2026 yılında Güneydoğu Asya Ülkeleri Birliği’nin (ASEAN) başkanlığını üstlenecek olan Filipinler, Myanmar’ın Rakhine eyaletindeki ölümcül hava saldırısı nedeniyle endişelerini dile getirdi ve bölgesel tartışmaları kolaylaştırma teklifinde bulundu.
Dışişleri Bakanlığı ASEAN İşleri Yardımcı Sekreteri Ana Marie Hernando, 28 Eylül’de Kyauktaw’da gerçekleşen saldırının ardından Manila’nın gelişmeleri dikkatle takip ettiğini belirtti. Saldırı sonucunda ölü sayısının 50’ye, yaralı sayısının ise en az 58’e yükseldiği bildirildi.
Hernando, “Filipinler, saldırılar sonucunda meydana gelen yıkım, can kaybı ve yaralanmalardan endişe duymaktadır.” dedi.
Manila, ASEAN üyelerinin konumlarını gözeterek, blokun uzlaşı temelli yaklaşımına bağlı kalacağını vurguladı. Ayrıca, Myanmar’a yardım etme yollarını tartışmak için toplantılar düzenleme konusunda hazır olduklarını ifade etti.
Saldırının, Rakhine eyaletinde bulunan Kyauktaw’daki yoğun bir pazar alanına ve yakınlardaki bir köprüye yapıldığı belirtildi. Arakan Ordusu, askeri bir savaş uçağının pazar çevresine iki bomba bıraktığını, o esnada bölgenin kalabalık olduğunu aktardı. Askeri yetkililer ise saldırıya dair herhangi bir açıklama yapmadı.
Başlangıçta yerel kurtarma ekipleri 33 ölü ve 36 yaralı bildirmişti. Ancak daha sonra ölü sayısının 50’ye çıkarak, 58 kişinin yaralandığı kaydedildi. Bazı yaralıların durumu ise kritik. Yerel kaynaklar, bombalama sonucunda meydana gelen yangınların bazı kurbanları kötü şekilde yaktığını ve cesetlerin tanımlanması ve kurtarılmasının güçleştiğini aktardı.
Bu saldırı, Rakhine’deki en ölümcül hava saldırılarından biri olarak kayıtlara geçti. Rakhine, Myanmar ordusunun 2021 Şubatında iktidarı ele geçirmesinden bu yana en şiddetli çatışmalara sahne oluyor.
Birleşmiş Milletler, bildirilen can kayıplarının ardından endişelerini dile getirerek, bölgedeki sivillerin ve yerinden edilmiş kişilerin maruz kaldığı tehlikenin devam ettiğini vurguladı.
Saldırı, Myanmar ordusu ile Arakan Ordusu arasındaki çatışmaların Rakhine’deki kontrolü yeniden şekillendirdiği bir dönemde gerçekleşti. Arakan Ordusu, 2023 sonlarında başlayarak eyaletin geniş alanlarını ele geçirdi. Ordu ise kaybettiği yerlerde hava gücü ve topçuluğa daha fazla başvuruyor.
Çatışma, askeri darbeyle devrim olan seçilmiş hükümetin devrilmesinin ardından başladı. Darbe, kitlesel protestoları ve etnik silahlı örgütlerin yanı sıra demokrasi yanlısı güçlerin de orduya karşı silahlı direniş hareketini beraberinde getirdi.
Bu çatışma, Güneydoğu Asya’nın en ciddi insani krizlerinden birine yol açtı. BM, 2026 Haziran’ında Myanmar’da 3.8 milyon kişinin yerinden edildiğini tahmin ederken, 16.2 milyon kişinin, bunların arasında 4.9 milyon çocuğun, insani yardıma ihtiyaç duyduğunu bildirdi.
Çatışma izlemesi, 2021 darbesinden bu yana 100.000’den fazla kişinin hayatını kaybettiğini tahmin ediyor. Rakhine, özellikle etkilenerek, yüz binlerce kişinin yerinden edilmesine ve insani yardımların kısıtlanmasına maruz kaldı.
Myanmar’daki kriz, ASEAN’ın kolektif yanıt verme yeteneğini zorladı. Blokun 2021’de kabul edilen Beş Noktalı Konsensüsü, şiddetin derhal sona ermesini, taraflar arasında diyalog, özel bir elçi atanmasını, insani yardımları ve bir elçi ziyaretini öngörüyor. Ancak uygulamada sınırlı ilerleme kaydedildi, zira askeri otoriteler muhalefetle anlamlı bir diyaloga girmeyi reddetti.
ASEAN, üye devletlerin Myanmar ordusuna ne kadar baskı yapması gerektiği konusunda farklı görüşler sergilediği için birleşik bir pozisyonunu korumakta zorluk yaşıyor. Filipinler, 2026 için ASEAN başkanlığını devralarak, Myanmar’a ait ve yönlendirilen bir süreci vurgulamayı sürdürdü.
Manila’nın Kyauktaw saldırısına verdiği tepki, bu ihtiyatlı diplomatik pozisyonu yansıtıyor. Yeni bir ortak ölçü duyurmak yerine, Filipinler endişelerini dile getirerek, ASEAN’ın belirlenmiş yaklaşımını yineledi ve olası destek konularında tartışmalar düzenleme teklifinde bulundu.