Türkiye Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, İsrail-Hamas savaşının çevresel etkilerinin dünya tarafından tanınması çağrısında bulundu ve İsrail hükümetinden Filistin topraklarına daha fazla yardım erişimi sağlamasını istedi.
Erdoğan, Antalya’da düzenlenen Birleşmiş Milletler iklim zirvesi COP31’de konuştu.
Erdoğan, “Gazze’de olanlar sadece bir soykırım değil, aynı zamanda bir ekosid” dedi. Bu sözleri, dünya liderleri ve iklim elçileri tarafından alkışlandı.
Birleşmiş Milletler destekli bağımsız bir uzmanlar paneli, geçen yıl İsrail’in Gazze’de soykırım işlediği sonucuna varmıştı. İsrail, bu suçlamaları şiddetle reddederek paneli antisemitizm ile suçladı.
“Yüzyıllık zeytin ağaçları kesildi. Gazze’deki toprak ve su kirletildi, şehirler devasa harabe yığınlarına dönüştü,” diyen Erdoğan, “Yağışlar ve sel nedeniyle Gazze’nin yıkılmış altyapısı altında on binlerce çadır ve sığınak su altında kaldı” şeklinde ekledi.
İsrail Dışişleri Bakanlığı, Erdoğan’ı “uluslararası bir forumu, anti-İsrail yalanlarını yaymak için kullandığı” suçlamasında bulundu. İsrail, 7 Ekim 2023’te Hamas liderliğindeki militanların güney İsrail’e düzenlediği saldırıların ardından Gazze’deki operasyonunu başlatmıştı. Bu saldırılarda yaklaşık 1200 kişi hayatını kaybetmiş ve 251 rehine alınmıştı.
İsrail’in karşı saldırısında yerel sağlık otoritelerine göre 74,000’den fazla kişi öldü ve Gazze’nin büyük kısmı tahrip oldu. Gazze’nin Hamas yönetimindeki Sağlık Bakanlığı, sivil ve savaşçı ayrımı yapmadığını, ölenlerin neredeyse yarısının kadın ve çocuklardan oluştuğunu belirtti.
Erdoğan’ın İsrail’e yönelik sert eleştirileri devam ederken, İsrail Başbakanı Benjamin Netanyahu, Erdoğan’ı antisemitik bir “zorba” olarak nitelendirdi.
Ayrıca son günlerde, yoğun yağmur ve ardından meydana gelen sel felaketi, Filistinli sakinlerin yaşadığı birçok çadır ve geçici sığınakları yerle bir etti. Bu hafta başında bir kum duvarının çökmesi sonucu en az dört kişi hayatını kaybetti. Yağmur, birçok yerinden edilen insanı yiyecek, içme suyu ve kuru bir yerden yoksun bıraktı.
İnsani yardım, bölgeye girmekte, ancak ithalatlar, İsrail-Hamas savaşının başlamasından önceki seviyelerin oldukça altında kalmakta ve birçok malzeme İsrail tarafından engellenmektedir.
Birleşmiş Milletler Çevre Programı tarafından yayımlanan 2025 yılına ait bir rapor, savaşın başlangıcından bu yana Gazze’nin çevresel gerçekliğini gözler önüne serdi. Uzaktan algılama değerlendirmelerine göre, Mayıs 2025 itibarıyla ağaç mahsullerinin %97’si, yıllık mahsullerin %82’si, çalılık alanının %95’i ve mera ile boş arazilerin %89’u zarar gördü.
Filistin İklim Stratejisi Enstitüsü’nün eş kurucusu ve yürütme direktörü Mohammed Usrof, “Şu an ailelerimiz sadece kullanılabilir tarım arazisinin %3’üne sahip, bu da 2 milyon Filistinli arasında dağıtıldığında düşüyor” dedi.
Usrof, “Bu kayıpları konuşmamak, Filistinlilerin gıda tedarikini, geçim kaynaklarını ve topraklarında kalabilme yeteneklerini zayıflatıyor” ifadelerini kullandı.
Üç yıl süren savaş, bölgenin çöp atma, atık su arıtma ve temiz su sağlama kabiliyetini neredeyse yok etti. Bu durum, yeterli barınma, yiyecek ve ilaçtan mahrum kalan yüz binlerce insan için yaşam koşullarını daha da kötüleştirdi.
Rapor, çatışmanın Gazze’deki balıkçılık geçim kaynaklarını “neredeyse tamamen ortadan kaldırdığını” belirtirken, deniz ekosistemlerinin mühimmat, atık su ve katı çöplerle kirletildiğini vurguladı.
Greenpeace MENA’nın yürütme direktörü Ghiwa Nakat, “Gazze’deki insanlar için bu, güvenli içme suyu erişiminin büyük ölçüde azalması, suyla bulaşan hastalıklara ve toksik maddelere daha fazla maruz kalma, gıda güvencesinin derinleşmesi ve tarım ile balıkçılığa dayalı geçim kaynaklarının kaybı demektir” dedi. Nakat, Gazze’nin çevresinin iyileşmesinin yıllar alabileceği uyarısında bulundu.
“Çevresel zarar, savaş sona erdiğinde bitmeyecek,” ifadelerini kullanan Nakat, “Kirlenmiş toprak ve yer altı suyu, yok olmuş ekosistemler ve temel çevresel altyapının çöküşü, genel sağlık, gıda güvenliği ve geçim kaynakları üzerinde tehditler oluşturacak” dedi.
Dünya liderleri, bu hafta COP31’de iklim değişikliğini azaltmak için somut adımlar üzerinde anlaşma sağlamak amacıyla resmi görüşmelere başladı. 70’in üzerinde dünya lideri ve üst düzey hükümet yetkilisi zirvede konuşma yapıyor ancak ABD, Çin ve Hindistan gibi bazı önemli liderler yok.
