Birleşmiş Milletler (BM) Genel Sekreteri Antonio Guterres, BM İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi Taraflar Konferansı’na çok kez katıldığını ancak Türkiye’deki organizasyonun yüksek kalitesinden son derece etkilendiğini belirterek, emisyonların ve sıcaklık artışlarının düşürülmesi yönünde konferanstan güçlü mesajlar beklediğini ifade etti.
Guterres, Türkiye’nin ev sahipliğinde ilk kez düzenlenen BM İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi 31. Taraflar Konferansı’nda (COP31) AA muhabirine konuştu.
Türkiye’de tekrar bulunmanın büyük bir memnuniyet olduğunu vurgulayan Guterres, COP31’in başarısı için Türkiye’nin sağladığı harika organizasyon için büyük bir minnettarlık duyduğunu dile getirdi.
Guterres, çok sayıda Taraflar Konferansına katıldığına işaret ederek, “Bu COP’un Türkiye’deki organizasyonunun yüksek kalitesinden son derece etkilendim.” dedi.
COP31’den beklenen somut gelişmelere dair Guterres, herkesin bildiği üzere iklimle ilgili temel sorunun fosil yakıtlar olduğuna dikkati çekerek, 2025’te en yüksek emisyona ulaşıldığını ve son 4 yılda tarihteki en sıcak yılların yaşandığını kaydetti.
Guterres, bilim camiasında gelecek birkaç yıl içinde 1,5 dereceden daha fazla sıcaklık artışı yaşanacağı konusunda fikir birliği olduğunu belirterek, “Asıl mesele ise bu artışın sürecini olabildiğince kısa ve düşük seviyede tutmaktır.” dedi.
Bunun için çok etkili şekilde emisyonların düşürülmesine ihtiyaç duyulduğunu ve bunun düzeyinin gelecek birkaç yılda yüzde 6 civarında olması gerektiğine işaret eden Guterres, “Bunun gerçekleşmesinin tek yolu da fosil yakıtlardan yenilenebilir (enerjiye) geçişin anlamlı düzeyde hızlanması.” ifadesini kullandı.
Antalya’da güçlü mesaj beklentisi
Guterres, bu yönde Antalya’da çok güçlü bir mesaj beklediğine dikkati çekerek, yol haritasının sunulacağını ve bu konunun tartışılacak alanlar arasında yer aldığını dile getirdi.
Bu geçiş sürecinin hızlandırılma ihtiyacına dair çok güçlü mesajlar olacağına inandığının altını çizen Guterres, “Dünyadaki tüm ülkelerin iklim planlarını ele alırsak eksiksiz şekilde uygulanması birtakım şartlara bağlı olanlar da dahil olmak üzere bu planların tamamı hayata geçirilse bile, yüzyılın sonuna 2,5 derecenin üzerinde bir sıcaklık artışıyla geliriz ve bu tam anlamıyla bir felaket olur.” diye konuştu.
Guterres, bunun ülkelerin daha fazlasını yapması gerektiğine dair onlara güçlü bir mesaj verdiğini umduğunu belirterek, “ortak fakat farklılaştırılmış sorumlulukların” uygulanması gerektiğini ancak tüm ülkelerin daha fazlasını yapması gerektiğini vurguladı.
Gelecek birkaç yılda emisyonların en az yüzde 6 oranında azaltılma hedefine ulaşmaları gerektiğini yineleyen Guterres, bunun için finansman ve azaltma konusunda halihazırda hemfikir olunan her şeyin uygulanmasının çok önemli olduğunu söyledi.
Guterres, anlaşılan noktaların uygulanmasının ötesinde ise yapılan çalışmaların hızlandırılmasına ihtiyaç duyduklarına da dikkati çekti.
