Ukrayna’da Rus ordusunda görev yapan 27 Ugandalı ya öldü ya da ölmüş olarak kabul ediliyor. Bu durum, Afrika vatandaşlarının Moskova’nın savaş çabalarına katılımı konusundaki endişeleri artırıyor.
Uganda’nın Moskova Büyükelçiliği’nin 17 Ekim tarihli mektubunda, ölümleri doğrulanan 11 vatandaş ile cesetlerinin bulunamadığı düşünülen 16 kişi listelenmiş. Bu bilgiler, Uganda Dışişleri Bakanlığı’na iletildi.
Reuters, bu mektuba 29 Ekim’de ulaştı. Uganda Dışişleri Bakanlığı’ndan bir yetkili, mektubun doğruluğunu onayladı. Belgede, Uganda’nın Rusya Büyükelçisi Moses K. Kizige’nin imzası yer alıyor ve bilgiler, Rusya Dışişleri Bakanlığı tarafından daha önceki bir talep üzerine sağlandı.
Uganda’nın büyükelçiliği, Rusya’nın özel askeri operasyonunda görevde olduğu düşünülen yaklaşık 35 Ugandalı hakkında Ağustos ayında bilgi talep etmişti. Ölen veya kaybolan 27 kişinin 11’inin ölümü Rus yetkililerce doğrulanırken, 16’sının akıbeti hakkında bilgi alınamadı. Bu kişiler, savaş esiri listelerinde de yer almıyor.
Büyükelçilik, kaybolan kişileri ölü olarak kabul etmekte, ancak bireysel durumları ve nerelerde kayboldukları belirsizliğini korumakta. Ayrıca, hala Rus ordusuyla sözleşmesi olan beş Ugandalı da tespit edildi, ancak sözleşmeleri sona erdiğinde hizmetten ayrılmaları bekleniyor.
Bir başka Uganda vatandaşı Robert Tumwebaze’nin, Nizhny Novgorod’daki askeri hastanede tedavi gördükten sonra askeri hizmetten ayrıldığı bildirildi. Mektupta, Tumwebaze’nin büyükelçilik personelini bir tren istasyonunda terk ettiği belirtildi.
Büyükelçi Kizige, Uganda Dışişleri Bakanlığı’na ölenlerin ailelerine en kısa sürede bilgi vermeleri çağrısında bulundu. Böylece aileler, akrabalarının Rus ordusundaki sözleşmeleri üzerinden tazminat ve diğer yardımlar talep edebilecek.
Rusya’nın Kampala’daki büyükelçiliği, konuyla ilgili yorum talebine hemen yanıt vermedi.
Afrikalı vatandaşların Rus ordusuna katılımı, kıtada artan endişelere neden oluyor. Birçok kişinin, sivil iş vaadiyle Rusya’ya gittikten sonra cephe hatlarında savaşmak için gönderildiği yönünde haberler mevcut.
Yapılan araştırmalar ve yakınları tarafından iletilen bilgiler, işe alım tekliflerinin sürücü, güvenlik görevlisi, inşaat işçisi ve aşçı gibi iyi ücretli işlerle ilgili olduğunu ortaya koyuyor. Bazı yeni askere alınanlar, Rusya’ya geldiklerinde askeri sözleşme imzalamalarının beklendiğini öğrendikleri belirtiliyor.
Kimi aileler, Rusya’ya giden yakınlarıyla iletişim kurmakta güçlük çekerken, bazıları yeni askerlerin pasaport ve cep telefonlarının alındığını, bu yüzden yardım arama veya ülkelerine dönme imkanlarının kısıtlandığını aktarıyor.
Ukrayna, Rusya’nın askeri kampanyasındaki Afrikalı vatandaşların katılımına dair endişelerini sıkça dile getirdi. Geçen yıl, yaklaşık üç düzine Afrikalı ülkesinden 1,400’den fazla vatandaşın Rus güçleriyle birlikte savaştığını ve bazılarının aldatılarak askere alındığını belirtti.
“Journalists For Justice” adlı bir araştırma, Ekim 2022’den bu yana Rus ordusuna katılan en az 3,034 Afrikalının bulunduğunu tespit etti. 2026 yılı Haziran ayı itibarıyla en az 502 ölüm kaydedildi.
Kendilerini sıkça bu konuda seslendiren ülkeler arasında Kenya, Gana ve Güney Afrika öne çıkıyor. Bu ülkelerin hükümetleri, diplomatik kanallar aracılığıyla duruma dikkat çekiyor ve vatandaşlarını Rusya’daki şüpheli iş tekliflerine karşı uyarıyor.
Kenya, yüzlerce vatandaşının çatışmaya katıldığını bildirirken, kaybolan veya ölenlerin sayısı da dikkat çekiyor. Nairobi, Kenyalıların askere alımını ve savaşta mahsur kalanların geri dönüşlerini sağlamak için Moskova ile diplomatik temaslar yürütüyor.
Endişeler, Doğu Afrika’nın ötesine yayılırken, Uganda, Kamerun, Nijerya ve Gana gibi ülkelerdeki aileler, Rus güçlerine katıldığı düşünülen vatandaşları hakkında bilgi talep ediyor.
Büyükelçiliğin mektubu, 27 kişinin nasıl askere alındığını, bilerek mi katıldıklarını veya hangi çatışmalarda yer aldıklarını netleştirmiyor. Ancak bazı Ugandalıların aileleri, akrabalarının sivil iş teklifleri ile Rusya’ya gittiğini ve sonrasında iletişimlerinin koptuğunu daha önce dile getirdi.
Son diplomatik açıklamalar, diğer Afrika ülkelerine yönelik yeni isteklendirme ağlarının artış gösterdiği yönünde bilgilerle birlikte geliyor. Bu durum, hükümetlerin kendi vatandaşlarını Rus askeri hizmetine katılmamaları için cesaretlendirme çabalarını artırmasıyla paralel gelişiyor.
Rusya, Afrika vatandaşlarını Ukrayna’da savaşmak için yasadışı bir şekilde aldığını sürekli olarak reddediyor. Askeri operasyonlar için yeterli insan gücüne sahip olduklarını iddia ediyorlar ve zorla askere alıma başvurmadıklarını savunuyorlar.
Ancak, alım ağları üzerindeki araştırmalar, yanıltıcı iş ilanları kullanarak yabancı işçileri askeri hizmete yönlendiren aracılar hakkında soru işaretleri doğuruyor. Ayrıca, yapılan bazı araştırmalar ve Birleşmiş Milletler ile ilgili bulgular, istihdam aracılığıyla insan ticareti ve istismar olasılıklarını da vurguluyor.