Yalta Konferansı, dünya genelinde insanların hafızalarında silinmez bir iz bıraktı. Yalta’da Atlantik bloku ile Varşova Paktı dünya üzerindeki nüfuz alanlarını paylaştı ve Soğuk Savaş bu süreçte başladı. Gençliğimiz boyunca iki kutuplu dünya ve Soğuk Savaş hikayeleriyle büyüdük.
Soğuk Savaş’ın sona ermesinin ardından Rusya’nın dünya sahnesinden çekilmesiyle birlikte ABD, tek küresel güç olarak kalmıştı. Soğuk Savaş dönemi, devletler arası ilişkilerin belirli bir ilkeye dayanması gerektiğini öğretti; bir devletin başka bir ülkeye saldırması ya da işgal etmesi için meşru bir gerekçe sunması gerekiyordu.
Daha sonraki unipolar dönemde ABD, giderek Birleşmiş Milletler ve uluslararası kurumları etkisiz hale getirdi. Bu durumu “Eğer çıkarlarım gerektiriyorsa Irak’ı işgal ederim ya da Yemen’e saldırırım” şeklinde deklare etti. Burada sunulan “Yeni Dünya Düzeni” gerçekte bir düzen değildi; aksine ABD liderliğinde kanunsuz bir uluslararası sistemin inşasına işaret ediyordu.
Arap Baharı’nın ardından Rusya, Suriye iç savaşında dünya sahnesine yavaş yavaş geri adım attı. Bu gelişmenin iki temel nedeni vardı. Birincisi, Demokratların, özellikle Obama yönetiminin etkili bir dış politika yürütme konusunda yetersiz kalmasıydı. İkincisi ise Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin’in ülkesindeki otoritesini yeniden tesis etmesi ve parçalanmış bir devleti yeniden birleştirme konusundaki başarısıydı. Bu açıdan, Rusya bir kez daha dünya sahnesinde varlığını hissettirdi.
Bu dönemde Rusya, Akdeniz’e donanma gönderdi ve kıtalararası füze testleri yaptı. En dikkat çekici gelişmelerden biri, Hazar Denizi’nden Suriye’deki hedeflere atılan kruz füzeleriydi. Bu durum, Rusya’nın uluslararası arenaya dönüşünün açık bir sembolüydü.
ABD Başkanı Donald Trump’ın ilk döneminde Avrupa ülkeleri neredeyse kenara itilmişti. Ardından Biden dönemi başladı ve bu süreçte Avrupa ülkeleri bir araya geldi fakat bunun ciddi bir bedeli oldu: Ukrayna’da bir savaşın yükü onlara verildi. 33. APEC Ekonomik Liderler Zirvesi’nde düzenlenen üçlü zirvede, Trump ve Putin, savaş yorgunu iki güç olarak Çin Devlet Başkanı Şi Cinping’in yanında buluştular.
Savaş yorgunu olan bu iki devletten biri olan Rusya, Batı’nın desteğiyle uzun zamandır Ukrayna ile savaş halinde. Bu çatışma, Rusya’yı pek çok açıdan zayıflatmış durumda. Ülke içinde, stratejik olarak ve birçok şehirde yaşanan bombardımanlar sonucunda Rusya ciddi zorluklarla karşı karşıya.
Batılı müttefikler Rusya’yı zayıflatırken, Çin ve Rusya da İran üzerinden ABD’yi zayıflatmayı başardı. Trump, İran ile pek de başarılı olmayan bir gücü paylaşma mücadelesinin ardından müzakere masasına geldi. Ayrıca, İsrail’e verdiği destek ve İran ile yaşanan savaş nedeniyle büyüyen muhalefet yüzünden siyasi olarak da zayıflamıştı. Tüm bu faktörler parti olarak ABD seçimlerinde yenilgiye katkı sağladı.
Hayal edin ki masanın bir yanında üretim kapasitesini artıran ve global etkisini sürdüren bir süper güç olarak Çin var. Diğer tarafta ise savaştan yorgun düşmüş ABD… Ve ardından beş yıldır Ukrayna’da savaşan Rusya. Masada, nispeten rahat bir pozisyonda olan tek lider Şi Cinping. Diğer tarafta, iki savaş yorgunu güç oturmakta. O masanın etrafında liderlerin jestleri, yüz ifadeleri ve tutumlarına bakarak, dünyanın nereye doğru gittiğini şimdiden anlamak mümkün.
Sanayi kapasitesi, mali dengeler ve dolayısıyla doğrudan savaşa girmemiş olmanın avantajları açısından güç dengesi, bu üç devlet arasında Çin’in lehine kayıyor. Bu toplantıda, iki büyük gücün savaş nedeniyle zayıflatılmasının bir anlık görüntüsünü görmüş olabiliriz. Ancak bu kaymanın sonuçları önümüzdeki yıllarda çok daha belirgin hale gelecektir.
Öz kraliyet Çin stratejisti Sun Tzu’nun sözleriyle bitirelim: Savaşlar ittifaklarla kazanılır ve kaybedilir. Batı ittifakı Rusya’yı zayıflattı. İran’ın direnişinin arkasındaki Rusya-Çin ittifakı ise ABD’yi zayıflattı. Böylelikle, Xi Cinping’in karşısında iki savaş yorgunu lider duruyordu. Çin ise bu gelişen durumun avantajlarını yaşamaya devam ediyor.