“(Sıfır Atık) Bu son derece önemli bir hedef”
Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın eşi Emine Erdoğan’ın öncülüğünde Türkiye’de başlatılan “Sıfır Atık Projesi”ne ve bu projenin katkılarına ilişkin Guterres, Emine Erdoğan’ın BM kapsamında bu projeye liderlik etmesinden dolayı onur duyduğunu belirterek, şöyle konuştu:
“Bunun bir parçası olmaktan büyük mutluluk duyuyorum. Bu, son derece önemli bir hedef. İlk olarak atık, ekonomik olarak çok olumsuz bir şey ve kaybedilen her şey başta ihtiyaç duyanlar olmak üzere insanları desteklemek için kullanılabilir. Ayrıca atıkların azaltılması metan emisyonunun düşürülmesindeki en önemli faktörlerden biri ve metan iklim değişikliğinin en büyük hızlandırıcısı.”
Guterres, metanın karbondioksit gibi sonsuza kadar salım yapmadığını ancak iklim değişikliğine doğrudan etkisinin çok yüksek olduğunu dile getirerek, bu nedenle Sıfır Atık’ın yalnızca ekonomik şartların geliştirilmesiyle ilgili değil, ekonominin işleyiş şeklini geliştirmekle de ilgili bir girişim olduğunu ve metan emisyonlarının düşürülmesiyle de iklim eylemi için temel bir araç teşkil ettiğini anlattı.
Türkiye’nin COP31 ev sahibi olarak özellikle gelişmekte olan ülkelerin endişelerini ve sesini duyurması açısından sorumluluklarına dair Guterres, gelişmekte olan ülkelerin başta finansal olarak ihtiyaçlarının karşılanması yönünden bunun önemli olduğuna dikkat çekti ve gelişmiş ülkelerin gelişmekte olanları desteklemek amacıyla her yıl 300 milyar dolar sağlaması gerektiği görüşünü paylaştı.
Guterres, gelişmekte olan ülkeleri desteklemek amacıyla tüm kaynaklardan sağlanacak 1,3 trilyon dolarlık en iddialı hedefe tam katılımlarının sağlanması gerektiğini vurguladı.
Sıcaklık artışının 1,5 derecenin üstüne çıkmasının zararları
İklim uyum finansmanının üç katına çıkarılmasına dair önemli bir taahhüt olduğuna da işaret eden Guterres, en azından bir süreliğine sıcaklık artışının 1,5 derecenin üstüne çıkması bunun pek çok insan için yıkıcı sonuçları olacağı uyarısında bulundu.
Guterres, sellerin daha büyük, kuraklığın daha şiddetli, fırtınaların daha kötü olacağına dikkati çekerek, “Bu nedenle bu ülkelerin dirençlerini, diğer bir deyişle uyumlarını destekleme düzeyimizi artırmamız gerekiyor. Şu anda bunu üç katına çıkarma taahhüdü var. Bu taahhüdün yerine getirildiğinden emin olmalıyız.” ifadelerini kullandı.
Bu taahhüdün gereken miktarın yüzde 30’undan bile az olduğunu vurgulayan Guterres, iklim adaletini hızlandırmanın sadece emisyon azaltımını hızlandırmaktan ibaret olmadığını, gelişmekte olan ülkeleri destekleme konusunda adaleti hızlandırmanın da son derece önemli olduğunu dile getirdi.
Guterres, bu bağlamda gelişmekte olan ve gelişen dünyada saygı duyulan bir ülke olarak Türkiye’nin çok önemli bir rolü bulunduğuna işaret ederek, “Türkiye, gelişmiş ülkeler tarafından verilen taahhütlerin tam olarak yerine getirilmesini sağlamak ve bu konuda daha da ileriye gitmek için kilit rol oynamaktadır, zira her alanda iddialı olmak gerekmektedir.” ifadelerini kullandı.
Gazze konusunda “uluslararası toplum başarısız oldu”
Guterres, Gazze’deki insani krize ilişkin, “Uluslararası toplum başarısız oldu ancak bu başarısızlığın sorumluları var.” dedi.
Hamas’ın saldırılarını kınadığını hatırlatan Guterres, “Diğer yandan İsrail’in Gazze’de yol açtığı ölüm ve yıkım düzeyini ve insani yardımların dağıtılmasının önündeki devasa engelleri de kınadım.” ifadelerini kullandı.
