Avrupa’nın giderek artan iklim değişikliği yüzünden yaşadığı olumsuz hava koşulları sebep olduğu zararın maliyetini birinin üstlenmesi gerektiğini ortaya koyuyor. Ekonomik kayıpların çoğunun sigortasız olduğu göz önüne alındığında, kamu bütçesinin yükü omuzlaması kaçınılmaz hale gelebilir.
2021 yılında Almanya ve komşularını etkileyen sel felaketi ile 2024’te İspanya’yı vuran şiddetli yağışlar, Avrupa’nın mali durumunu zorlayan unsurlara iklim zararlarını eklemiş durumda. Bu unsurlar arasında artan savunma harcamaları ve yaşlanan nüfusun yükselen maliyetleri de yer alıyor.
Fitch’in Batı Avrupa devlet derecelendirme müdürü Federico Barriga-Salazar, “Sorun şu ki bu felaketler daha sık hale geliyor” dedi ve daha önce bütçe kalemleri olarak ayrı bir gider olarak görülen bu durumun, artık düzenli bir gider olarak ele alınması gerektiğini belirtti.
Avrupa Çevre Ajansı’nın verilerine göre, 1980-2024 yılları arasında Avrupa Birliği’nde iklim ve hava olaylarından kaynaklanan ekonomik kayıpların toplamı yaklaşık 822 milyar euroyu (953 milyar dolar) buldu. Bu kaybın dörtte biri ise son dört yılda oluştu.
Euro bölgesindeki kamu açıkları halihazırda Gayri Safi Yurtiçi Hasıla’nın (GSYİH) yaklaşık %3’ü seviyesinde. Barriga-Salazar, İspanya’nın 2024’teki sel felaketinin yaratacağı yeniden inşa maliyetlerinin, 2024 ile 2026 yılları arasında GSYİH’nın 0.7 puanına denk geleceği tahmininde bulundu.
Avrupa’da iklimle ilgili felaketlerin yalnızca dörtte birinin sigortalandığı belirtiliyor ve bazı ülkelerde bu oran %5’in altında kalıyor. Aşırı hava olaylarının daha sık meydana gelmesiyle bu sigorta kapsamının azalmasından endişe ediliyor.
Franklin Templeton’dan David Zahn, “Risklerin artması, sigorta kapsamının azalması anlamına geliyor” diyerek bu durumun bazı ülkeleri GSYİH’nın %1 ila %2’si kadar etkileyeceğini ifade etti.
Ekonomik düşünce kuruluşu Bruegel’in hesaplamalarına göre, 2021’deki sel felaketinin hasarının büyük bir kısmı Belçika’da sigorta tarafından karşılanmışken, Almanya’da düşük sigorta kapsamı nedeniyle 30 milyar euro kamu fonu kullanmak zorunda kalındı.
Avrupa Birliği, bu sonbaharda iklim dayanıklılığı ve risk yönetimi önerilerini açıklamaya hazırlanıyor. Yunanistan, turizm odaklı ekonomisini sıcak hava dalgaları ve orman yangınları risklerinden korumak için sigorta kapsamını artırmaya yönelik yöntemler arıyor.
2026’nın başındaki büyük sel felaketinin ardından Portekiz, doğal afetler ve depremler için bir dayanışma mekanizması ile desteklenen zorunlu konut sigortası getirmeyi planladığını duyurdu.
Franklin Templeton’dan Zahn, felaket tahvillerinin de geçici bir çözüm olabileceğini belirterek, yatırımcıların yüksek getiri elde edebileceği ancak belirli bir olayın meydana gelmesi durumunda ana paralarının bir kısmını kaybedebilecekleri konusunda uyardı.
Bruegel’den Heather Grabbe, hükümetlerin acil durum harcamalarının ötesinde daha sistematik düzenlemeler yapması gerektiğini vurguladı.
İspanyol Başbakanı Pedro Sanchez, GSYİH’nın %0.1’lik yeşil yatırımlarının, sekiz katı kadar ekonomik kaybı önlemenin yanı sıra, vergi gelir kaybını da üç kat azaltabileceğini ileri sürdü.
Avrupa Merkez Bankası, doğal felaketlere karşı özel riskleri bölüşen ortak bir kamu-özel reasürans sistemi önerdi.
Ancak bu yazki sıcak hava dalgalarının, hem ulusal hem de AB düzeyinde böyle önlemlerin finansmanı için siyasi irade oluşturup oluşturmayacağı bilinmiyor.
Avrupa Komisyonu sözcüsü, AB’nin iklim sigortası koruma açığını ele almak için yıl sonuna kadar kabul edilecek bir dizi önlem üzerinde çalıştığını aktardı.