Selimiye Camii’nin ana girişinde yer alan baykuş motifi, bilgelik sembolü olarak eski Türk sanatına ait izler taşıyor. Sinan ve Selimiye Camii Vakfı Genel Müdürü ve mimar Mehmet Ali Esmer, Anadolu Ajansı’na (AA) verdiği demeçte, bu motifi caminin ana girişindeki mukarnasların üzerine bakarak görebileceğimizi belirtti.
Esmer, baykuşun eski Türk mimarisinde bilgelik, uyanıklık ve koruyuculuğun sembolü olduğunu vurguladı. Ayrıca, baykuş motiflerinin Orta Asya’daki mezar ve halılarda da bulunduğunu ekledi.
Mukarnasların, İslam sanatında geometrik süsleme biçimi olduğunu ve mimari vurguyu oluşturmak için kemerler ile kubbelerde kullanıldığını ifade eden Esmer, “Fonksiyonel bir amaçla kullanıldıktan sonra sembolik anlamlar da kazandırılmış ve bazıları kutsal kabul edilen çeşitli hayvanlara benzetilerek tasarlanmıştır” dedi.
Esmer, baykuş motifinin, Mimar Sinan’dan önce Türk mimarisinde yer aldığını belirtti. Selimiye Camii’ndeki bu motifin tesadüf eseri ortaya çıktığını öne sürenlere ise, bunun kasıtlı bir çalışmanın sonucu olduğunu söyledi.
Esmer, baykuşun Türk mitolojisinde ve tarihindeki önemine vurgu yaparak, “Daha önceki camilerde de baykuşa benzeyen formlarda yer alıyordu. Gece görebilme yeteneği, vakar duruşu, sabırlı davranışı ve avlanma becerisiyle bilgelik sembolüdür” dedi.
Türklerin kutsal kabul ettikleri unsurları mimari eserlerine dahil ettiklerini ifade eden Esmer, baykuşun bu detaylardan biri olduğunu söyledi. Mimar Sinan’ın geçmişten gelen bu mimari mirası geliştirdiğini ve Selimiye Camii’ne dahil ettiğini belirtti.
Esmer, “Baykuş motifi, Mimar Sinan ile ortaya çıkmadı; ondan önce de vardı. Sinan bunu daha da geliştirip, Selimiye Camii’nde başarıyla uyguladı” dedi. Mimar Sinan’ın eserini sadece “Sinan yaptı, bu da burada” şeklinde değerlendirmenin hatalı olduğunu vurguladı. Sinan’ın çalışmalarının, Türk tarihinden miras alınan bilgi ve deneyimin sonucu olduğunu söyledi.
Esmer, Selimiye Camii’nde yer alan minarenin üç ayrı yol sisteminin Sinan tarafından geliştirildiğini, ilk olarak Üç Şerefeli Camii’nde kullanıldığını belirtti. Türk mimarisinin bir bütün olarak değerlendirilmesi gerektiğinin altını çizdi.
Selimiye Camii’ni ziyaret edenlere baykuş motifi üzerinde dikkatle incelemelerini tavsiye eden Esmer, “Türk inancına göre bu hayvanın kutsal kabul edildiği bilinciyle ve bu baykuş motifinin eski Türk sanatsal geleneklerinin bir devamı olduğunu anlayarak bakmalarını istiyorum” dedi.
Esmer, ziyaretçilerin Mimar Sinan’ı kendi dönemine sıkıştırmadan, Selimiye Camii’ndeki baykuş motifi üzerinden geçmişte ve günümüzde ne anlama geldiğini anlayarak değerlendirmelerini istedi.