Bir Çinli bilim insanı, gen düzenleme denemesinde bir 6 yaşındaki kız çocuğunun ölümünü gizlediği gerekçesiyle görevden alındı. Olayla ilgili hükümetin başlattığı soruşturma sonucunda bu karar alındı.
Kız çocuğu, geçen yıl hayati tehlike oluşturmayan bir hastalığı tedavi etmek amacıyla uygulanan deneysel gen tedavisi sonrasında hayatını kaybetti. Bu durum, Temmuz ayında yapılan bir araştırmada ortaya çıktı.
Deneyin baş araştırmacısı olan sinir bilimci Zilong Qiu, ölen çocuğu, prestijli “Nature” dergisinde yayımlanan bir makalede anmamıştı. Bu konuda “Science” ve “Retraction Watch” tarafından ortaklaşa yürütülen araştırma sonuçlarına ulaşıldı.
Temmuz ayında yapılan habere göre, resmi belgeler ve kızın ebeveynlerinin ifadelerine dayanarak hastanenin, Qiu’nun deneysel tedavisine, ulusal düzenleyicilerden onay alma zorunluluğu gerektirmeyen bir düzenleyici madde çerçevesinde izin verdiği belirtildi. Kız çocuğunun ölümünün ardından hastane, yerel sağlık otoritesine küçük bir ceza ödedi, ancak Qiu’ya herhangi bir kamu yaptırımı uygulanmadı.
Qiu, Cuma günü, Şanghay Jiao Tong Üniversitesi’ne bağlı Songjiang Araştırma Enstitüsü’ndeki yardımcı direktörlük görevinden alındı. Şanghay yetkililerinin yaptığı açıklamada yalnızca Qiu’nun soyadı geçiyordu; açıklamanın “Nature” dergisinde 18 Şubat’ta yayımlanan çalışma ile ilgili olduğu ifade edildi.
Qiu, “araştırma bütünlüğünün ciddi ihlali” nedeniyle bilimsel projelere katılmaktan beş yıl süreyle men edildi ve bu durum bir veri tabanına kaydedildi.
Qiu’nun ekibindeki bir başka araştırmacı da işten çıkarıldı ve beş yıl süreyle görevden alındı. Ayrıca, denemenin yapıldığı hastane ile bağlantılı birçok diğer kişi de ceza aldı.
Ölen çocuk, Snijders Blok-Campeau sendromu adı verilen nadir bir nörogelişimsel bozukluğa sahipti. Hastanenin etik kurulu, bu bozukluğu tedavi etmek amacıyla gen düzenleme denemesi için Ocak 2025’te onay vermişti. Ancak, kız çocuğunun Mart ayında gen tedavisindeki komplikasyonlar nedeniyle hayatını kaybetmesinin ardından çalışma sonlandırıldı.
Şanghay yetkilileri, Qiu’nun ekibinin daha önce maymunlar üzerinde yapılan testlerde olası güvenlik sorunlarını hastaneye doğru bir şekilde aktaramadığını tespit etti.
AFP, Qiu ile yorum almak amacıyla iletişime geçti. Science ve Retraction Watch tarafından yapılan Temmuz ayındaki araştırma, deneyin finansmanında 800.000 dolardan fazla para harcayan kızın ebeveynlerinin, riskler konusunda yeterince bilgilendirilmediğini ortaya çıkardı.
Kızın babası, “Bu eksik güvenlik önlemlerinin gerçeğini öğrenmek, artık projeye dair bakış açımızı köklü bir şekilde değiştirdi,” dedi. “Bu düzenlemelerin ne kadar sıra dışı ve tehlikeli olduğunu fark etmemiştik.”
Bu skandal, 2018 yılında gizlice gen düzenlenmiş bebekler üreten biyofizikçi He Jiankui ile ilgili ortaya çıkan skandalın ardından Çin’in biyoteknoloji alanındaki ABD ile rekabet etme hayallerine bir darbe niteliği taşıyor. He, daha sonra üç yıl hapis cezasına çarptırılmıştı.
