Irak’taki Türkmen toplumu tarafından olduğu kadar Türkiye’de de memnuniyetle karşılanan Mohammed Samaan Agha, Irak’ta devlet bakanı olarak atanmasının ardından Türkiye’de önemli temaslarda bulundu.
Aynı zamanda Irak Türkmen Cephesi (ITC) lideri ve Kerkük valisi olan Agha, Pazar günü Bağdat’ta Türk gazetecilere yaptığı açıklamada, “Irak ve Türkiye’nin yararına çalışacağım” sözlerini verdi.
Agha, Cumartesi günü Bağdat’ta İslam İşbirliği Teşkilatı (İİT) toplantısı için bulunan Dışişleri Bakanı Hakan Fidan ile bir araya geldi. Fidan, Agha’yı bakanlık görevine atanması dolayısıyla tebrik ederek, Türkiye’nin Irak’taki Türkmen topluluğunun karşılaştığı zorlukları uzun süredir takip ettiğini ifade etti. Bu zorlukların aşılması için Irak’ın genel siyasi ve sosyal sorunlarında ilerlemeler kaydedilmesi gerektiğini vurguladı.
Fidan, Türkmenlerin Irak toplumu ve siyasetinde yapıcı bir rol oynadığını belirterek, “Türkiye ve Irak kardeş ülkeler. Coğrafi, kültürel ve tarihi olarak birbirinin uzantılarıdır” dedi. İki ülke arasındaki işbirliğini daha kurumsal bir çerçevede geliştirmenin önemine değindi.
Ağa, Nisan ayında Kerkük İl Genel Meclisi tarafından Kerkük valisi olarak seçildi ve bu, yüzyıldan fazla bir süre sonra Türkmen kökenli bir valinin atanması anlamına geliyor. Türkmenlerin toplam nüfusunun yaklaşık 3 milyon olduğu tahmin ediliyor. Seçiminin ardından Türkiye’ye resmi bir ziyaret gerçekleştiren Agha, iki ülkenin çıkarları doğrultusunda çalışacağına söz verdi.
Agha, Fidan ile olan görüşmesinde iki ülke arasındaki tarihi, coğrafi, dini ve kültürel bağları öne çıkardı. Türkiye ile Irak’ın birçok ortak sorunu paylaştığına dikkat çekerek, “Karşılıklı kaygılarımızı, özellikle güvenlik, ticaret, petrol ihracı, enerji, su ve terörizmle mücadele konularını ele aldık. Yeni dönemde, Türkmen kökenli bir bakan olarak, iki ülkenin ve halklarının yararına olacak çalışmalara öncülük edeceğiz” şeklinde konuştu.
Bölgesel gerilimlerin Irak ekonomisini olumsuz etkilediğini ifade eden Agha, Hürmüz Boğazı’ndaki gelişmeler ile İran, İsrail ve Amerika Birleşik Devletleri arasındaki gerginliklerin Irak’ın petrol ihracatını ciddi şekilde zarara uğrattığını kaydetti.
Agha, Türkiye’nin Irak için önemli bir komşu ve ekonomik ortak olduğunu vurgulayarak, Gelişim Yolu Projesi’nin hızlandırılması gerektiğini söyledi. “Gelişim Yolu Projesi ne kadar hızlı hayata geçirilirse, Irak o kadar fazla fayda sağlayacak. Türkiye de yararlanacak, ancak Irak’ın kazançları daha büyük olacak” dedi.
Mayıs 2023’te tanıtılan Gelişim Yolu Projesi, Basra’daki Grand Faw Limanı’ndan Avrupa’ya mal taşımayı kolaylaştırmak için tasarlanan 20 milyar dolarlık bir bölgesel altyapı girişimi. Liman, Türkiye’ye ve ardından Avrupa’ya geniş bir demiryolu ve karayolu ağı ile bağlanacak.
Nisan 2024’te Türkiye, Irak, Birleşik Arap Emirlikleri (BAE) ve Katar bu proje üzerine ortak işbirliği konusunda bir mutabakat zaptı imzaladı.
Ağa, su meselesinin kışın yaklaşmasıyla birlikte giderek daha önemli hale geldiğini belirtip, Türkiye ve Irak arasındaki görüşmelerde su ve güvenlik konularının da gündeme geldiğini ifade etti. Irak Başbakanı Ali el-Zafidi’nin de son günlerde güvenlik endişelerini gündeme getirdiğini hatırlatarak, bu alanlarda iki ülke arasındaki işbirliğinin güçlenmesinin önemine vurgu yaptı.
Ağa, “Irak ile Türkiye arasındaki ilişkilerin önümüzdeki dönemde çok daha güçlü hale geleceğine inanıyorum” dedi. Irak Türkmen Cephesi’nin siyasi hedefleri ve Türkmenlerin yeni hükümetteki temsilinin önemine de değinen Agha, ülkenin farklı sosyal gruplarıyla iyi ilişkiler sürdürmenin altını çizdi.
Ağa, Türkmenlerin varlıklarının korunması ve toplumsal açıklık adına bütün sosyal grupların yönetimde yer almasının önemine değinerek, “Şii, Sünni, Kürt, Türkmen ve Hristiyanların da temsil edilmesi gerektiğini düşünüyorum. Bu, Irak toplumunun tüm kesimlerinin hükümette temsil edildiğini hissetmesini sağlayacaktır” dedi.