Kanada Başbakanı Mark Carney, 10 Kasım’da Manila’da gerçekleştirilecek ASEAN zirvesine katılacak. Burada, Uluslararası Ticaret Bakanı Maninder Sidhu’nun belirttiğine göre, Kanada’nın blok ile imzalayacağı ilk serbest ticaret anlaşmasını duyurması bekleniyor. Anlaşmanın %90’dan fazlasının tamamlandığı belirtiliyor. Bu gelişme, mevcut hükümetin ticaretin çeşitlendirilmesi hedefleri açısından son derece olumlu bir sonuç olacak.
Bununla birlikte, Güneydoğu Asya’daki ortaklar, Kanada’nın Pekin ile olan etkileşiminin sınırları konusunda bazı sorulara sahip olabilir. Ottawa, bu belirsizlikleri ortadan kaldırmadığı sürece bu endişeler devam edecektir.
Ocak ayında Carney, Pekin’de Çin lideri Xi Jinping ile bir araya gelmiş ve Kanada’nın tarım ürünlerine yönelik gümrük vergilerini düşürmeyi kabul etmişti. Kanada, 49.000 Çin elektrikli aracına yönelik gümrük vergilerini de düşürdü. Mayıs ayında ise, Çin Dışişleri Bakanı Wang Yi Ottawa’yı ziyaret ederek, Kanada’nın Çin’e olan ihracatını iki katına çıkarabileceğini açıkladı. Bu görüşmeden birkaç gün önce, HMCS Charlottetown adlı Kanada savaş gemisi, Çin’in uyarılarına rağmen Tayvan Boğazı’ndan geçiş yaptı.
Tüm bu adımlar, Kanada’nın ulusal çıkarlarını desteklemek amacıyla atılmıştır. Ancak bu eylemlerin birbirleriyle bağlantısının net bir şekilde ifade edilmemesi, dış politikada bir tutarsızlık hissi yaratıyor. Carney hükümeti, uzun vadeli ortaklarla olumlu bir etkileşim kurma çabasında. Ancak Kanada’nın Hindistan-Pasifik bölgesindeki ilişkilerini geliştirmesi için bölgesel hedeflerini ve siyasi sınırlarını daha net bir şekilde belirlemesi gerekiyor.
2022’deki Hindistan-Pasifik Stratejisi’nde Ottawa, 40 ekonomi, 4 milyar insan ve 47.19 trilyon dolarlık ekonomik faaliyet ile ifade edilen bu bölge ile olan etkileşimin, ülkenin gelecekteki büyümesi için kritik bir adım olduğunu belirtti. Hindistan-Pasifik, Kanada’nın en büyük 13 ticaret ortağından altısına ev sahipliği yapıyor ve Ottawa’nın bu bölgedeki etkileşim çabaları giderek artıyor.
Gelecekteki Hindistan-Pasifik etkileşimi için zemin hazır. Ancak Kanada, tüm bu süreçleri aynı anda gerçekleştirmeye çalışmamalı. Bölgenin hızla geliştiği ve dinamik devletler arası meselelerin süratle ortaya çıktığı göz önüne alındığında, Ottawa’nın önceliklerini net bir şekilde tanımlaması ve iletmesi gerekiyor.
En belirgin tartışma konusu, Kanada’nın Çin ile olan ilişkisi. Ottawa’nın Pekin ile olan etkileşimi, Washington’a karşı bir denge unsuru olarak sürdürülmemeli; aksi durumda bu durum Filipinler, Vietnam ve Endonezya’nın başkentlerinde rahatsızlık yaratabilir. Kanada, bu devletleri Hindistan-Pasifik Stratejisi çerçevesinde ortaklar olarak görmekte. Ancak Ottawa’nın Pekin ile olan etkileşiminin sınırlarını açık bir şekilde tanımlamadan ve ortaklarına sağlayacağı destekleri netleştirmeden, Carney hükümeti başarılı bir şekilde geliştirdiği bölgesel konumunu zayıflatma riski taşıyor.
Aynı şekilde, Kraliyet Kanada Donanması’nın bu yıl düzenlenen Rim of the Pacific (RIMPAC) deniz tatbikatındaki katılımı, Kanada’nın müttefikleriyle iş birliği yapma taahhüdünü gösteren güçlü bir işaret oldu. Ottawa’nın, savunma alım reformuna yönelik yeni isteğini, Asya’daki ortaklarını destekleyecek şekilde stratejik bir değişimle birleştirmesi önem taşıyor.
Kanada’nın yurtdışındaki en büyük sevkıyatı Letonya’da, burada yaklaşık 3.000 askerden oluşan 14 müttefik ülkeden oluşan NATO tugayına komuta ediyor. Bu sevkıyatın 2029’a kadar uzatıldığı belirtiliyor ve Kanada burada 315 milyon dolardan fazla yatırım yaptı. Bu, Kanada’nın müttefiklerinin savunmasında katkı sağlama isteğini gösteriyor. Avrupa’da Kanada, birçok ülke arasında sadece bir konumdayken, Asya’da tek bir fırkateyn veya uçak detayı gibi katkılar, Kanada’nın bölgesel güvenliği sağlamadaki istekini göstermede orantısız bir etki yaratabilir.
ASEAN’ın birçok ortağı, Washington ile daha derin askeri iş birliği beklemekte ama bunun egemenlikleri ve Pekin ile olan ilişkileri üzerindeki etkisinden kaygı duymaktadır. Ottawa, bu hassasiyetleri göz önünde bulundurarak ortaklarına güven verebilir ve kendisini daha az sorunla alternatif bir ortak olarak konumlandırabilir.
Bu tür bir stratejiyi desteklemek için Ottawa, Çin konusundaki tutumunu gözden geçirmeli ve hem Pekin ile olan ilişkisine hem de geliştirmeyi hedeflediği Hindistan-Pasifik ortaklarına net bir şekilde yanıt verecek bir yaklaşım bulmalıdır. Bu, düşmanca tutumlardan kaçınmak ve Kanada’nın ulusal çıkarlarını ile bölgesel önceliklerini net bir şekilde tanımlamakla mümkün olacaktır. Böylece Ottawa, hangi konularda uzlaşmanın kabul edilebileceğini ve hangi konularda yapılmayacağını sinyalize edebilir. Pekin ile pozitif bir etkileşim ve Tayvan Boğazı’ndaki seyahat özgürlüğü, her ikisi de gerçekleşebilir; ancak hükümet, her iki durumun neden önemli olduğunu açıklamalıdır.