Pazar günü yapılan seçimlerin ön sonuçları, Bosna-Hersek’in üç kişilik başkanlık sisteminde Bosnak ılımlı bir aday, Rusya yanlısı bir Sırp milliyetçisi ve bir Hırvat milliyetçisinin önde olduğunu gösterdi. Seçim komisyonu, sonuçların büyük ölçüde beklentilere uygun olduğunu belirtti. Ancak, Bosna’nın iki entitesinde, Bosnak-Hırvat Federasyonu ve Bosna Sırp Cumhuriyeti’nde toplam katılım oranının %42.02 ile düşük kaldığı kaydedildi. Seçmenler, ulusal parlamentoya oy vermenin yanı sıra iki entitedeki yerel seçimlerde de oy kullandı.
Seçmenlerin ekonomik durgunluk, AB üyelik müzakerelerinin yavaş ilerlemesi ve etnik temelinde güçlü olan partilerin zayıf merkezi hükümetin kararlarını sık sık engellemesi nedeniyle artan bir hayal kırıklığı yaşıyor.
Sosyal Demokrat Parti (SDP-BiH) üyesi ve mevcut üçlü başkanlık sisteminin bir parçası olan Denis Becirovic, Bosnak-Hırvat Federasyonu’nda %26.78 oy alarak, merkez sağdaki Demokratik Eylem Partisi (SDA) adayının önünde yer aldı. Her iki aday da seçimlerde favori olarak gösteriliyordu.
Bunların yanı sıra, Bosnak-Hırvat Federasyonu’nda ırkçı ve Avrupa yanlısı Hırvat Demokratik Birliği (HDZ-BiH) üyesi yeni aday Darijana Filipovic de %13.89 oyla önde gidiyor.
Bosna Sırp Cumhuriyeti’nde ise Sırp ve Rusya yanlısı milliyetçi Bağımsız Sosyal Demokratlar Birliği (SNSD) üyesi mevcut üçlü başkanlık üyesi Zeljka Cvijanovic, %55.41 oy alarak önde oldu.
Seçim günü, yeni elektronik oylama sistemi nedeniyle bazı sandık merkezlerinde oy verme işlemlerinin 19:00 (GMT 17:00) sonrasına sarktığı bildirildi. Bosna’nın Merkez Seçim Komisyonu Başkanı Jovan Kalaba, oylama işlemlerinin yeni biometrik kimlik doğrulama ve elektronik tarayıcılar ile yapıldığını açıkladı ve bunun oy sahtekarlığını önlemeye yönelik olduğunu söyledi.
Sonuçlar hakkında Banja Luka’da konuşan, ayrılıkçı ve Rusya yanlısı SNSD lideri Milorad Dodik, partisinin adayı Savo Minic’in entitede en fazla oyu aldığını duyurdu. “Bosna Başkanı ve Republika Srpska’nın başkanını kazandık. Beklenmedik şekilde yüksek bir sonuç,” dedi.
Bosna-Hersek, 1995’te ABD aracılığıyla imzalanan Dayton Barış Anlaşması ile sona eren savaşın ardından etnik temele dayalı iki entiteye bölündü ve bu entiteler zayıf merkezi bir hükümet ve üçlü bir başkanlık sistemi ile birbirine bağlandı. 3.4 milyonluk nüfusu olan Bosna, 1992-1995 savaşından toparlanmaya çalışırken, Aralık 2022’de AB adaylığı statüsü elde etti ve 2024’te üyelik müzakerelerine başlama onayı aldı.
Ancak, iç yasama organları yürütme yetkilerini artırmak ve yolsuzlukla mücadele yasalarını çıkarmak gibi temel gereklilikleri henüz yerine getirmediği için müzakereler başlamadı. Hırvat HDZ-BiH Başkan Yardımcısı Borjana Kristo, seçimlerden sonra diyalog yoluyla genel bir ilerleme kaydedilebileceğini söyledi. “Bosna, yalnızca uzlaşma, diyalog ve karşılıklı saygı ilkelerine dayanarak ilerlemelidir,” dedi ve geriye götürecek bir söylem konusunda uyardı.
Ülke genelindeki birçok seçmen, bölücü söylemlerin ötesine geçme isteğini dile getirirken, politikaların çıkmaza girdiği ifade ediliyor. AB ve Rusya, Bosna üzerindeki etkileri için rekabet ediyor; AB, Balkanlar’daki üyeliklerini genişletmeye çalışırken, Rusya bu süreci yavaşlatmak ve Bosna Sırp Cumhuriyeti üzerindeki etkisini korumak istiyor.
ABD de Bosna’daki etkisini artırmak için $1.5 milyar maliyetli LNG ithalatı projesini destekliyor. Ancak AB, projede firma seçiminde rekabetçi bir şeffaflığın eksik olduğunu belirtiyor; Washington ve Brüksel arasındaki gerginlik, ülkedeki uluslararası barış denetleyicisi olan Yüksek Temsilci’nin rolü üzerine de yayılıyor.