Kanuni Sultan Süleyman Eğitim ve Araştırma Hastanesi İç Hastalıkları Klinik Sorumlusu Doç. Dr. Murat Akarsu: “IDF’nin 2025 yılı verilerine göre Türkiye’de diyabetli erişkinlerin yaklaşık yüzde 45,5’i hastalığının tam olarak farkında değil. Bu oran yaklaşık 4,37 milyon kişiye karşılık geliyor”
“Hastalık gözde görme kaybına, böbreklerde kronik böbrek hastalığına ve böbrek yetmezliğine, sinir sisteminde uyuşma, yanma ve duyu kaybına neden olabiliyor. Ayrıca kalp krizi, inme, ayak yaraları, enfeksiyon ve bazı durumlarda uzuv kaybı diyabetin ciddi sonuçları arasında yer alıyor”
Kanuni Sultan Süleyman Eğitim ve Araştırma Hastanesi İç Hastalıkları Klinik Sorumlusu Doç. Dr. Murat Akarsu, Türkiye’de yaklaşık 10 milyon kişinin diyabetle yaşadığını, bunlardan 4,37 milyonunun hastalığının farkında olmadığını belirtti.
Akarsu, Dünya Diyabet Günü dolayısıyla AA muhabirine yaptığı açıklamada, diyabetin tüm dünyada olduğu gibi Türkiye’de de giderek büyüyen bir halk sağlığı sorunu haline geldiğini söyledi.
Türkiye’de 2010 yılında gerçekleştirilen TURDEP-II çalışmasında erişkinlerde diyabet sıklığının yüzde 13,7 olarak belirlendiğini aktaran Akarsu, Uluslararası Diyabet Federasyonunun (IDF) 2025 yılı verilerine göre ise 20-79 yaş arasındaki yaklaşık 10 milyon kişinin diyabetle yaşadığını, bu sayının erişkin nüfusun yüzde 16-17’sine karşılık geldiğini ifade etti.
Avrupa Birliği ülkelerinde diyabet sıklığının ortalama yüzde 9,8 olduğunu söyleyen Akarsu, Türkiye’nin uluslararası ölçekte diyabet yükü yüksek ülkeler arasında bulunduğunu kaydetti.
Diyabetin yaygınlaşmasının toplumun yaşam biçimindeki değişimle yakından ilişkili olduğunu vurgulayan Akarsu, geleneksel olarak daha hareketli olan yaşamın yerini masa başı çalışma, motorlu ulaşım, hazır gıda tüketimi ve fiziksel aktivitenin azalmasına bıraktığını dile getirdi.
Türkiye’nin geleneksel mutfağının sebze, baklagil, yoğurt, tam tahıl ve zeytinyağı gibi sağlıklı besinler açısından avantajlara sahip olduğunu ifade eden Akarsu, son yıllarda beyaz ekmek ve rafine un ürünleri, pirinç pilavı, hamur işleri, şekerli içecekler ve paketli atıştırmalıkların tüketiminin artmasının metabolik riskleri yükselttiğini vurguladı.
Büyükşehirlerde uzun işe gidiş-geliş süreleri, masa başı çalışma, düzensiz çalışma saatleri ve güvenli yürüyüş alanlarının yetersizliğinin de fiziksel aktiviteyi zorlaştırdığını belirten Akarsu, diyabetin yalnızca bireyin ne yediği veya ne kadar spor yaptığıyla açıklanamayacağını, ekonomik koşulların, eğitim düzeyinin, yaşanılan çevrenin ve çalışma şartlarının da hastalık üzerinde etkili olduğunu söyledi.
“Diyabetle mücadele çocukluk çağında başlamalıdır”
Diyabetin yalnızca ileri yaşlarda ortaya çıkan bir hastalık olduğu düşüncesinin geçerliliğini kaybettiğini aktaran Akarsu, özellikle tip 2 diyabetin ergenlik ve genç erişkinlik dönemlerinde daha sık görülmeye başladığını kaydetti.
Doç. Dr. Akarsu, çocukluk çağı obezitesindeki artışın bu açıdan önemli bir sorun oluşturduğunu, ekran karşısında geçirilen sürenin artması, fiziksel oyun alanlarının azalması, hazır gıda ve şekerli içecek tüketimi ile ailelerin yaşam biçimindeki değişimlerin çocuklarda obezite riskini artırdığını vurguladı.
