Eski Doğu Almanya’nın ekonomisi, 1990 yılında birleştiği batı Almanya ile birlikte dönüşüm geçirip büyümeye devam etmesine rağmen, hala bazı önemli alanlarda Batı’nın gerisinde kalıyor.
Bir zamanlar büyük olan işsizlik oranları arasındaki uçurum kapanmış olsa da, Doğu’daki hanelerin ortalama varlık düzeyi Batı’nın yarısı kadar. İnsanlar daha az kazanmakta, ancak kira gibi giderler için de daha az harcama yapabilmekte.
Doğu Almanya’daki bazı sakinler, bu devam eden farklılıkları “ikinci sınıf vatandaş” olduklarının bir işareti olarak görüyor.
Bu eşitsizlikler, bölgede aşırı sağcı Almanya için Alternatif (AfD) partisinin yükselişine katkıda bulundu. Bu ayın başında yapılan Saksonya-Anhalt eyalet seçimlerindeki zaferinin ardından, 20 Eylül’de Mecklenburg-Batı Pomeranya’da da kazanç elde etmeyi umuyor.
Doğu Almanya ekonomisinin Batı ile kıyaslandığında nerelerde büyük ölçüde yaklaştığı, nerelerde kaldığına bakış.
İstihdam oranları neredeyse birbirine yaklaştı
Birleşmeden sonraki ilk 15 yıl boyunca, Almanya’nın en belirgin ekonomik dağılımı, doğudaki devlet mülkiyetindeki sanayinin çöküşü veya zorlayıcı yeniden yapılanmasının ardından iş erişimiydi.
Doğu Almanya’daki işsizlik oranı 1990’ların sonlarında yüzde 20 civarında zirve yaparak, Batı’nın neredeyse iki katı seviyesine çıktı. Ekonominin istikrar kazanmasıyla birlikte bu fark azaldı ve 2025’te doğudaki kayıtlı işsizlik oranı yüzde 8.6, Batı’da ise yüzde 6.4 olarak belirlendi.
İstihdam oranları daha da yaklaşmış durumda. 2025 itibarıyla doğudaki çalışma çağındaki nüfusun yüzde 75.9’u çalışmakta, Batı ile arasındaki fark sadece 1.6 puan. Kadınlar arasında ise bu fark tamamen kapandı: Batı’da çalışanların oranı yüzde 74.1, Doğu’da ise yüzde 74.0.
Hanehalkı gelirleri yaklaşıyor, ancak Batı hala önde
Doğu Almanya’daki hanehalkı gelirleri 2008 yılından bu yana önemli bir şekilde arttı ve Batı’daki artıştan daha hızlı ilerledi. 2008’de doğu eyaletlerinde, Berlin dahil olmak üzere, medyan kullanılabilir gelir Batı’nın seviyesinin yaklaşık yüzde 82’siydi. 2024’te ise bu oran yaklaşık yüzde 92’ye çıkmış durumda.
Ancak anlamlı bir fark hala var. 2024’te doğu eyaletlerindeki (Berlin dahil) medyan net hanehalkı geliri yaklaşık 25,900 euro olurken, Batı’da bu oran yaklaşık 28,100 euro – yılda yaklaşık 2,200 euro fark oluşturuyor.
2025 itibarıyla, doğudaki tam zamanlı çalışanların medyan brüt yıllık kazancı 46,013 euro (Berlin hariç) iken, Batı’da bu oran 55,435 euro – arada 9,422 euro fark bulunuyor.
Doğu Almanya’daki haneler ortalama olarak daha az kazanmasına rağmen, yaşam maliyetleri de daha düşük, özellikle de konut için. Saksonya, Saksonya-Anhalt ve Thüringen gibi doğu eyaletlerindeki kira talepleri, ulusal ortalamanın yaklaşık yüzde 30-40 altında, bu da gelir farkını bir nebze kapatmaya yardımcı oluyor.
Zenginlikte daha geniş bir uçurum
Doğu ve Batı arasındaki zenginlik farkı, hanehalkı gelirleri veya istihdam arasındaki uçurumdan çok daha geniş.
Doğu eyaletlerinde, Berlin dahil, ortalama net hanehalkı varlığı, mülkler, yatırımlar, emeklilik tasarrufları ve maddi mallar dahil olmak üzere, 2013 yılında 61,200 euro iken, 2023’te bu rakam 125,500 euroya yükseldi. Eski Batı eyaletlerinde ise ortalama net varlık, aynı dönemde 140,300 eurodan 257,100 euroya çıktı.
Bu nedenle, 2023’te doğu haneleri, Batı hanelerinin ortalama varlığının yaklaşık yüzde 49’una sahip, bu da her hane için yaklaşık 132,000 euro’luk bir fark oluşturuyor.
Bu eşitsizliğin nesiller boyu sürmesi de muhtemel.
Doğu nüfusu azalmaya devam ediyor
Birleşmenin demografik mirası en fazla nüfus üzerinde kendini gösteriyor. Doğu, gençlerin yeniden yapılanmanın ardından Batı’ya göçü ve düşük doğum oranları ve hızlı yaşlanma nedeniyle, çalışma çağındaki nüfusunun büyük bir kısmını kaybetti.
Bu durum, doğudaki işverenlerin daha küçük bir havuzdan işe alım yapmasına yol açarken, çalışan yaş grubunun daha büyük bir kısmı çalışma çağının dışında kalıyor.
2022 yılında, Berlin hariç doğu eyaletlerinde 18-64 yaş arasındaki bireyler nüfusun yüzde 57.5’ini oluştururken, Batı’da bu oran yüzde 61.6 oldu.
1991-2024 arasında Doğu’dan Batı’ya net göç toplamda yaklaşık 1.2 milyon kişi olarak gerçekleşti. 2015’ten sonra ise doğudaki nüfus azalmaya devam ederken, Batı’daki nüfus artış göstermekte.
Özel yatırımların düşük olması da zorlukları artırıyor. Ifo Ekonomi Enstitüsü’ne göre, Doğu Alman şirketleri, Batı’daki şirketlere göre işçi başına yaklaşık yüzde 25 daha az yatırım yapıyor.
Doğu’nun daha yaşlı, azalan iş gücü ve daha zayıf yatırımlar, maaş, zenginlik ve ekonomik kapasitedeki farkların kapanmasını zorlaştırabilir.