Rusya’da İsviçre merkezli gıda şirketi Nestle ile Fransız süpermarket zinciri Auchan’ın ülkedeki varlıklarını yönetmek üzere kayyum atandı.
Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin’in imzaladığı yeni kararnameye göre, söz konusu şirketlerin varlıkları geçici bir süre devlet denetimindeki yerel bir şirket tarafından yönetilecek. Bu kapsamda Nestle’nin Rusya’daki varlıklarının idaresi, Moskova merkezli Rus şirketi LEV Management’a devredildi.
Rus medyasında yer alan haberlerde, lojistik firması KS Logistika’nın, Nestle’nin Rusya’daki fabrikalarından ihracatı durdurması ve üretim kapasitesini artırmama kararı alması gerekçesiyle daha önce kayyum başvurusunda bulunduğu, söz konusu kararın 5 farklı Nestle birimini doğrudan etkilediği belirtildi.
Gelişmenin ardından Nestle’den yapılan açıklamada, ilgili kararnameye ilişkin bilgilendirmeyle durumun ve yasal seçeneklerin titizlikle değerlendirildiği kaydedildi. Açıklamada, “Şirketimiz, çalışanlarının çıkarlarını gözetmek, haklarını korumak ve ticari operasyonların sürekliliğini sağlamak adına gerekli tüm adımları atacaktır.” ifadelerine yer verildi.
Rusya’da yabancı varlıklara yönelik denetim sıkılaşıyor
Rusya’nın, Ukrayna savaşının başladığı 2022 yılından bu yana ülkedeki yabancı varlıklar üzerindeki denetimini kademeli olarak artırması dikkati çekiyor.
2023 yılında çıkarılan bir başka kararname uyarınca Moskova yönetimi, hükümet tarafından “dost olmayan ülkeler” listesine alınan devletlere ait şirketlerin varlıklarına geçici yönetim atama yetkisini elinde bulunduruyor.
Rusya, bu mekanizmayı daha önce Fransız süt ürünleri üreticisi Danone ve Danimarkalı bira üreticisi Carlsberg’in Rusya iştiraklerinin kontrolünü ele geçirmek için de kullanmıştı.
Rus yetkililer, ülkedeki kayyum kararlarının genel olarak Batı’nın Rus varlıklarına yönelik “saldırgan” tutumları ve yaptırımları nedeniyle bir misilleme olarak alındığını savunuyor.
Analistler ise geçici yönetim uygulamasının genellikle Kremlin’e yakın isim veya şirketlere varlık devri, zorunlu satış ya da doğrudan kamulaştırma süreçlerinin ilk adımı olduğunu iddia ediyor.
Şirketlerin Rusya pazarındaki durumu
Nestle, Rusya’da 1990’lardan bu yana faaliyet gösteriyordu. Ukrayna savaşının ardından birçok Batılı şirket ülkeyi terk ederken, İsviçreli grup temel gıda ve bebek maması tedarikini sürdürmek amacıyla ülkede kalmıştı. Şirket, temel olmayan ürünlerin ithalat, ihracat ve reklam faaliyetleri ile sermaye yatırımlarını askıya almıştı. Şirket verilerine göre Nestle, savaş öncesi dönem olan 2021 yılında küresel gelirinin yaklaşık yüzde 2’sini Rusya’daki 6 fabrikası ve 7 bin çalışanı aracılığıyla elde ediyordu.
Ukrayna’daki savaşın ardından çok sayıda çok uluslu şirket Rusya pazarında faaliyet göstermeye devam ediyor.
Kiev Ekonomi Okulu (KSE) tarafından yapılan araştırmalara göre, savaşın başlangıcından bu yana 565 yabancı şirket protesto amacıyla Rusya’dan tamamen çekildi.
Ancak ABD merkezli PepsiCo ve Mondelez gibi şirketler de dahil olmak üzere yabancı şirketlerin yüzde 55’i Rusya’da aktif kalmayı sürdürüyor.
KSE verilerine göre, bu şirketlerin 2025 yılında 200 milyar avronun üzerinde kombine gelir elde ettiği tahmin edilirken, her üç yabancı şirketten biri ise ülkeden ayrılmayı planlıyor veya operasyonlarını durdurmuş durumda bulunuyor.
Kremlin yönetimi, Batılı şirketlerin ülkeden çıkış şartlarını son dönemde ciddi şekilde ağırlaştırdı. “Dost olmayan” ülkelerden ayrılmak isteyen şirketlerin varlık satışlarında en az yüzde 60 oranında indirim kabul etmesi ve Rusya devletine özel bir “çıkış vergisi” ödemesi zorunlu tutuluyor.
Daha önce 2022 yılında Rusya’daki faaliyetlerini devredeceklerini açıklayan Danone ve Carlsberg’in Rusya’daki iştirakleri, 2023’te geçici olarak devlet tarafından atanan kayyuma devredilmişti.
Danone, Rusya operasyonlarını 1,2 milyar avro zararla satmak zorunda kalırken, Carlsberg ise Baltika iştirakini 1,4 milyar dolarlık defter değerine karşılık yalnızca 320 milyon dolara devredebilmişti.