Türkiye, Oruç Reis araştırma gemisinin 25 Ekim’e kadar, güney kıyısını kuzey Kıbrıs’a bağlayacak bir denizaltı doğalgaz boru hattı güzergahında araştırma çalışmaları yapması için yeni bir navigasyon uyarısı yayımladı.
Antalya hidrografik istasyonu tarafından yayımlanan NAVTEX 0953/26, Türkiye’nin güney kıyısından kuzey Kıbrıs’a kadar uzanan suları kapsamaktadır. Oruç Reis, Denar Pathfinder, Denar Echo ve Kırıcı ile birlikte görev yapmaktadır.
Koordinatlar, Anamur-Teknecik boru hattı güzergahını takip etmektedir. Bu hattın, Türkiye’nin güneyindeki Mersin ilini, kuzey Kıbrıs’taki Girne doğusundaki bir enerji santrali ile bağlaması planlanmaktadır.
Son misyon, Oruç Reis’in Temmuz ayında Anamur’un güneyinde önerilen güzergahın daha sınırlı bir bölümünde yaptığı önceden belirlenmiş araştırmanın ardından gerçekleşiyor. Türkiye ve Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti, Temmuz ayında projeyi ilerletmek amacıyla bir mutabakat zaptı imzaladı ve Ankara, projenin 2028’de devreye alınmasını hedefliyor.
Enerji Bakanı Alparslan Bayraktar, boru hattının yaklaşık 101 kilometre uzunluğunda olacağını, bunun 97 kilometrisinin Akdeniz’in altında ve 4 kilometrisinin karada olacağını açıkladı. Proje, gazı her iki yönde taşıyabilen iki paralel 22 inçlik boru hattını öngörüyor.
Türkiye, bu bağlantıyı Kuzey Kıbrıs’taki mevcut sıvı yakıta bağımlı enerji santrallerine doğalgaz sağlamak için kullanmayı planlıyor. Ayrıca, bu hattın olası bir ters yönlü kullanımının, adanın yakınında üretilen gazı Türkiye’ye ve oradan Avrupa’ya taşımayı mümkün kılabileceği belirtiliyor.
Proje, Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti’ni tanımayan Kıbrıs Cumhuriyeti’nden itirazlar alıyor. Kıbrıs, projeye onay verilmeden yürütüldüğü gerekçesiyle Ağustos ayında Birleşmiş Milletler’e şikayette bulundu ve bu durumun kendi egemenlik haklarına ve deniz haklarına ihlal teşkil edeceğini belirtti.
Ankara, Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti’nin adanın açık deniz kaynakları üzerinde eşit haklara sahip olduğunu savunuyor ve Kıbrıs Cumhuriyeti’nin – tüm ada adına alınan – kararlarını reddediyor. Kıbrıs Cumhuriyeti ve Avrupa Birliği, Kıbrıs’ın çevresindeki sularda uluslararası olarak tanınan egemen haklara sahip olduğunu savunuyor.
Oruç Reis’in doğu Akdeniz’e geri dönmesi, 2020 yılında Türkiye ile Yunanistan arasında karşılıklı deniz iddialarını gündeme getiren bir krizin ortasında bulunduğu için dikkat çekici olacaktır. Türk ve Yunan savaş gemileri, geminin tartışmalı sularda sismik araştırma yapmasını izlediler.
Yeni Türk araştırması, aynı zamanda Yunanistan-Kıbrıs-İsrail Büyük Deniz Bağlantısı elektrik kablosunun planlanmasıyla ilgili ayrı bir anlaşmazlık sırasında gerçekleşiyor. Türkiye, geçen hafta bu alanların kendi kıta sahanlığına dahil olduğunu ve çalışmaların Ankara ile koordine edilmesi gerektiğini belirtti; Yunanistan ise Türk iznine gerek olmadığını öne sürüyor.
Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti (KKTC), 1983 yılında ilan edilmiştir ve yalnızca Türkiye tarafından tanınmaktadır. Kıbrıs, 1974’te Yunanistan’ın adayı Yunanistan ile birleştirmek amacıyla desteklediği bir darbenin ardından Türk güçlerinin kuzeyde kontrolü ele geçirmesiyle bölünmüştür. Uluslararası alanda tanınan Kıbrıs Cumhuriyeti ise adanın güneyini kontrol etmektedir.