Karadeniz’de yaşanan son olaylar, Türkiye için önemli sonuçlar doğururken, sigortacılar ve kiralama şirketleri, yükler suya ulaşmadan önce bile tehlikeyi hesaba katmaya başladı. Olaylar, Romanya açıklarında gerçekleşen Royad Mammadov ve Bulgaristan yakınlarında meydana gelen Alfa Watan ve Able gemileri Türkiye’nin Batı rotalarıyla bağlantılı ticaretini etkileyebilecek kritik noktalar olarak öne çıkıyor.
Karadeniz açık kalmaya devam etse bile yüksek sigorta primleri ve yavaş kiralamalar, işleyen bir rotanın değerini azaltıyor. Türkiye’nin maruziyeti, Karadeniz riskinin hızla iç maliyete dönüşebileceği gıda işleme ve enerji lojistiği alanlarında yoğunlaşıyor. Özellikle Odesa çevresindeki bir kesinti, tahıl teminini ve öğütme marjlarını etkileyebilirken, Novorossiysk çevresindeki sıkıntılar petrol arzını karmaşıklaştırıyor.
Ticaretin maliyeti Türkiye’ye nasıl ulaşır? Ukrayna’nın deniz koridoru, geçici bir çözüm olarak düşünülemeyecek kadar önemli hale geldi. Eylül 2023’ten bu yana yaklaşık 179 milyon ton yük taşındı ve bu rakam, rotanın yeniden Ukrayna’nın ana ihraç yollarından biri olduğunu gösteriyor. Odesa limanlarında bir baskı oluştuğunda, demir yolu ve kara yolları gibi alternatifler ticareti sürdürebiliyor, ancak bunlar Odesa’nın normal kapasitelerinin sadece yarısını taşıyabiliyor ve üreticilere ton başına 45 ila 50 dolar civarında ek maliyet yüklüyor.
Türkiye’nin bu zincirde doğrudan çıkarları var. Türkiye, 2026 itibarıyla 7 milyon ton buğday ithalatı gereksinimi olduğunu tahmin ediyor. Ayrıca, Türkiye dünya genelinde en büyük buğday unu ihracatçısı olarak öne çıkıyor. Türk değirmenleri, Karadeniz güvenilirliğine fiyat kadar önem veriyor, çünkü kaçırılan yükler, Afrika ve Orta Doğu pazarlarındaki ihracat marjlarını zayıflatabiliyor.
Buna ek olarak, enerji Türkiye’nin Karadeniz’deki güvensizliğinin daha doğrudan bir yansıması. Novorossiysk, deniz riskini ham petrol teminine bağlı hale getiriyor. Türkiye, temmuz ayı itibarıyla Rusya’dan 1.66 milyon ton petrol ithal etti ve doğal gaz arzı da atıl kalmamalı. Türkiye’nin Sakarya Gaz Sahası günlük 9.5 milyon metreküplük üretime ulaşmışken, Romanya’nın Neptun Deep projesi de ilerlemeye devam ediyor.
Türkiye riski iyi yönetmeyi başarırsa, belirsizlikleri azaltarak önemli bir avantaj sağlayabilir. Türk boğazlarından geçen gemi sayısı 2026’nın ilk yarısında 40,218 olarak kaydedildi. Türkiye’nin, Türk bayraklı veya yönetimli gemilerle ilgili olaylar üzerinde doğrulanmış kamu bilgilerine ve güncellenmiş risk rehberlerine ihtiyaç duyduğunu belirtmekte fayda var. Türkiye, Karadeniz’deki kritik altyapı koruma birliğini genişleterek, ticaret yolları ile enerji altyapısının birbirine daha da bağlı olması gerektiğini vurguluyor.