Güney Koreli kız grubu NewJeans ile ajansı arasında yaşanan sözleşme tartışması, müzik endüstrisinin geleceği için yeni bir tehdit olasılığını gündeme getirdi. Yapay zeka çağında artık yalnızca sanatçıların şarkıları değil, sesleri ve dijital kimlikleri de sözleşmelere konu oluyor.
Yıllarını bir plak şirketiyle çalışarak, albümler çıkararak ve sahnede performans sergileyerek geçiren bir sanatçıyı hayal edin. Sözleşmesi sona eriyor ve başka bir şirketle yoluna devam ediyor. Ancak bir gün, hiç kaydetmediği ve seslendirmediği bir şarkının, kendi sesini kullanarak yapıldığını keşfediyor. Durum daha da kötüleşiyor çünkü eski plak şirketi bu şarkıdan para kazanıyor.
Bu, bilim kurgu gibi geliyor, değil mi? Ancak müzik endüstrisi şu anda tam da bu olasılıkla yüzleşiyor.
NewJeans’in global K-pop fenomeniyle ajansı ADOR arasındaki sözleşme, son günlerde uluslararası manşetlerde yer aldı. The New York Times’ın incelemesine göre, bu sözleşmede sanatçıların isimleri, görüntüleri ve seslerinin eski sözleşmelerinin sona ermesinin ardından bile kullanılmasına izin verebilecek maddeler bulunuyor. Tartışma, bu hakların yapay zeka tarafından üretilen ses kopyaları ve dijital avatarları kapsayıp kapsamayacağı etrafında dönüyor.
ADOR’un ana şirketi HYBE, bu iddialara karşı çıkarak, yapay zeka kullanımı için sanatçının bireysel rızasının gerektiğini ve izinsiz seslerini kullanma planları olmadığını belirtti.
Ancak bu sorun sadece NewJeans ile sınırlı değil; müzik endüstrisinin geleceğiyle alakalı. Artık bir sanatçının sesini kaydetmek ile onu yeniden üretmek arasında büyük bir fark var. Geçmişte, bir plak şirketi sanatçının kayıtlarının haklarına sahip olabiliyordu. Bugün, teknoloji birinin hiç söylemediği kelimeleri kendi sesiyle söylemesini mümkün kılabiliyor.
Peki, o sesin sahibi kim?
Şimdi Türkiye’ye bakalım. Ülkemizde de sanatçılar, plak şirketleri ile uzun vadeli sözleşmeler imzalıyor. Bu sözleşmeler, albüm hakları, dijital gelirler, lisans izinleri ve çeşitli diğer ticari kullanım biçimlerini kapsayabiliyor. Ancak kaç sanatçı, sözleşmelerinin yapay zeka tarafından üretilen ses taklitlerine karşı açıkça bir güvence içerip içermediğini kontrol etti? Kaç menajer, müvekkillerinin seslerinin gelecekteki dijital kullanımına karşı özel korumalar talep etti? Ve kaç plak şirketi sanatçılarına bu konuda net güvenceler sundu?
Dahası, bu sadece mevcut yıldızlar için bir endişe değil. Bugün ilk sözleşmesini imzalayan genç bir sanatçı, yıllar sonra yapay zeka tarafından üretilen kendi sesini bulma olasılığını da düşünmek zorunda kalabilir.
Tabii ki, bu tür bir maddeyi bir sözleşmeye eklemek, sanatçının kişilik haklarını kaybettiği veya bir şirketin sesini sınırsız kullanabileceği anlamına gelmiyor. Fakat bu tartışmayı bu kadar önemli kılan durum da tam olarak bu.
Müzik şirketleri, sanatçıların kayıtlarına yatırım yapabilir ve eserlerini kullanma haklarını edinebilir. Ancak bir kişinin sesi, sadece ticari bir varlık değildir. Aynı zamanda kimliğinin, emeğinin ve yıllar içinde oluşturduğu sanatsal kişiliğinin bir parçasıdır.
Dünyada bu konular yeniden gözden geçirilirken, Türkiye’deki sanatçılar, menajerler ve meslek birlikleri kendi sözleşmelerine daha dikkatli bir şekilde bakmalıdır. Sonuçta, bir sanatçı yarın başka bir plak şirketiyle anlaşabilir, müzik endüstrisinden tamamen ayrılabilir veya yıllarca sahneden uzak kalabilir. Yine de, yapay zeka sayesinde sesi şarkı söylemeye devam edebilir.
Gerçek soru şu: Bir sanatçı sözleşmeyi terk ettiğinde, sesi onunla birlikte özgür olacak mı?
