ABD hükümeti, dünyanın en yoksul ülkelerine anneler, bebekler ve çocuklar için ücretsiz, hayati öneme sahip ilaçlar ve tıbbi ekipman sağlamaya devam etme konusunda bir anlaşmaya vardı. Bu karar, aylardır süren belirsizlik ve tedarik aksaklıklarının ardından alındı.
Bir ABD Dışişleri Bakanlığı sözcüsü, UNICEF’in malzemeleri temin edeceğini ve anlaşmanın değerinin 25 milyon dolar olduğunu bildirdi. Ancak, daha fazla detaya yer vermedi.
Bu fon, Trump yönetiminin yardım kesintileri ve Uluslararası Kalkınma Ajansı’nın (USAID) tasfiyesi sonrası etkilenen desteklerin yalnızca küçük bir kısmını temsil ediyor.
Anlaşmanın, dünyanın en savunmasız ülkelerinin Washington ile yeni sağlık yardım anlaşmaları müzakere ederken tedarik zincirindeki bir başka ani kesintiyi önlemesi bekleniyor.
Reuters’a konuşan dokuz eski USAID yetkilisi, sivil toplum temsilcisi ve hükümet yetkilisi, mevcut sözleşmenin geçen ay sona ermesi nedeniyle böyle bir kesintinin ciddi bir endişe kaynağı olduğunu belirtti.
UNICEF, anlaşmanın esas olarak hedeflediği 15 ülkede, özellikle Demokatik Kongo Cumhuriyeti, Haiti ve Mali gibi ülkelerde anne ve çocuk sağlığı ile bazı beslenme malzemelerinin teminini içerdiğini açıkladı.
Bu anlaşma, Washington’ın “Amerika İlk Küresel Sağlık Stratejisi” çerçevesinde birçok ABD yardım programını dondurması ve azaltmasının ardından ortaya çıkan 18 aylık kesintinin ardından geldi.
Kongo gibi bazı ülkelerde, bu aksaklıklar nedeniyle ilaç sıkıntıları yaşanmaya başladı. Doğu Kongo’daki Nyangezi Devlet Hastanesi sağlık çalışanları, doğum sonrası kanamaları önlemek ve tedavi etmek için kullanılan oksitosin ve çocuk bakımı ile doğum sırasında kullanılan amoksisilin gibi hayati ilaçların tükendiğini bildirdi.
Nyangezi sağlık bölgesinin başhekim yardımcısı Olivier Kabarati Amani, “Bölgedeki ana devlet deposu bir yıldan fazla bir süredir stok sıkıntısı yaşıyor.” dedi. Sağlık tesisleri, ilaçları piyasa fiyatlarından satın almak zorunda kalıyor; Amani, “Son altı ayda bakım maliyetleri iki katına, hatta üç katına çıktı.” şeklinde konuştu.
Dışişleri Bakanlığı, “Hayati öneme sahip tüm malzemelerin güvenilir bir şekilde sağlanmasını sağlama önceliği taşıdığını” belirtti.
Maternal ve yenidoğan sağlığı malzemeleri, 2016 ile 2023 yılları arasında USAID Küresel Sağlık Tedarik Zinciri Programı tarafından harcanan 5 milyar dolardan daha azını kapsıyor. Bu harcama, özel müteahhit Chemonics üzerinden yapılmıştı.
Reuters, programın kapatılma planlarını ilk olarak Nisan ayında bildirmişti ve yardım yetkilileri, 30 Eylül’de gerçekleştirilecek kapanmanın kıtlıklara yol açabileceği uyarısında bulunmuştu.
Chemonics tedarik zinciri programının kapatılması, ABD’nin daha geniş küresel sağlık stratejisinin bir parçası olup, ülkeleri kendi kendine yeterlilik sağlamaya yönlendirirken ABD desteğini azaltmayı hedefliyor.
ABD, Kongo da dahil olmak üzere alıcı ülkelerle 30’dan fazla ikili sağlık yardım anlaşması imzaladı. Bu anlaşmalar, ülkelerin fon sağlamasını gerektiriyor ve toplamda milyarlarca dolar değerinde.
Ancak, anlaşmalarla ilgili detaylar henüz netleşmedi ve sipariş sürecindeki boşluğun neyle doldurulacağı belirsizliğini koruyor.
Birçok ülke, anne ve çocuk sağlık hizmetleri konusunda sorumluluk almaya yönelmesine rağmen, sipariş süreçleri bir yıl veya daha uzun sürebiliyor, diyen eski USAID yetkilileri mevcut belirsizliklerle mücadele ettiklerini ifade etti.
Uganda hükümeti gelecek yıl devralmayı hedefliyor ancak son dönem belirsizlikleriyle zorluklar yaşıyor. Ayrıca, UNICEF anlaşmasıyla birlikte ABD yetkilileri, Chemonics’in bazı kritik sıtma ve HIV malzemelerinin teslimi için son tarihi uzattı. ABD, ülkelerin yeni ABD destekli HIV ve sıtma malzemelerini talep edebileceği Küresel Fon ile de bir anlaşma imzaladı.
UNICEF yaptığı açıklamada, “Daha fazla çocuğun hayati öneme sahip bakım alabilmesi için sağlık ve beslenme malzemelerinin akışını sağlamak amacıyla ABD ile çalışacaklarını” bildirdi. Ajans, henüz sipariş verilmediğini ancak kısa süre içinde beklediklerini belirtti.