Başkan Donald Trump’ın, Rusya ile Ukrayna’daki savaşı sona erdirmek ve Avrupa güvenliğini yeniden şekillendirmek amacıyla anlaşma peşinde olması, NATO müttefiklerinde endişe yarattı. Eski NATO komutanlarından emekli Orgeneral Philip Breedlove, Putin’in dünya üzerindeki etki alanlarını bölmenin peşinde olduğunu belirtti.
Bu uyarı, Ukrayna Cumhurbaşkanı Volodymyr Zelenskyy’nin, “Yalta 2.0” olarak nitelendirdiği bir durumu reddetmesinin ardından geldi. NATO müttefikleri, 10-11 Kasım tarihlerinde Abu Dhabi’de yapılacak görüşmeler öncesi Putin ile doğrudan iletişim kurma konusunda tartışıyor.
Breedlove, Putin’in hedeflerinin yalnızca Ukrayna ile sınırlı olmadığını ve bu durumun, uluslararası güçlerin etki alanlarını nasıl bölmesi gerektiğine dair daha geniş bir vizyon yansıttığını ifade etti.
“Putin’in bir dünya planı var ve bunu liderlere birçok kez dayatmaya çalıştı,” diyen Breedlove, “Bunu konuşuyor ve yazıyor,” diye ekledi.
Trump, Perşembe günü yaptığı açıklamada Moskova ile yapılacak olası bir anlaşmanın yalnızca Ukrayna ile sınırlı kalmayacağını öne sürdü. “Bunun büyük bir anlaşma olacağını ve Ukrayna’dan çok daha fazlasını içereceğini söyleyebilirim… Belki de tüm Avrupa’yı kapsayabilir,” ifadelerini kullandı.
Breedlove, Putin’in sürekli olarak, güç dengesini Rusya, Çin ve ABD arasında bölmeyi önerdiğini belirtti. “Plan, Çin’in Uzak Doğu’yu, Rusya’nın Avrupa’yı, ABD’nin ise Batı Yarımküreyi kontrol etmesi üzerine kurulu,” dedi.
Zelenskyy ise 1945 Yalta Konferansı’na benzer bir durumu tekrarlamaktan kaçındıklarını belirtti. “Biz Yalta 2.0 istemiyoruz,” diyerek, Rusya’nın kendilerini bölmesine izin vermek istemediklerini vurguladı.
Pazar günü, Dışişleri Bakanı Marco Rubio, Ukrayna savaşının ardından Avrupa’nın nasıl görüneceğine dair tartışmaların zaten başladığını açıkladı. “Bu, her görüşmede tekrar tekrar gündeme gelen bir konu,” dedi.
Breedlove ise, Avrupa hükümetleri ve Ukrayna’nın, kendilerinin dahil olmadığı daha geniş bir anlaşmayı kabul edip etmeyeceğini sorguladı. “Putin ve Trump’ın neler planladığını görebileceğimizde, Avrupa ortakları ve müttefikleri, Ukrayna da dahil olmak üzere, önerilen çözüme pek de sevinmeyecekler,” dedi.
Finlandiya Cumhurbaşkanı Alexander Stubb ve Norveç Başbakanı Jonas Gahr Støre’nin Putin ile 27 Ekim’de 90 dakikalık bir telefon görüşmesi yaptığı bildirildi. Bu durum, gerilimi artırmış gözükmektedir.
Danimarka Başbakanı Mette Frederiksen, ayrı Avrupa diplomatik girişimlerini eleştirerek, “Avrupa’nın tek başına hareket etmesi yerine bir arada durması gerektiğini,” ifade etti.
Fransa Dışişleri Bakanı Jean-Noël Barrot, Pazar günü Fransa’nın Abu Dhabi görüşmelerine katılacağını duyurdu. “Avrupa’nın iyi temsil edileceği; Fransa bu tartışmalara katılacak,” dedi.
Breedlove, Avrupa ülkelerinin güvenliğini tehlikeye atan bir anlaşmanın sert bir muhalefetle karşılaşacağını da belirtti. “Eğer Rusya’nın maksimum talepleri bozulmadan kalırsa ve tüm Avrupa güvenliğini feda etmek zorunda kalırsa, bu iyi gitmeyecek,” dedi.
“Putin, Ukrayna’da barış için bir ortak olmadı. Şu anda da barış için bir ortak değil,” diyerek ekledi, “EU ve NATO ülkeleri, Rusya’nın yeniden ordularını toplamasına ve komşularının iç işlerine müdahale etmesine izin verecek bir planı imzalamayacak.”