Birleşmiş Milletler (BM), küresel çatışmaların gıda sistemine baskısı karşısında Hürmüz Boğazı’ndan gübre ve diğer ürünlerin geçişini kolaylaştırmak için “güven artırıcı mekanizma” üzerinde çalışıldığını belirterek, bu konuda üye devletlere “ciddi ve yapıcı” katılım gösterme çağrısında bulundu.
BM Genel Sekreteri Antonio Guterres, gazetecilere, küresel çatışmalarla birlikte dünya sularındaki ticari gemi hareketliliğinin aksamasının etkilerini değerlendirdi.
Orta Doğu’daki çatışmalarla Hürmüz ve Babülmendep boğazlarından geçişlerin sekteye uğradığını, Rusya-Ukrayna Savaşı’yla seyrüsefer rotalarının tehlikeye girdiğini hatırlatan Guterres, bu durumun özellikle küresel gıda sistemi üzerinde baskı oluşturduğunu vurguladı.
Guterres, “Deniz geçiş noktaları asla baskı aracı olmamalı ve dünyanın gıda tedariki, çatışmaların ikincil hasarı konumuna asla gelmemelidir.” değerlendirmesinde bulundu.
Seyrüsefer özgürlüğünün uluslararası barış ve güvenliğin yanı sıra gıda, enerji ve temel malzemelerin taşınması için hayati önem taşıdığını belirten Guterres, martta kurduğu bir görev gücünün, Hürmüz Boğazı’ndaki krize müdahalesi konusunda üye devletlere çağrı yaptı.
Guterres, bu görev gücünün öncelikli olarak gübre ve bazı ilgili ham maddelerin taşınmasına odaklanan “güven artırıcı bir mekanizma üretme” üzerinde çalıştığını, ancak uygulamalarının diğer ürünleri de kapsayabileceğini kaydetti.
Mekanizmanın, üye devletlerin uluslararası hukuk kapsamındaki sorumluluklarını değiştirmeyeceğinin altını çizen Guterres, BM’nin bu kapsamda “tarafsız bir kolaylaştırıcı” olarak görev yapabileceğini söyledi.
Guterres, “Şimdi ihtiyaç duyulan şey, tarafların işbirliği ve siyasi iradesidir. Tüm makamları ciddi ve yapıcı bir şekilde katılım göstermeye çağırıyorum.” ifadesini kullandı.
BM Proje Hizmetleri Ofisi (UNOPS) İcra Direktörü Jorge Moreira da Silva da yaptığı yazılı açıklamada, mekanizma önerisinin son dört aydır üye devletlerle yürütülen görüşmelerde destek gördüğünü ve bölge ülkelerinin iradesiyle faaliyete geçmeye hazır olduğunu aktardı.