Avrupa Birliği, Uluslararası Ceza Mahkemesi’ne en yüksek insan hakları ödülü olan Sakharov Ödülü’nü verdi. Bu durum, Amerika Birleşik Devletleri Başkanı Donald Trump’ın mahkemeye yönelik geniş çaplı yaptırımlarını hiçe saydı.
Avrupa Parlamentosu Başkanı Roberta Metsola, ödülün açıklanmasında, “Avrupa Birliği, çok taraflılık ve uluslararası kurumlara saygı üzerine inşa edilmiştir; bu ödül, mahkemelerin uluslararası hukuku ve adaleti sağlama konusundaki önemli çalışmalarını takdir etmektedir” dedi.
Uluslararası Ceza Mahkemesi, Avrupa Parlamentosu’na, “mahkeme ve yetkililerin benzeri görülmemiş zorluklarla karşılaştığı bir dönemde” ödülü verdiği için teşekkür etti.
Bu ay Amerika Birleşik Devletleri, savaş suçları, insanlığa karşı suçlar ve soykırım gibi suçlardan yargılama yapan mahkemeye yönelik yaptırımlar açıkladı. Trump yönetimi, mahkemeyi “tuğla tuğla yıkmaya” kararlı olduğunu ifade etti.
Ödül, daha önce Uluslararası Ceza Mahkemesi hakimi Navi Pillay’ın bu ay Nobel Barış Ödülü’nü almasının ardından geldi. Trump, ödülün kendisine verilmesi gerektiğini söyledi.
Avrupa Birliği, ABD’nin altı ay içinde devreye girecek yaptırımlarına karşı Uluslararası Ceza Mahkemesi’ni destekliyor. AB Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen, “Uluslararası Ceza Mahkemesi, misyonunu bağımsız bir şekilde yerine getirmeli ve herhangi bir baskı ya da tehdide maruz kalmamalıdır” dedi.
Brüksel, yaptırımların uygulanmasından önce Amerika’yı yeniden düşünmeye ikna etmeye çalışmayı umuyor, ayrıca Mahkeme’yi Washington’dan korumak için bir “engelleme yasası” uygulamayı da değerlendiriyor.
1988 yılında Sovyet muhalif Andrei Sakharov’un adıyla kurulan bu ödül, insan hakları ve demokrasi mücadelesi veren bireylere veya kuruluşlara her yıl veriliyor. Bu yıl Uluslararası Ceza Mahkemesi’nin yanı sıra, Tanzanya muhalefet lideri Tundu Lissu ve İran hükümeti tarafından yargılanan ikiz kardeşler Taraneh ve Romina Rahimi de ödüle aday gösterilenler arasında yer aldı.
Lissu, 9 Nisan 2025’te gözaltına alındı ve geçen yıl seçimleri boykot çağrısı yapmakla suçlandığı için ihanetle yargılanıyor, cezası idam olabilir. Taraneh ve Romina Rahimi ise, İran’daki hükümet karşıtı protestolara katıldıkları için sırasıyla idam ve 36 yıl hapis cezasına çarptırıldılar.
Son zamanlarda Sakharov Ödülü’nü kazanan diğer yüksek profilli isimler arasında Venezuelalı muhalefet lideri Maria Corina Machado, Rus Kremlin eleştirmeni Alexei Navalny ve Ukrayna halkı bulunuyor.