İnsanlık tarihinin en önemli konularından biri olan zenginlik eşitsizliğinin kökenleri, günümüzde daha net bir şekilde araştırılıyor. Son zamanlarda, Bohemya’nın Corded Ware kültürünü ele alan yeni bir çalışma, bu fenomenin nedenlerini inceliyor.
Corded Ware kültürü, M.Ö. 2900 ile 2300 yılları arasında Avrupa’nın büyük kısmında varlık gösterdi. İsimleri, geride bıraktıkları çömleklerdeki ip benzeri izlerden geliyor. Şu anda Çek Cumhuriyeti’nin batısında yer alan bu topluluklar, Pontik bozkırlarından gelen göçmenlerle kaynaşmıştı. Araştırma, bölgedeki zenginlik eşitsizliğinin zaman içinde nasıl değiştiğini incelemek için neredeyse 300 mezar alanının içeriklerini, üstüne mezarlardaki ölenlerin genetik bilgilerini değerlendiriyor.
Araştırma ekibinin bir üyesi, zenginliği nicelleştirmek için “QuantWealth” adlı bir araç geliştirdi. Bu çerçeve, gömülen nesneleri belirli faktörlere göre puanlayarak ölen kişinin zenginliğini değerlendiriyor. Bu faktörler arasında üretim süresi, nadirlik, menşei ve et bağışlarının ağırlığı gibi unsurlar bulunuyor.
Çalışmanın yazarlarından Mikkel Nørtoft, “Arkeologlar, Ukrayna’dan Avrupa’ya göç eden bozkır nüfuslarının yanında eşitsiz bir sosyal sistem ve patriarkal bir yapı getirdiği konusunda uzun süredir tartışıyorlar. Sonuçlarımız, sosyal farklılıkların kademeli olarak geliştiği daha dinamik bir tablo sunuyor,” dedi. Araştırma sonucunda üç temel dönem belirlendi. İlk dönem, gelirlerin göstergelerinin görece düşük olduğu ve toplumsal dayanışmanın ön planda olduğu bir kooperatif dönemdi.
M.Ö. 2700-2500 yılları arasında ise, mezartaşlarında rekabet ön plana çıkmaya başladı. Bu dönemde prestij nesneleri ve et bağışları daha yaygın hale geldi. Araştırmacılar, bu dönemde cinsiyet eşitsizliğinin arttığını, yetişkin erkek mezarlarının daha süslü hale geldiğini tespit etti. Ayrıca, bu dönemde yeni bir Y-kromozomu haplogrubu ortaya çıktı ve rekabetin patrilineer güç mücadelelerinin bir işareti olabileceği öne sürüldü.
Son aşamada, yeni Y-kromozomu haplotipi baskın hale geldi ve zenginlik eşitsizliği belirginleşmeye başladı. Araştırmacılar, bakır halkalar ve diğer süs eşyaları ile süslenmiş birkaç çocuğun gösterişli mezarlarının, zengin ile fakir arasındaki artan uçurumu işaret ettiğini belirtiyor. “Az sayıdaki zengin çocuk mezarları ve bu baskın soy, daha çok miras kalan zenginlik ve kalıcı eşitsizlik özelliklerini gösterebilir,” diye ekledi Nørtoft.
