Huzeyfe Boğazı’ndaki güvenlik riskleri, Irak’ı alternatif petrol ihracat yolları arayışına yöneltti. Bu durum, Suriye’nin Akdeniz kıyısını ve Türkiye’nin Ceyhan limanını bağlayan boru hatlarının yeniden canlandırılması çabalarını hızlandırdı.
Irak, petrol gelirlerine büyük ölçüde bağımlı bir ekonomiye sahip olduğundan, Basra Körfezi’ndeki uzun süreli navlun kesintileri nedeniyle ciddi ekonomik risklerle karşı karşıya.
Irak Petrol Bakanı Basim Mohammed Khudair, ham petrol sevkiyatlarının Türkiye’ye yönelik Kirkuk-Ceyhan boru hattı üzerinden yeniden başladığını duyurdu. Hedefin günlük akışları kademeli olarak 500 bin varile çıkarmak olduğu belirtildi.
Bağdat ayrıca, Eylül ayında günlük 3 milyon varil olan toplam petrol ihracat kapasitesini yeni boru hatları aracılığıyla 5 milyon varile çıkarma amacını güdüyor.
Katar merkezli enerji firması UCC Holding, Irak Devlet Petrol Pazarlama Örgütü (SOMO) ile yaptığı anlaşma kapsamında günde 120 bin ila 150 bin varil Irak ham petrolünü Suriye’ye taşıyor. Operasyonların 26 Ekim’de başlamasından bu yana yaklaşık 1.6 milyon varil sevkiyat yapıldığı ifade ediliyor.
UCC Holding, tanker filosunu 6,000 araçtan 10,000 araca çıkarmayı planlıyor ancak kara yolu kapasitesi ve lojistik kısıtlamalar, kısa vadede büyümeyi sınırlayabilir.
Irak ve Suriye, 17 Temmuz’da Washington’da, Irak’ın batısındaki Haditha ile Suriye’nin Akdeniz kıyısındaki Baniyas’ı bağlayan boru hattının yeniden inşası konusunda bir anlaşma imzaladı. Projenin, ABD enerji devi Chevron’un da dahil olduğu ve başlangıçta günde 2 milyon varillik kapasiteye sahip olması bekleniyor.
Irak Başbakanı Ali al-Zaidi ve Suriye Cumhurbaşkanı Ahmed al-Sharaa, 28 Ekim’de Şam’da gerçekleştirdikleri toplantıda Baniyas boru hattı aracılığıyla ham petrol ihracatını görüştü.
Petrol boru hatlarının yanı sıra Irak, Basra’daki Al-Faw Limanı’nı Türkiye’ye bağlayacak Gelişim Yolu projesini de ilerletiyor. Bu proje, Basra Körfezi’ni Avrupa ile bağlamayı ve Irak’ı bölgesel bir yük geçiş merkezi haline getirmeyi hedefliyor.
Eco-Iraq Gözlemevi Başkanı Ali Naji, alternatif ihracat koridorlarına geçişin Irak’ın ihracat güvenliğini artıracağını ve ulusal gelirleri istikrara kavuşturacağını söyledi. Naji, önerilen Yeni Şam Yolu’nun, Basra’dan Haditha merkezine ve buradan Türkiye’nin Ceyhan, Suriye’nin Baniyas ve Ürdün’ün Akabe limanlarına ham petrol taşıyacağını belirtti.
Naji, boru hatlarının kara yolu, demiryolu ve ticaret koridorlarıyla entegre edilmesinin Irak’ın stratejik konumunu değerlendirerek ekonomik entegrasyonu derinleştireceğini ve jeopolitik şoklara karşı dayanıklılığı artıracağını sözlerine ekledi.
Irak enerji uzmanı Ahmed Sabah, ihracat yollarını çeşitlendirmenin stratejik bir dönüşüm ve ulusal egemenlik meselesi olduğunu, böylelikle Irak’ın Basra Körfezi üzerinden yapılan petrol sevkiyatlarına olan bağımlılığını azaltacağını belirtti. Ancak, bu planın boru hattı inşası, işletme giderleri ve geçiş ücretleri nedeniyle ihracat maliyetlerini artırabileceğini de vurguladı.
Sabah, alternatif yolların Irak’ı, birçok gelişen ekonominin yoğun olduğu Güney ve Doğu Asya pazarlarına uzaklaştırabileceğini ve Bağdat’ın asgari ihracat hacimlerine taahhüt etmesini gerektirebileceğini de sözlerine ekledi.
