Güney Asya’nın büyük bölümleri yeniden dumana bulandığı sırada, Pakistan otoriteleri, bölgedeki hava kirliliği krizine neden olduğunu söyledikleri yasa dışı pirinç sapı yakımına karşı mücadele çabalarını artırdı.
Pazar günü, Lahor’un kenarındaki bir pirinç tarlasında çıkan dumanı kontrol altına almak amacıyla yeni kurulan hızlı müdahale ekibi olay yerine hızla ulaştı.
Ekip, dumanın şehrin üzerindeki sis tabakasına daha fazla eklenmesini engelleyerek, yangını birkaç dakika içinde kontrol altına aldı. Bu hafta, İsviçre merkezli hava kalitesi izleme kuruluşu IQAir, Lahor’un hava kalitesini “çok sağlıksız” olarak değerlendirmişti.
Bölgedeki çiftçiler, ekim sezonu için tarlalarını temizlemek amacıyla, Ekim ayındaki hasat sonrası genellikle pirinç saplarını yakıyor. Bu uygulama, sanayi emisyonları, araç egzozu ve inşaat tozlarıyla birleşen kirleticiler salgılarak, soğuk kış havası altında sıkışarak tehlikeli seviyelerde hava kirliliği yaratıyor.
Pakistanlı yetkililere göre, bu birim hava kirliliğiyle mücadele için ülkede özel olarak kurulan ilk birim. Punjab eyaletindeki otoriteler, geniş kapsamlı önlemler arasında bu birimin gözle görülür sonuçlar vermeye başladığını belirtiyor.
Uydu görüntüleri, yılın bu döneminde Hindistan ve Pakistan’da yakılan alan miktarının tarihsel ortalamanın altında olduğunu gösterirken, pek çok Pakistanlı ise iyileşmeleri fark etmenin güç olduğunu söylüyor.
Punjab Çevre Koruma ve İklim Değişikliği Departmanı Başkanı Silwat Saeed, hükümetin bu yıl 750 kişilik bir güç oluşturduğunu ve bunu 67 hızlı müdahale birimi altında, ana pirinç yetiştiren bölgelerde organize ettiğini belirtti. Ekipler, bildirilen yangınlara 10-15 dakika içinde ulaşmayı hedefliyor. Yetkililer, ayrıca tarlalarda yangın belirtileri için devriye geziyor ve yerel halk, durumu bildirmek için şikayette bulunabiliyor.
Bu hafta içinde, departman bir günde 679 tarlada yangın bildirimi alırken, bunların 650’sini söndürdüğünü duyurdu. Yasa ihlali yapan çiftçiler, 15,000 Pakistan rupisi (54 dolar) para cezasına çarptırılabiliyor. Cezasını ödemeyenlerin ise yargılanması ve altı aya kadar hapis cezası alma riski bulunuyor.
Hükümet, çiftçilerin %60’ını sübvanse ederek daha fazla 10,000 süper ekici dağıttı; çiftçiler kalan %40’ını ödüyor.
50 dönümlük arazisi bulunan çiftçi Muhammad İsmail, sap yakımından sübvanse edilen süper ekici ve diğer makineler kullanmaya geçmenin buğday verimini önemli ölçüde artırdığını ifade etti. Ancak, bu uygulamanın yaygın olarak benimsenmesi hala zor görünüyor. Sap yakımını durduran diğer bir çiftçi Saleem Abbas, birçok çiftçinin bu yöntemi, tarlalarını temizlemek için en ucuz ve hızlı yol olarak gördüğünü belirtti.
Pakistan ve Hindistan son yıllarda birbirlerini artan hava kirliliğine katkıda bulunmakla suçladı. Saeed, her iki ülke için sorunun büyük olduğunu ve Pakistan’ın bunu uluslararası forumlarda Hindistanlı yetkililerle gündeme getirdiğini aktardı. Hindistan Dışişleri Bakanlığı ise yorum talebine yanıt vermedi.
Son günlerde, Lahor’daki hastanelerde yoğun hasta akını yaşanıyor. Punjab Çevre Koruma Departmanı Genel Müdürü Abdullah Nayyar, sağlık verilerine göre, geçtiğimiz ay sisle ilgili boğaz rahatsızlığı nedeniyle hastaneye başvuranların sayısının 2025 Ekim ayındaki seviyenin sadece %69’u olduğunu aktardı. Ancak, Lahor’daki Sir Ganga Ram Hastanesi’nde, bypass ameliyatı geçirmiş ve diyabet hastası olan Ahmed Abubakar, sisin nefes alma sorunlarını ve göz enfeksiyonlarını tetiklediğini söyledi.
Mohammad Niaz Butt ise burnunun ve boğazının tıkandığını dile getirerek, “Yakıyorlar ve buna karşı hiçbir şey yapılmıyor.” ifadelerini kullandı.