New York’taki büyük müzayedeler yaklaşırken, ay sonunda bir Van Gogh’un 210 milyon dolar, bir Kandinski’nin 92 milyon dolar gibi rekor fiyatlarla satılıp satılmayacağını görebiliriz. Ancak bu yazıda, fiyat etiketlerinden çok eserlerin kendisine ve bu sezonun öne çıkan eserleri arasındaki ilginç benzerliklere odaklanmak istiyorum.
Sarı renk ile başlayalım. Kandinski, rengin insan üzerinde neredeyse içgüdüsel bir etki yarattığını düşünüyordu. Sarıyı dışa dönük bir hareketle ilişkilendirmişti ve onu yer yüzü, güçlü ve bazen ezici olarak tanımlamıştı. “Betonte Ecken” adlı eserinde bu rengin varlığı, kesişen formlar ve rekabet eden yönlerin oluşturduğu kompozisyona katkıda bulunuyor. Bir rengin, önümüzdeki görsele anlam vermeden önce bile duygu uyandırması beni etkiliyor.
Kandinski’nin sarısından gözüm, Van Gogh’un “Chataigniers en fleurs” adlı eserindeki sarı çiçeklere, yola ve ağaçların altındaki küçük figürlere kayıyor. İki ressam da renge farklı roller veriyor ama her ikisi de rengi aktif bir hale getiriyor. Van Gogh’da sarı, manzara ile oradaki insanlar arasında gidip geliyor. O devasa ağaçların altındaki minik figürlere bakarken, bir yere ait olmanın nasıl bir his olduğunu düşünmeden edemiyorum.
Bu sezonun birçok önde gelen eseri, bizi yavaşlamaya ve daha dikkatli bakmaya davet ediyor. Beni manzaralara, sessiz düşünce anlarına ve mükemmel düzenliliğe direnen formlara yönlendiriyor. Onlarla daha fazla vakit geçirdikçe, gitgide tanıdık hale gelmeye başlıyorlar. Bir sokak, yürüyebilirim diye düşünebileceğim bir yer oluyor; bir renk lekesi, gölgemsi bir alan gibi hissettiriyor; garip bir figür ise dikkatimi çekmeye devam ediyor.
Doğaya erişim giderek daha eşitsiz hale geldikçe, sanatta karşımıza çıkan manzaraların farklı bir anlam kazanabileceğini düşünüyorum. Bir manzara her zaman sadece bir manzara değil. Şehirden kaçabilme özgürlüğünü, seyahat etme zamanını, su kenarında yaşama ayrıcalığını veya yeşilliklerle dolu bir ortamda bir öğleden sonrayı geçirme basit zevkini temsil edebilir.
