Son yıllarda vekalet savaşları hakkında çok şey yazıldı. Vekalet savaşı, bir devletin ya da devletler grubunun rakibine dolaylı olarak saldırması anlamına geliyor. Kendisi savaşmak yerine, başka bir aktörü destekleyerek bu savaşın gerçeklerini uygulamaktadır. Bu destek para, silah, eğitim, istihbarat, lojistik veya siyasi destek gibi farklı şekillerde olabilir. Vekil olarak adlandırılan aktör genellikle bir devlet dışı silahlı grup, milis ya da isyancı hareketidir. Vekalet savaşını belirgin kılan, ana gücün rakibiyle doğrudan savaşmadan etkilemeye ya da onunla mücadele etmeye çalışmasıdır.
İran, bölgedeki rakipleriyle dolaylı olarak mücadele etmek amacıyla büyüyen silahlı ortaklar ağı oluşturup destekleyerek vekalet savaşlarını diğerlerinden daha ileriye taşımıştır. Özellikle Hezbollah, hem Lübnan’da güçlü bir askeri güç haline gelmiş hem de önemli bir siyasi aktör olmuştur ve tüm bunlar İran’ın bölgesel stratejisinin ana unsurlarından biri olarak hareket etmiştir. İran, Irak, Suriye ve Yemen’deki silahlı gruplarla da benzer bir strateji izlemiştir.
Afganistan da Sovyetler Birliği ile savaşında ABD tarafından desteklenmiştir. Washington, Afganistan içinde faaliyet gösteren mücahit gruplarını destekledi ve El Kaide, Afgan savaşında böyle bir rol üstlenen gruplardan biri oldu. Daha sonra ABD, Afganistan, Irak ve Yemen’deki müdahaleleri bağlamında El Kaide’yi bir şekilde kullandı.
İran, Irak, Suriye, Lübnan ve Yemen’deki çeşitli grupları etkin bir şekilde destekleyerek vekalet savaşlarına yeni bir boyut kattı. Ancak dünya, bazıları tarafından Üçüncü Dünya Savaşı olarak tanımlanan bir duruma yaklaşırken, vekalet savaşları yeni bir forma bürünmeye başladı. Ukrayna, bir anlamda Batılı devletlerin isteği doğrultusunda Rusya’ya karşı savaşmakta. ABD ve müttefikleri bu vekilin ardında duruyor ve Ukrayna, ilk etapta Rusya’nın saldırısına karşı ülkesini savunma amacıyla bu desteği açıkça alıyor.
İronik bir şekilde, uzun yıllar boyunca İsrail ve ABD’ye karşı kendi vekil ağı ile savaşan İran, şimdi Doğu bloğu – Rusya ve Çin için bir vekil haline geliyor. Bu çarpıcı değişim, vekalet savaşlarının kapsamının nasıl genişlediğini gösteriyor; bir zamanlar vekil lider olan İran, şimdi daha büyük güçlerin vekil rollerine çekilmiş durumda.