Birleşmiş Milletler (BM) Genel Sekreteri Antonio Guterres, iklim krizinin her yıl daha yıkıcı boyutlara ulaştığını belirterek, “Tahrip olmuş ve sağlıksız bir gezegende kalkınma olamaz.” dedi.
Guterres, BM Genel Kurulu’nun 81. oturumu kapsamında New York’ta düzenlenen “Kalkınma Hakkı Bildirgesi’nin 40. Yıl Dönümü” konulu üst düzey etkinlikte konuştu.
Kalkınma Hakkı Bildirgesi’nin 40 yıl önce üye ülkeler tarafından güçlü bir taahhüt olarak ortaya konulduğunu vurgulayan Guterres, bildirgenin kalkınma, insan hakları ve uluslararası işbirliğinin birlikte ilerlemesi gerektiğini ortaya koyduğunu söyledi.
Antonio Guterres, “Bugün bu vizyonu kutluyoruz. Ancak milyonlarca insan için bu vaadin henüz yerine getirilmediği gerçeğini de kabul ediyoruz.” ifadesini kullandı.
Sürdürülebilir Kalkınma Amaçları’nın kimseyi geride bırakmamak için yol haritası sunduğunu kaydeden Guterres, bildirgenin kabul edilmesinden bu yana ülkeler, toplumlar ve aktivistlerin çabaları sayesinde önemli ilerlemeler sağlandığını belirtti.
Guterres, aşırı yoksulluğun önemli ölçüde azaldığını, dünya nüfusunun yaklaşık yarısının bir tür sosyal koruma kapsamına girdiğini ve insanların daha uzun yaşadığını ifade etti.
Bilimsel ve teknolojik gelişmelerin insanların yaşamlarını ve geçim kaynaklarını dönüştürdüğünü ve fırsatları genişlettiğini aktaran Guterres, buna karşın kalkınma hakkının yeni sınamalarla karşı karşıya olduğunu vurguladı.
Eşitsizlikler artıyor
BM Genel Sekreteri Guterres, ülkeler ve toplumlar arasındaki eşitsizliklerin arttığına dikkati çekerek, birçok topluluğun gıda güvensizliği ile su ve sanitasyona erişim sorunlarıyla mücadele etmeyi sürdürdüğünü dile getirdi.
Artan borç yükü, çatışmalar ve ekonomik istikrarsızlığın kalkınmayı ve ekonomik büyümeyi engellediğini belirten Guterres, iklim krizinin her yıl daha yıkıcı boyutlara ulaştığını kaydetti.
Guterres, “Tahrip olmuş ve sağlıksız bir gezegende kalkınma olamaz.” dedi.
Dijital devrim ve yapay zekanın yaşamları iyileştirme konusunda büyük potansiyel taşıdığını ifade eden Guterres, bu teknolojilerin aynı zamanda dışlanma ve bölünmenin itici güçleri haline gelebileceği uyarısında bulundu.
Kalkınma hakkı korunmalı
BM Genel Sekreteri Guterres, bildirgenin 40. yıl dönümünün yalnızca geçmişe dönük bir değerlendirme fırsatı olmadığını, herkes için kalkınma hakkının korunması konusunda harekete geçme çağrısı olduğunu aktardı.
İnsanların ve ülkelerin küresel ilerlemeye katılımının ve bu sürecin kapsayıcılığının artırılması gerektiğini vurgulayan Guterres, yoksulluğun azaltılmasında etkisi kanıtlanmış araçlara yatırım yapılması çağrısında bulundu.
Antonio Guterres, bu kapsamda kaliteli eğitim, gıda güvenliği, su ve sanitasyon, evrensel sosyal koruma ve sağlık hizmetlerine erişim ile herkes için teknolojik erişimin önemine dikkati çekti.
Guterres ayrıca kalkınma için iç kaynakların harekete geçirilmesi ve çok taraflı kalkınma bankalarının yeniden sermayelendirilmesi gerektiğini ifade ederek, bu kuruluşların özel finansmanı daha büyük ölçekte harekete geçirecek şekilde iş modellerini değiştirmesi gerektiğini belirtti.
Gelişmekte olan ülkelerin ağır borç yüklerinin sonuçlarının da ele alınması gerektiğini aktaran Guterres, borç ödemelerine ara verilmesi ve borç takası gibi yenilikçi araçların yanı sıra “Borçlular Platformu” gibi girişimlere işaret etti.
Uluslararası finans mimarisi reforme edilmeli
Antonio Guterres, uluslararası finans mimarisinin reforme edilmesi gerektiğini belirterek, sistemin gelişmekte olan ülkelerin ihtiyaçlarını daha iyi yansıtması ve bunlara daha hızlı yanıt vermesi çağrısında bulundu.
İklim değişikliği, biyolojik çeşitlilik kaybı ve kirlilikten oluşan “üçlü gezegen krizinin” ele alınması ve yenilenebilir enerjiye geçişin hızlandırılması gerektiğini söyleyen Guterres, özel sektör, sivil toplum ve gençlerle ortaklıkların güçlendirilmesinin önemini vurguladı.
Guterres, tüm insanların insan haklarına ve onuruna yeniden bağlılık gösterilmesi gerektiğini dile getirerek, özellikle gençler, yerli halklar ve dünyanın en kırılgan topluluklarının korunmasına dikkati çekti.
Karar alma mekanizmalarının her aşamasında kadınların bulunması ve katılımının sağlanması gerektiğini ifade eden Guterres, BM Şartı’nın temelinde yer alan küresel dayanışma ruhunun yeniden canlandırılması çağrısında bulundu.
BM Genel Sekreteri Guterres, “Bölünmüş bugünün dünyasında bu vizyon bizi hala bir araya getirebilir. Sürdürülebilir Kalkınma Amaçları ise bizi oraya götürecek yol haritasıdır.” diye konuştu.