Resmi olmayan sonuca göre, şu ana kadar yarışı önde götüren ilk 3 adayın her birine daimi üyelerden 2’şer “aleyhte” oy çıktı
Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi (BMGK), bu yıl sonunda görev süresi bitecek olan Genel Sekreter Antonio Guterres’in yerine aday olacak 7 isim için ilk kez “renk kodlu” ön yoklama yaptı.
Kapalı toplantı şeklinde gerçekleştirilen “straw poll” denilen ön oylamada, 15 konsey üyesi adaylar hakkındaki görüşlerini bir kez daha ortaya koydu.
BMGK Dönem Başkanı Yunanistan’ın BM Daimi Temsilcisi Aglaia Balta, ön oylamadan sonra gazetecilere yaptığı açıklamada, “Bir sonraki Genel Sekreter için 6. tur ön yoklama yapılmıştır. Her adaya sonuçlar, aday gösteren üye devletlerin ilgili daimi temsilcileri aracılığıyla bildirilecektir. Genel Kurul Başkanı da ön yoklamanın yapıldığı konusunda bilgilendirilecektir.” dedi.
Balta, bir sonraki ön yoklamanın ne zaman yapılacağının belli olmadığını bildirdi.
“En iyi adaya ihtiyacımız var”
ABD’nin BM Daimi Temsilcisi Mike Waltz da oylama sonrası gazetecilere, bölgesel rotasyona yönelik bir istek olduğunu anladıklarını belirterek, “Elbette en iyi aday bir kadınsa, bunu memnuniyetle karşılarız. Ama gerçekten sadece en iyi adaya ihtiyacımız var.” diye konuştu.
Waltz, yarışa katılabilecek yeni adaylar konusunda, “Ülkeler daha fazla aday göstermek isterlerse, bu kesinlikle egemenlik hakları dâhilindedir.” ifadesini kullandı.
Konsey olarak doğru olanı yapmaları gerektiğini söyleyen Waltz, “Bunun kesinlikle bu takvim yılı içinde ve Genel Sekreter Guterres’in görev süresi sona ermeden önce yapılmasını tercih ederiz.” görüşünü paylaştı.
Waltz, ABD’nin hangi adayı tercih ettiği sorusuna ise “Bu gizli.” karşılığını verdi.
6. tur oylama sonuçları
Diplomatik kaynaklardan dışarıya sızan ve resmi olmayan ilk bilgilere göre, bugün yapılan oylamada şu ana kadar yarışı önde götüren ilk üç adaya veto yetkisi bulunan daimi üyelerden 2’şer aleyhte oy çıktı.
Adaylardan Kosta Rikalı Rebeca Grynspan 9 “lehte”, 5 “aleyhte” ve 1 “çekimser” oyla ön yoklamayı önde bitirdi. Ancak Grynspan için kullanılan aleyhte oyların 2’si “kırmızı renkli” çıktı.
Grynspan’ı 8 “lehte”, 6 “aleyhte” ve 1 “çekimser” oyla Rafael Grossi ve Carolyn Rodrigues Birkett takip ederken, Grossi ve Birkett’in de 2 kırmızı renkli “aleyhte” oy aldığı belirtildi.
Diğer adaylar Macky Sall 5 “lehte”, 10 “aleyhte”, Olara Otunnu 4 “lehte”, 10 “aleyhte”, 1 “çekimser”, Maria Fernanda Espinosa 3 “lehte”, 9 “aleyhte”, 3 “çekimser”, Ivonne Baki ise 1 “lehte”, 14 “aleyhte” oy aldı.
Grynspan ve Rodriques-Birkett’e 3 daimi üye “lehte” oy verirken, Grossi ve Sall’a 2, Otunnu ve Espinosa’ya da daimi üyelerden 1’er “lehte” destek oyu çıktı.
BMGK’deki ön yoklama
BMGK’de gizli yapılan ve resmi olmayan ön yoklamada, her aday için Konsey üyeleri oy pusulasında bulunan “lehte”, “aleyhte” ve “çekimser” seçeneklerinden birini işaretliyor.
Ön oylama, bir sonraki BM Genel Sekreteri olmak için yarışan adaylara verilen desteği ölçmek için kullanılan bir test oylama işlevi görüyor.
İlk kez bu oylamanın “renk kodlu” şekilde yapılması ise adaylık yarışının gidişatı için ayrı önem taşıyor.
BM’nin 5 daimi üyesinin adaylar için kırmızı renkte “aleyhte” oyu kullanması, 5 daimi üyenin adaylar üzerinde veto yetkisi bulunduğundan “kırmızı” oy alan adayların yarışta şansı azalıyor.
Ancak ön yoklamalar, gayri resmi bir süreç olduğundan verilen kırmızı “aleyhte” oyların bir sonraki ön seçimde veya resmi oylamada tersine çevrilme ihtimali de bulunuyor.
Yeni BM Genel Sekreter adaylığı yarışı
BM Genel Sekreteri Antonio Guterres’in yerine geçmek için şu an 7 aday yarışıyor.
Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı Başkanı Rafael Grossi, eski Senegal Cumhurbaşkanı Macky Sall, adaylığı için görevinden izin alan BM Ticaret ve Kalkınma Konferansı (UNCTAD) Genel Sekreteri Rebeca Grynspan, 2018-2019 döneminde BM Genel Kurulu Başkanlığı yapan Maria Fernanda Espinosa, Guyana’nın BM Daimi Temsilcisi Carolyn Rodrigues Birkett, 1980’lerde BM Uganda Daimi Temsilciliği görevinde bulunmuş Olara Otunnu ve yarışa en son katılan Ekvadorlu siyasetçi ve diplomat Ivonne Baki adaylar arasında yer alıyor.
15 üyeli BMGK’de yapılacak kapalı oturumlarda en az 9 “evet” oyu alan ve daimi üyeler ABD, Rusya, Çin, İngiltere ve Fransa’nın vetosuna takılmayan aday, BM Genel Kurulu’nun onayına sunulacak.
BM Şartı Konsey’in birden fazla isim önermesini açıkça yasaklamasa da uzun süredir devam eden bir uygulama gereği BMGK’nin bir aday üzerinde anlaşarak Genel Kurul’a önermesi bekleniyor.
BMGK üyelerinin tek aday üzerinde mutabakata varmasının biraz zaman alacağı düşünülürken, yeni genel sekreterin en geç aralıkta belli olması bekleniyor.
193 üyeli Genel Kurul’da çoğunluğun onayını alan aday, 1 Ocak 2027’de BM Genel Sekreteri olarak 5 yıllığına yeni görevine başlayacak.
2016’dan bu yana iki dönemdir BM Genel Sekreterliği koltuğunda oturan Portekiz vatandaşı Guterres’in görev süresi 31 Aralık’ta sona eriyor.