Guterres, Gazze’de ateşkesin ilan edilmesine rağmen buna uyulmadığını belirterek, “Bir ateşkes sağlandı ancak bu ateşkese uyulmuyor. Çocuklar ölmeye devam ediyor. Bu, korkunç bir durum.” görüşüne yer verdi.
BM Güvenlik Konseyinin onayladığı barış planı bulunduğunu hatırlatan Guterres, şöyle devam etti:
“Güvenlik Konseyi tarafından desteklenen bir barış planı mevcut ancak bu planın uygulanması son derece yavaş ilerliyor. İsrail, Gazze’de insani yardımların etkin şekilde ulaştırılmasının önünde engeller oluşturduğu gibi, söz konusu barış planının hayata geçirilmesi sürecinde de pek çok engel çıkarmıştır. Bu duruma bir son verilmelidir.”
“Batı Şeria’da yaşananlar kesinlikle kabul edilemez nitelikte”
Guterres, insani yardıma kesintisiz erişimin sağlanmasının ve barış planının iki aşamasının tamamlanmasının gerekli olduğunu ve bunların büyük acılar yaşayan Gazze halkına umut vereceğini söyledi.
Durumun sadece Gazze ile sınırlı olmadığını vurgulayan Guterres, şunları aktardı:
“Batı Şeria’da yaşananlar da kesinlikle kabul edilemez niteliktedir. Yeni yerleşim yerlerinin inşası, zorunlu tahliyeler ve yerleşimcilerin, yalnızca Filistinlilere karşı değil, aynı zamanda gazetecilere ve diplomatlara karşı da kabul edilemez biçimde şiddete başvurmaları söz konusudur. Giderek daha fazla toprağı işgal etmeye yönelik açık bir niyet görülmektedir. Bu da nihai hedefin ilhak olduğunu göstermektedir ki bu kesinlikle kabul edilemez. Bunun ne pahasına olursa olsun önlenmesini sağlamalı.”
Guterres, iki devletli çözümün uzun vadede Orta Doğu’da barışın sağlanmasının tek yolu olduğunu ve bunun uygulanabilirliğinin korunması gerektiğini dile getirdi.
Halefi için daha elverişli ortam dileğinde bulundu
Görev süresinin sona ermesine yaklaşırken, kendisinden sonra göreve gelecek BM genel sekreterine ilişkin değerlendirmelerde bulunan Guterres, “Umarım kendisi daha elverişli ortamda görev yapar. Geçen 10 yıl son derece, ama gerçekten son derece zordu.” ifadelerini kullandı.
Guterres, yeni genel sekreterin nasıl olması veya ne yapması gerektiği konusunda tavsiyede bulunmasının doğru olmayacağını belirterek, “Kendisine, BM’nin ve insanlığın yararına olacak şekilde görevini yerine getirirken üstün başarılar dilerim.” dedi.
“Benim için en unutulmaz an, Refah’ta bulunduğum zamandı”
Genel sekreterliği döneminde kendisinde en derin iz bırakan ana ilişkin soruya Guterres, Refah ziyaretini işaret ederek yanıt verdi.
Guterres, “Benim için en unutulmaz an, Refah’ta bulunduğum ve Filistinlilerin insani yardıma duydukları acil ihtiyaca bizzat tanık olduğum zamandı.” yorumunu yaptı.
BM Genel Sekreteri Guterres, “Girişte durdurulan ve Gazze’ye girmelerine izin verilmeyen çok sayıda kamyonu görmek. Filistin halkının yaşadığı acıları düşündüğümde, bu asla unutamayacağım bir andı.” ifadelerine yer verdi.
Türkiye’nin COP31 ev sahipliğine övgü
Röportajın sonunda COP31’e ilişkin mesajını paylaşan Guterres, konferansın başarılı sonuçlar vermesini temenni etti.
Türkiye’nin organizasyon kalitesini öven Guterres, “Türkiye’nin sağladığı yüksek organizasyon kalitesinin, gezegenimizi korumak için şu anda gerekli olan kararlılık seviyesine uygun olarak tüm üye devletler tarafından örnek alınabilmesini umuyorum.” değerlendirmesinde bulundu.