Genç yaşta başlayan tip 2 diyabette kişinin hiperglisemiye maruz kaldığı toplam sürenin uzadığına dikkati çeken Akarsu, “Dolayısıyla böbrek, göz, sinir ve kalp-damar komplikasyonlarının gelişme riski artmaktadır. Artık diyabeti yalnızca 50-60 yaşından sonra karşılaşacağımız bir hastalık olarak görmemeliyiz. Çocukluk çağından itibaren sağlıklı beslenme, hareketli yaşam ve kilo kontrolü alışkanlıkları kazandırılmalıdır. Diyabetle mücadele çocukluk çağında başlamalıdır.” diye konuştu.
Tip 2 diyabetin en önemli özelliklerinden birinin uzun yıllar belirti vermeden ilerleyebilmesi olduğunu, bazı hastalarda diyabetin ilk kez göz muayenesi, böbrek fonksiyon testleri veya başka bir nedenle yapılan kan tetkikleri sırasında tespit edildiğini anlatan Akarsu, “IDF’nin 2025 yılı verilerine göre Türkiye’de diyabetli erişkinlerin yaklaşık yüzde 45,5’i hastalığının tam olarak farkında değil. Bu oran yaklaşık 4,37 milyon kişiye karşılık geliyor.” ifadelerini kullandı.
Çok su içme, sık idrara çıkma, ağız kuruluğu, açıklanamayan kilo kaybı, halsizlik, yorgunluk, bulanık görme ve yaraların geç iyileşmesinin diyabetin belirtileri arasında bulunduğunu kaydeden Akarsu, bu şikayetlerin ortaya çıkmasının beklenmemesi gerektiğini vurguladı.
Akarsu, özellikle 40 yaş ve üzerindeki bireylerin, fazla kilolu veya obez kişilerin, birinci derece yakınlarında diyabet bulunanların, hipertansiyon ve kan yağları yüksekliği olanların diyabet açısından değerlendirilmesi gerektiğini belirtti.
“Kalp krizi, inme, uzuv kaybı diyabetin ciddi sonuçları arasında yer alıyor”
Diyabetin yalnızca kan şekerinin yükselmesiyle sınırlı bir hastalık olmadığını, uzun süreli yüksek kan şekerinin vücudun hemen her organını etkileyebilen sistemik bir metabolik hastalık olduğunu kaydeden Akarsu, kontrolsüz diyabette özellikle küçük ve büyük damarları etkileyen komplikasyonların geliştiğini dile getirdi.
Akarsu, “Hastalık gözde görme kaybına, böbreklerde kronik böbrek hastalığına ve böbrek yetmezliğine, sinir sisteminde uyuşma, yanma ve duyu kaybına neden olabiliyor. Ayrıca kalp krizi, inme, ayak yaraları, enfeksiyon ve bazı durumlarda uzuv kaybı diyabetin ciddi sonuçları arasında yer alıyor.” dedi.
Akarsu, diyabetik nöropati nedeniyle özellikle ayaklarda uyuşma, yanma ve karıncalanma görülebildiğini, hastaların ayaklarındaki yara veya travmayı fark etmeyebildiğini ifade etti.
Diyabet nedeniyle gelişen komplikasyonların hastaların çalışma hayatından uzaklaşmasına ve bağımsız yaşam becerilerini kaybetmesine neden olabildiğini aktaran Akarsu, tedavide temel hedefin yalnızca HbA1c değerini düşürmek değil, kalp, böbrek, göz, sinir ve damar sağlığını uzun yıllar korumak olduğunu vurguladı.
Yaşam tarzı değişikliği diyabet riskini yüzde 58 azaltabiliyor
Tip 2 diyabetin önlenmesinde sağlıklı beslenme, fiziksel aktivite ve kilo kontrolünün önemine dikkati çeken Akarsu, yüksek riskli bireylerde yaşam tarzı değişiklikleriyle hastalığın gelişme riskinin yaklaşık yüzde 58 azaltılabildiğini bildirdi.
Bu kapsamda başlangıç vücut ağırlığının yüzde 7’sinin verilmesinin ve haftada en az 150 dakika orta yoğunlukta fiziksel aktivite yapılmasının hedeflendiğini belirten Akarsu, tam tahıllı ürünler, sebze ve baklagillerin tüketilmesini, şekerli içecekler ile işlenmiş gıda tüketiminin azaltılmasını önerdi.
Diyabet tedavisinde son yıllarda önemli gelişmeler yaşandığını aktaran Akarsu, yeni nesil ilaçların kan şekerini kontrol etmenin yanı sıra kalp ve böbrek sağlığının korunmasına da katkı sağlayabildiğini ifade etti.
Akarsu, sürekli glikoz ölçüm sistemleri ve yapay pankreas teknolojilerinin kan şekeri takibini kolaylaştırdığını, özellikle tip 1 diyabetli hastalarda kan şekeri kontrolünü iyileştirerek hipoglisemi riskini azaltabildiğini sözlerine ekledi.