Kolombiya’da Barış İçin Özel Yargı (JEP), 35 sivili öldürerek gerilla mensubu gibi gösteren 5 eski askere 5 yıl 6 ay ile 6 yıl 6 ay arasında değişen onarıcı yaptırımlar verdi.
Ulusal basına göre karar, 79 ve 26. Kontrgerilla Taburları gibi askeri birliklerin karıştığı ve 35 kişinin mağdur olduğu 18 vakayı kapsıyor.
Karara göre, sivilleri öldürerek gerilla mensubu gibi gösteren 5 eski asker, sorumluluklarını kabul edip soruşturmaya katkı sağladıkları için hapis cezası yerine 5 yıl 6 ay ile 6 yıl 6 ay arasında değişen denetimli ve onarıcı yaptırımlara mahkum edildi.
Kararın raportör yargıcı Juan Ramon Martinez Vargas, kararın yalnızca bir yargı hükmü olmadığını belirterek, mağdurların onurunun iadesini, toplumsal hafızanın korunmasını ve şiddetten etkilenen bölgelerin yeniden ayağa kaldırılmasını amaçladığını söyledi.
Mağdurların çoğunun çalışma çağındaki kişilerden oluştuğunu vurgulayan Vargas, “Mağdurlar başta Medellin olmak üzere Ituango, Dabeiba ve Turbo’da alıkonuldu.” ifadesini kullandı.
Vargas, analiz sonucunda mağdurların 3 temel grupta toplandığını belirterek, mağdurların yüzde 51’ini evsizler, psikoaktif madde bağımlıları ve işsizler gibi kırılgan durumdaki kişilerin, yüzde 37’sini Dabeiba ve Ituango’nun kırsal kesimlerinde yaşadıkları için “isyancı” olarak suçlanan köylülerin, yüzde 11’ini ise savunmasız durumdayken alıkonulan milislerin oluşturduğunu kaydetti.
Sanıklar, insanlığa karşı zorla kaybetme ve kasten öldürme suçları ile savaş suçu kapsamındaki koruma altındaki kişiyi öldürmekten sorumlu tutuldu.
Üç suç örüntüsü
JEP, isyancılarla bağlantılı olmakla suçlanan köylülerin öldürülmesi, Turbo ve Medellin’den kandırılarak bölgeye getirilen kişilerin “operasyonel başarı” elde edilmiş gibi gösterilmek için öldürülmesi ve cesetlerin Dabeiba ile Ituango’daki mezarlıklara gizlenmesi olmak üzere 3 suç örüntüsü belirledi.
JEP Başkan Yardımcısı Yargıç Diana Vega Laguna, sanıkların ifadeleri ve yürütülen soruşturmalar sayesinde Dabeiba’da işlenen suçların aydınlatıldığını belirtti.
Çalışmalar kapsamında Las Mercedes Mezarlığı’ndan 77 ceset çıkarıldı, 18 kişinin kimliği tespit edildi ve 17 kişinin cenazesi ailelerine teslim edildi.
Yargıç Vega Laguna, “Gerçekler ne yaşandığını ortaya koydu, sorumluluğun kabul edilmesi hesap vermeyi sağladı. Daha önce başlatılan onarıcı faaliyetler (TOAR) ise bu sorumluluğu somut adımlara dönüştürdü. Mahkemenin yaptırımları da mağdurlar ve bölgelerle birlikte denetlenebilir bir uygulama sürecinin önünü açıyor.” ifadelerini kullandı.
Falsos positivos nedir?
Kolombiya’daki silahlı çatışma sırasında bazı askerler, sivilleri öldürüp cesetlerini gerilla mensubu gibi göstererek bu kişileri çatışmada etkisiz hale getirilmiş militanlar olarak kayıtlara geçirdi.
Bunun amacı, ordunun gerillaya karşı operasyonlarda başarı elde ettiği izlenimini yaratmaktı. Öldürülen sivillerin gerçekte gerilla mensubu olduklarına dair bir kanıt bulunmuyordu. Bazı kişiler iş vaadiyle kandırılarak başka bölgelere götürüldü, bazıları ise yaşadıkları kırsal bölgelerde gerillaya yardım ettikleri iddiasıyla hedef alındı.
Onarıcı yaptırımlar
JEP, sorumluluklarını kabul eden sanıklara mağdurların zararlarını gidermeye yönelik onarıcı yaptırımlar uyguluyor. Bu kapsamda eski askerlerin yol ve köprü onarımı, kayıpların bulunması, mayın temizliği ve toplumsal hafızanın korunması çalışmalarına katılması öngörülüyor.