Amerikan yetkililer, Rusya-Ukrayna görüşmelerinin iki gün boyunca Abu Dabi’de gerçekleştirilmesinin ardından, Perşembe günü Moskova’da Devlet Başkanı Vladimir Putin ile bir araya gelmek üzere yola çıkıyor.
Görüşmelerde, ABD’li yetkili Jared Kushner’in “şimdiye kadar ki en büyük” olarak tanımladığı önemli bir esir takası yapılması konusunda iki tarafın anlaşmaya vardığı bildirildi. Ancak her iki taraf da değişimle ilgili rakam vermedi. İki taraf, gelecekteki görüşmelerde Avrupa’nın rolü konusunda hala farklı görüşlere sahip.
Abu Dabi’deki görüşmeler, Rusya’nın Ukrayna’daki savaşının diplomasi sürecini durdurduğu Şubat ayından bu yana yapılan ilk toplantıydı. Yine de taraflar ilerleme kaydedildiği konusunda hemfikir oldular ve müzakerelere devam etme taahhüdünde bulundular.
Görüşmelerin ardından Kushner ve diğer yetkili Steve Witkoff, bu haftaki Avrupa zirvelerine ev sahipliği yapan Dublin’e giderek Ukrayna Cumhurbaşkanı Volodymyr Zelenskyy ile bir araya gelecek.
Kushner, Putin ile gerçekleştireceği görüşmede, “bugünkü tartışmaları gözden geçireceklerini ve tartışılan konularda daha fazla ilerleme sağlamaya çalışacaklarını” dile getirdi.
Ukraynalı müzakereci David Arakhamia, yapılan görüşmelerin ardından “iyi bir ivme” gördüğünü ancak “şu an açıklayamayacakları meseleler” olduğunu belirtti.
Görüşmeler sürerken, Ukrayna’da Rus saldırıları devam etti. Ancak Rusya’nın başmüzakerecisi Vladimir Medinski, “tartışmaların kesinlikle devam edeceğini” ifade etti.
Ayrıca, Avrupa’nın görüşmelere dahil edilmesi konusundaki kaygılarını dile getiren Medinski, “Onlarla konuşacak ne olduğunu anlayamıyoruz. Avrupa ülkelerinden tek bir barış inisiyatifi veya somut teklif almadık” dedi.
Ukrayna, önemli Avrupa destekçilerinin daha fazla rol almasını talep ediyor. Kushner, Avrupa’nın müzakerelere dahil edilmesinin Putin ile yapılacak görüşmelerin gündeminde yer alacağını belirtti.
İngiltere, Fransa, Almanya ve İtalya’dan yetkililer ile NATO ve AB temsilcileri, Abu Dabi’deki yan görüşmeler için bulundu.
Şubat 2022’de Rusya’nın Ukrayna’yı işgali ile birlikte, yüz binlerce insan hayatını kaybetti ve savaş, Avrupa’nın II. Dünya Savaşı’ndan bu yana yaşadığı en kötü çatışma haline geldi. Doğu ve güney Ukrayna’daki çatışmalardan milyonlarca insan kaçtı ve bölgenin büyük kesimleri sürekli hava bombardımanlarıyla tahrip edildi.
Rusya, Ukrayna’nın hala kontrolünde olan doğudaki bazı bölgelerden çekilmesini talep ediyor ve savaşın durdurulmasına yönelik herhangi bir anlaşma çerçevesinde “Avrupa güvenlik mimarisi” üzerine geniş kapsamlı bir anlaşma istiyor. Bu talep, Moskova’nın Doğu Avrupa’da NATO’nun etkisini azaltma ve Batı’nın Kiev’e askeri destek sağlamasını sona erdirme konusundaki uzun vadeli talepleri olarak değerlendiriliyor.
Kiev, toprak konusundaki tartışmalardan önce ateşkese ihtiyaç duyulduğunu savunuyor ve en büyük soruları görüşmek üzere Zelenskyy ve Putin arasında doğrudan bir toplantı yapılmasını istiyor. Ancak Putin bu öneriyi kabul etmedi. Kremlin tarafından Zelenskyy’e Moskova’ya gelirse, eski KGB ajanıyla görüşmek üzere davet gönderildiği bildirildi.
Kushner, görüşmelerin yardımcı olduğunu ancak her iki tarafın uzlaşabileceği alanların neler olduğunu açıklamak istemedi.
Kushner, “Bazı alanları uzlaşma sağlayabileceğimiz yerler olarak görüyoruz, diğerlerinde daha fazla tartışmamız gerekiyor ama bu iyi bir ilk adımdı” dedi.
Ayrıca Avrupa’ya, müzakerelerde kendi adına konuşacak bir kişiyi belirlemeleri çağrısında bulundu.
Avrupa, Başkan Donald Trump’ın Avrupa sonrası güvenlik mimarisini yeniden şekillendirme teklifini tartışırken rahatsızlık yaşıyor. Bu, Washington’un Kiev’e Moskova’ya fazla tavizler veren bir barış anlaşmasını kabul ettirme endişeleri ile bağlantılı.
Kushner, Salı günü ABD’nin, Ukrayna, Rusya ve Avrupa arasında “yüzyıllar, belki de on yıllar boyunca sürecek bir barış sağlamak” için yeni bir güvenlik çerçevesi oluşturmayı umduğunu ifade etti.
Ukrayna ise Rusya’nın düşmanlıkları sona erdirmesini talep ediyor ve Avrupa için gelecekte bir güvenlik düzenlemesi üzerinde herhangi bir tartışma yapılmadan önce ateşkes gerektiğini savunuyor. Aynı zamanda kıtanın “Yalta 2.0” olarak yeniden paylaşılmasını istemiyor.
Bir Rus delegasyon kaynağı, savaşın çözümünün “sadece gündem maddelerinden biri” olduğunu ve Moskova’nın esas hedefinin, “tüm kıta için güvenliği gözden geçirmek” olduğunu belirtti.
Avrupalılar, Ukrayna, Amerika Birleşik Devletleri ve NATO, ortak bir açıklama yaparak, “savaş sonrası güçlü bir Avrupa güvenlik mimarisine olan ortak bağlılıklarını” yinelediler.
Kiev ayrıca savaş sonrası askeri destek talebinde bulundu. Üst düzey bir Ukraynalı kaynak, Ukrayna’nın, gelecekteki Rus saldırılarına karşı savunma yapabilecek 800 bin kişilik bir orduyu sürdürebilmek için en az 10 yıl süresince mali destek istediklerini ifade etti.
Başkan Donald Trump, görüşmeler öncesinde Kiev’in toprak teslim etmek zorunda kalabileceğine dair ipuçları vererek, “Sonuçta biraz farklı bir şekil alacaklar” dedi.