Bosna-Hersek’in başkenti Saraybosna’da yer alan ve şehrin en önemli sembollerinden biri olarak kabul edilen tarihi Vijecnica Kütüphanesi, 25 Ağustos 1992’de Sırp güçleri tarafından gerçekleştirilen bir saldırıda ateşe verilmesinin üzerinden 34 yıl geçtikten sonra bile şehrin hafızası olmaya devam ediyor.
Osmanlı İmparatorluğu’nun bölgeden çekilmesinin ardından, Avusturya-Macaristan yönetiminde inşa edilen yapı, Endülüs mimari tarzında inşa edildi. Mimarlığını Aleksandar Witek’in yaptığı kütüphanenin yapımına 1892 yılında başlandı ve tasarımında Mısır’ın başkenti Kahire’deki camilerden ve medreselerden ilham alındığı bildiriliyor. Bina, 20 Nisan 1896’da şehir belediyesi olarak kapılarını açtı ve II. Dünya Savaşı’nın sonuna kadar bu rolünü sürdürdü.
1945 yılında millî kütüphaneye dönüştürülen Vijecnica, o tarihten bu yana “Saraybosna’nın hafızası” olarak anılıyor.
1992-1995 Bosna Savaşı sırasında, Sırp güçleri Saraybosna’ya kuşatma sırasında kütüphaneyi hedef aldı. 25 Ağustos 1992’de kütüphane binası top atışlarıyla vuruldu ve içindeki kitaplar, tarihi belgeler ve arşiv kayıtları alev alev yandı. Yangın üç gün boyunca söndürülemedi ve resmi raporlara göre yaklaşık 2 milyon eser, 155 bin elyazması da dahil olmak üzere, yok oldu.
Yıkımından önce kütüphane, Bosna, Sırp, Hırvat ve Yahudi topluluklarına ait elyazmaları ve nadir eserler de dâhil olmak üzere yaklaşık 6 milyon kitabı ve arşiv belgesini barındırıyordu. Kütüphanenin onarım çalışmaları, savaşın bir yıl ardından 1996’da başladı. Vijecnica, 9 Mayıs 2014’te tamamlanan 18 yıllık restorasyon projesinin ardından yeniden ziyarete açıldı.
Bugün müze olarak hizmet veren bu yapı, birçok sergi, resepsiyon ve etkinliğe ev sahipliği yapıyor. Tarihin aydınlatılmasına devam eden Vijecnica, Saraybosna’nın yaklaşık dört yıl süren Sırp kuşatması sırasındaki acılarına tanıklık eden tarihi bir yapı olarak hem yerli hem de yabancı turistlerin ilgisini çekiyor. Önemi ve konumu sayesinde, kütüphane, fotoğraf meraklıları için cazibe merkezi haline geldi ve her yıl on binlerce ziyaretçiyi ağırlıyor.