Kıbrıs Rum Yönetimi, 2027 yılında su altyapısı ve tedarikine yaklaşık 230 milyon avro (neredeyse 260 milyon dolar) ayırmayı planlıyor. Artan kuraklık koşulları kaynakları zorlamaya devam ederken, Türkiye’nin 10 yıllık denizaltı boru hattı, Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti’ne (KKTC) içme suyu ve sulama suyu sağlamayı sürdürüyor.
Rum medyasına göre, yönetim en az 65 içme suyu ve sulama projesi hazırlıyor. Tarım Bakanlığı’nın önerdiği bütçenin yaklaşık %43’ü su sektörüne ayrılacak.
Ayrıca, toplam bütçenin 158 milyon avrosunun, sürekli yaşanan su eksiklikleri nedeniyle, desalinate edilmiş su satın alımına ayrılması hedefleniyor. Rum Tarım Bakanı Christos Senekis, önerilen su bütçesinin 2026’ya göre yaklaşık 30 milyon avro artış gösterdiğini belirtti. Yönetim, mevcut tuzdan arıtma tesislerinde sürekli operasyonları sürdürerek 15 büyük altyapı projesi gerçekleştirmeyi planlıyor.
Şu anda beş kalıcı ve beş mobil tuzdan arıtma tesisiyle faaliyet gösteren Rum yönetimi, üretim kapasitesini artırmak için iki ek mobil tesisi de planlıyor.
Kıbrıs Rum Yönetimi, su eksikliklerini gidermek için yeni yatırımlar peşindeyken, Türkiye 2015 yılından bu yana KKTC’ye su tedarik eden bir denizaltı boru hattı kullanıyor. 17 Ekim 2015’te Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan tarafından başlatılan KKTC Su Temin Projesi, uzun süredir devam eden su sıkıntısını gidermeyi ve adanın Türk tarafında su güvenliğini güçlendirmeyi amaçlıyor.
Türkiye’de “Yüzyılın Projesi” olarak bilinen sistem, Mersin’in Anamur ilçesindeki Alaköprü Barajı’ndan, Akdeniz üzerinden KKTC’deki Geçitköy Barajı’na tatlı su taşımaktadır. Yaklaşık 80 kilometre (49.7 mil) uzunluğundaki deniz altı kesimini içeren bu boru hattının yıllık taşıma kapasitesi 75 milyon metre küp (19.8 milyar galon) olup, bunun yaklaşık 37.76 milyon metre küpü içme, evsel ve sanayi kullanımı için ayrılırken, 37.24 milyon metre küpü tarımsal sulama için tahsis edilmiştir.
Proje, sınırlı yerel su kaynaklarına bağımlılığı azaltırken, tarımsal üretimi ve ekonomik kalkınmayı desteklemeyi hedefliyor. Türkiye, projenin faydalarını KKTC dışındaki bölgelere de uzatma isteklerini uygun siyasi koşullarda ifade etti. Türk Dışişleri Bakanlığı’nın 2015 yıllık raporuna göre, su temin sistemi, Kıbrıs’ın tamamına hizmet verecek şekilde genişletilebilir.
Rum yönetimi, desalinizasyon ve su altyapısına büyük yatırımlar hazırlarken, Türkiye’nin mevcut boru hattı, KKTC’nin su temin ağında önemli bir unsur olmaya devam ediyor. KKTC Başbakanı Ünal Üstel, geçtiğimiz hafta Türk tarafının, hem su hem de doğal gaz konusunda Kıbrıs Rum yönetimiyle işbirliğine açık olduğunu kaydetti. Üstel, “Su ve doğal gaz konusunda Kıbrıs Rum yönetimine kapımız her zaman açık” şeklinde bir yazılı açıklama yaptı.
Üstel ayrıca, hükümetinin Kıbrıs Rum yönetiminin Birleşmiş Milletler ve Avrupa Birliği ile olan diplomatik girişimlerini ve yazışmalarını yakından izlediğini belirterek, Türk Kıbrıslıların hak ve menfaatlerini göz ardı eden tek taraflı eylemlerin adadaki istikrarı daha da zayıflatabileceği konusunda uyardı.
Türkiye ve KKTC, doğal gaz temini konusunda 10 Temmuz’da bir mutabakat zaptı imzaladı. Sonrasında Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Alparslan Bayraktar, iki tarafı bağlayacak bir denizaltı boru hattı inşaatına başlandığını duyurdu. Bayraktar, planlanan boru hattının 101 kilometre (63 mil) uzunluğunda olacağını, bunun 97 kilometresinin deniz altında ve 4 kilometresinin karada olacağını belirtti. Bu proje, gazı Türkiye’den KKTC’ye taşırken, adadan gelecek gelecekteki gaz üretiminin de Türkiye üzerinden Avrupa’ya ulaşmasına olanak tanıyacak şekilde tasarlanmıştır.