Avrupa Birliği’nin daha entegre bir elektrik şebekesi oluşturma çabaları, giderek tanıdık hale gelen bir engelle karşılaşıyor: jeopolitik meseleler. Yunanistan, Kıbrıs ve İsrail’in elektrik şebekelerini birleştirmeyi amaçlayan 1.9 milyar avroluk Büyük Deniz Bağlantısı projesi, Doğu Akdeniz’deki deniz anlaşmazlıkları nedeniyle sürekli gecikmeler yaşıyor.
Brüksel için bu projenin önemi, sadece bir altyapı projesinin ötesine geçiyor. Yaklaşık 1,200 kilometrelik denizaltı kablonun tamamlanması, Kıbrıs’ın AB’nin elektrik şebekesine bağlı olmayan tek üye devlet olma statüsünü sona erdirecek. Proje, bölgesel enerji güvenliğini güçlendirecek ve Kıbrıs’ın elektrik faturalarının düşmesine olanak tanıyacak.
Avrupa Komisyonu, projeye 657 milyon avro tahsis etti ve bu projeyi stratejik bir proje olarak nitelendirdi. AB, yaşlanan elektrik şebekelerini modernize etmeyi ve hızla artan temiz enerji hacmini karşılamayı hedefliyor. Ancak, GSI, jeopolitik, mali ve ticari engellerle karşı karşıya kalıyor ki bu durum Brüksel’in hedeflerini fiziksel altyapıya dönüştürme zorluğunu gözler önüne seriyor.
Proje, en yakın jeopolitik zorluk olarak Türkiye’den gelen rekabetçi taleplerle karşılaşıyor. Türkiye, kargo rotasının üstünden geçen deniz yargı yetkisi ile Yunanistan’ın iddialarını çatışma noktasına taşıyor. GSI’nın geçeceği bölge, Yunanistan’ın kıtashelfine ve münhasır ekonomik bölgesine sahip olduğunu savunduğu Kıbrıs ve Girit’in güneyindeki sulardan oluşuyor.
Yunanistan, Kıbrıs’ın elektrik şebekesinin dışlanmasını sona erdirmek için yalnızca GSI projelerini destekleyeceklerini açıkladı. Ancak, projenin finansmanı konusunda Yunanistan ve Kıbrıs arasında yıllardır süregelen bir anlaşmazlık var. Yunanistan, projenin maliyetinin büyük bir kısmının Kıbrıs tarafından karşılanmasını beklerken, Kıbrıs da elektrik tüketicilerine yüksek maliyetlerin yüklenmemesini talep ediyor.
GİB’e yönelik finansman tartışmaları sürerken, Türk araştırmacı Haşim Tekineş, Türkiye’nin Yunanistan ve İsrail ile olan ilişkilerini bir tehdit olarak gördüğünü vurguladı. Bu haliyle, projenin geleceği daha geniş bir jeopolitik mücadeleye tabi kalıyor.