Türkiye, Salı akşamı, Kıbrıs ile Girit arasındaki denizlerdeki deniz tabanı araştırmalarıyla ilgili olarak denizcilere bir Navtex yayımladı. Bu, Büyük Deniz Bağlantı Projesi çerçevesinde gerçekleştirilecek çalışmalarda Türk onayı sağlandı anlamına geliyor.
Navtex’te, “deniz kablosu döşenmesini destekleyen deniz bilimsel araştırmalarının, Türk Navtex hizmet alanı ve Türk kıta sahanlığı içindeki iki belirlenen hat boyunca gerçekleştirileceği” belirtiliyor. Ayrıca, Fransız araştırma gemisi Abeille Marengo‘nin bu araştırmaları yürüteceği de doğrulandı.
Diğer teknelere geminin bulunduğu yerden 2 deniz mili uzakta durmaları uyarısında bulunulurken, bildirimin 20 Mart 2024 tarihine kadar geçerli olacağı kaydedildi.
Navtex, Türkiye’nin interkonnektör inşaatını engelleyip engellemeyeceği konusundaki tartışmalara son verdi. Eğer tamamlanırsa bu proje, Kıbrıs, Yunanistan ve İsrail’in enerji şebekelerini birleştirecek. Fransız hükümeti, geçen hafta Ankara’ya planlar hakkında doğrudan bilgi vermişti.
Yunan hükümeti sözcüsü Pavlos Marinakis, iletişimin Türkiye’nin deniz üzerindeki iddialarını tanımadığını vurguladı ve araştırma izni talebinin yalnızca Yunanistan ve Kıbrıs hükümetlerine gönderildiğini ifade etti.
Geçen Cuma, proje için Yunan Navtex yayımlanmış, ardından Türkiye Dışişleri Bakanlığı, “Fransız bayraklı bir geminin, Türkiye’nin kıta sahanlığına izinsiz kablo döşeme ile bağlantılı olarak yasadışı deniz bilimsel araştırma faaliyetinde bulunacağını” bildirmişti.
Türkiye, bu yöndeki Yunan ve Güney Kıbrıs Rum yönetimi tarafından yayımlanan izinsiz navigasyon uyarılarını iptal ettiğini açıkladı.
Önceki günlerde Türkiye Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, Kıbrıs ile Girit arasındaki deniz tabanı araştırmalarına itiraz etmeyeceklerini, ancak planlardan önce kendilerine yazılı bir bildirim yapılması gerektiğini belirtmişti.
Fidan, “İtiraz etmiyoruz. Bunu [Yunan] Başbakan Mitsotakis ve [Fransız] Cumhurbaşkanı Macron ile konuştuk. Cumhurbaşkanım bu konuyu New York’ta Mitsotakis ile yaptığı görüşmede gündeme getirdi” şeklinde konuştu.
Bu tartışmalar sırasında Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın projeyi “olağanüstü” olarak tanımladığını ve “Size 2,000 kilometre uzaktan elektrik taşımaktansa, Türkiye anakarasından sadece 70 mil uzaklıkta su, elektrik ve doğalgaz sağlayabilirim” dediğini ekledi.
Yunanistan ve Türkiye arasındaki bu mesele, Kıbrıs ile Girit arasındaki denizlerin kime ait olduğu tartışmasından kaynaklanıyor. Bu durum, adaların tam bir münhasır ekonomik bölgeye (EEZ) sahip olup olamayacaklarına dair anlaşmazlıkla ilgili.
Yunanistan ve Kıbrıs, Birleşmiş Milletler Deniz Hukuku Sözleşmesi’ni (Unclos) dayanak göstererek adaların bu hakkı olduğunu savunurken, Türkiye Unclos’un bir imzacısı olmadığını belirterek aksine görüş bildiriyor.
Türkiye’nin konumuna göre, iki adanın sahip olduğu 12 deniz millik karasularının ötesinde, Kıbrıs ile Girit arasındaki deniz Türk topraklarıdır.
Diğer taraftan, Yunanistan ve Kıbrıs Cumhuriyeti, adaların tam bir EEZ ürettiği gerekçesiyle, Yunanistan ve Kıbrıs’ın EEZ’lerinin Kastellorizo’nun güneyinde birbirini sınırladığını savunuyor.