Yeni bir Geostrateji Konseyi raporu, Britanya’nın Kıbrıs’taki üslerini, deniz ulaşımını ve Yunanistan, Türkiye ve Mısır ile olan ilişkilerini kullanarak NATO’nun güney kanadını daha tutarlı bir askeri stratejiye kavuşturması gerektiğini savunuyor.
Britanya, doğu Akdeniz için daha güçlü bir NATO güvenlik çerçevesi inşa etmede lider bir rol oynamalı ve bunun için Kıbrıs’taki kalıcı askeri varlığını ve bölgesel savunma ilişkilerini kullanmalıdır. Bir analist, NATO’nun güney stratejisinde bir boşluk bulunduğunu belirtiyor.
Geostrateji Konseyi’nin çevrimiçi dergisi Britanya’nın Dünyası‘nda yazan açık kaynak istihbarat analisti Ethan Gallant, Rusya’nın tam ölçekli Ukrayna işgaliyle NATO’nun doğu kanadına kaymasının, Akdeniz’i karşılaştırılabilir bir operasyonel çerçeveden yoksun bıraktığını ifade ediyor. Gallant, Finlandiya ve İsveç’in NATO’ya katılımı, Baltık devletlerindeki ileri konuşlanmalar ve kuzey Avrupa’daki yeni yapıların gelişimine işaret ederken, doğu Akdeniz için benzer bir doktrinin ortaya çıkmadığını vurguluyor.
Rapor, Kıbrıs’taki Egemen Üs Bölgeleri, RAF Akrotiri, deniz varlığı ve Atina, Ankara ve Kahire ile aynı anda savunma ilişkilerini sürdürebilme kapasitesi nedeniyle Britanya’nın bu boşluğu doldurmak için olağanüstü bir konumda olduğunu belirtiyor. Gallant, Britanya’nın bu bölgede çoğu NATO üyesinin sahip olduğu bir kalıcı operasyonel konuma sahip olduğunu ancak bu ilişkileri henüz tek bir stratejik çerçevede birleştiremediğini savunuyor.
Gallant, Britanya’nın üç aşamalı bir yaklaşım benimsemesini öneriyor. İlk aşama, doğu Akdeniz’den Süveyş Kanalı ve Kızıldeniz’e kadar uzanan deniz güvenliğine odaklanan, Yunanistan ve Mısır ile Britanya’nın liderliğinde bir üçlü çerçeve oluşturulması olacaktır. Gallant, yıllık bir zirve, kalıcı bir deniz güvenliği çalışma grubu ve üç ülkenin deniz ve hava kuvvetlerini içeren ortak tatbikatlar yapılmasını öneriyor.
Gallant, “Resmi yıllık üçlü zirve, deniz güvenliği üzerine kalıcı bir çalışma grubu ve her ülkenin deniz ve hava varlıklarını kullanarak ortak tatbikatlar, bu üç devleti yanlızca kendi başlarına inşa edemeyecekleri bir bölgesel güvenlik mimarisi içine bağlayacaktır.” diyor.
Türkiye, Montreux Sözleşmesi gereği Boğazlar’ı kontrol ettiğinden daha geniş bir düzenlemede merkezi bir rol oynamaya devam edecektir. Gallant, başlangıçta dört ülke yapısı kurmaya çalışmak yerine önce bir Britanya-Yunanistan-Mısır formatı geliştirilmesini ve daha sonra Türkiye’nin deniz güvenliği ve Türk Boğazları gibi alanlara dahil edilmesini öneriyor.
İkinci aşama, Yunanistan ve Kıbrıs ile daha derin bir Britanya deniz iş birliğini içerecek. Bu, daha düzenli tatbikatlar, Rus ve Çin deniz faaliyetleri üzerine daha fazla istihbarat paylaşımı ve daha resmi erişim düzenlemeleri ile gerçekleşecek. Gallant, mevcut ikili savunma bağlantılarının bunun için bir zemin sağladığını, ancak eksik olanın sürdürülebilir operasyonel aktivite olduğunu savunuyor.
Gallant, “Hali hazırda ikili savunma ilişkileri mevcuttur. Eksik olan, ikili iş birliğini bölgesel caydırıcılığa dönüştüren operasyonel temposudur.” diyor.
Üçüncü öneri ise doğu Akdeniz’de kritik altyapı ve enerji güvenliği ile ilgili. Gallant, Britanya’nın açık deniz enerji altyapısını, denizaltı kablolarını ve ilgili tesisleri bir ticari mesele olmanın ötesinde, stratejik bir güvenlik konusu olarak ele alması gerektiğini savunuyor. NATO’nun kuzey Avrupa’daki denizaltı altyapısıyla ilgili yaşanan olayların ardından oluşturduğu Baltık Gözlem Misyonu’nu, gelecekteki bir Akdeniz çabası için potansiyel bir model olarak gösteriyor.
Bu yaklaşım altında, Kraliyet Donanması varlıkları denizaltı altyapısının korunmasına ve izlenmesine katkı sunabilirken, Britanya diplomatik konumunu bölgesel enerji devletleriyle güvenlik görüşmelerini teşvik etmek için kullanabilir. Gallant, Akdeniz’de deniz sınırları, enerji altyapısı ve artan askeri faaliyetler üzerine yaşanan ihtilaflara rağmen NATO’nun henüz Baltık Gözlem Misyonu’na benzer bir operasyonel yapı kuramadığına vurgu yapıyor.
Gallant, doğu Akdeniz’in NATO’nun daha geniş 360 derece savunma kavramının giderek daha önemli bir sınavı haline geleceğini belirterek, Britanya’nın üslere, diplomatik erişime ve deniz yeteneğine sahip olduğunu, bunun da onu NATO’nun güney deniz pozisyonunu şekillendirmede daha büyük bir rol oynamaya olanak tanıyacağını ifade ediyor.