’de kurulan bir ödüldür. Ödül, 10 Aralık’ta, Nobel’in ölüm yıldönümünde diğer Nobel ödülleriyle birlikte verilmektedir. Bu yılki ödül toplamda 12 milyon İsveç kronu (yaklaşık 1.2 milyon dolar) değerindedir.