Türkiye Büyük Millet Meclisi, Suudi Arabistan ve Pakistan ile yapılan bir savunma anlaşmasını onayladı. Bu anlaşma, NATO’nun ikinci büyük ordusunun, saldırıya uğraması durumunda grup üyelerine yardım etmesini taahhüt eden bir kolektif savunma maddesi içeriyor.
Meclisteki onay, Riyad’ın İran destekli Husiler tarafından devam eden saldırılarla karşı karşıya olduğu bir dönemde gerçekleşti.
Türkiye, Hac’daki Ortak Savunma Anlaşması’nı ilk olarak Ağustos ayında imzaladı ve geçen ay meclise onay için sundu. Anlaşmayı onaylayan 1’inci maddenin oylaması, Çarşamba günü mecliste kabul edildi.
Anadolu Ajansı’nın haberine göre, Meclis Başkan Yardımcısı Celal Adan, oturumu Perşembe öğleden sonraya kadar ertelerken, milletvekilleri diğer maddeleri tartışmaya devam etti. Anlaşma, 398 milletvekilinin katıldığı oylamada 279 oyla kabul edildi, 119 oy ise karşı çıktı.
Anlaşma toplamda 16 madde içeriyor. İlk madde, tarafların birbirlerinin toprak bütünlüğüne yönelik tehditleri ortadan kaldırmak için “gerekli tüm araçları” kullanmasını öngörüyor. Bu madde, herhangi bir üye devlete yönelik bir saldırıda devreye girebilecek.
İlk maddenin devreye girmesi durumunda, belgenin gerisini belirleyen hükümler yer alıyor. Anlaşmanın 2. maddesi, bir tarafın başka bir ülke veya ülkeler grubu tarafından silahlı saldırıya uğraması durumunda, tarafların hemen yardım sağlamasını öngörüyor.
Bu önemli madde, NATO’yu kuran Kuzey Atlantik Antlaşması’nın 5. maddesini andırıyor; bu madde, bir üye üzerine yapılan saldırıyı tüm üyeler için saldırı sayıyor.
Türkiye’nin hem NATO hem de Hac anlaşmasının üyesi olması nedeniyle, eleştiriler hükümetin askeri kaynaklarını kullanmada bir çıkar çatışmasıyla karşılaşabileceğini öne sürüyor. Ancak Türk yetkililer, bu endişeleri asılsız olarak nitelendiriyor.
Hac anlaşmasındaki diğer maddeler, savunma sanayi işbirliğini ve askeri koordinasyonu artırmayı amaçlıyor. Bu, üye ülkelerin ortak eğitim yapmalarını, teknolojik yenilikleri takip etmelerini ve lojistik ile bilgi paylaşımında bulunmalarını öngörüyor.
Türk milletvekillerinin onayladığı taslak, üye ülkelerin 10 yıl boyunca anlaşmaya bağlı kalmalarını öngörüyor; bu sürenin sonunda çekilme hakkı bulunuyor. Diğer ülkelerin de mevcut üyelerin onayıyla katılma olasılığını bırakıyor. Suriye hükümeti bu duruma ilgi gösterdi.
Perşembe günkü meclis onayına rağmen, Türk askerlerinin Husilerin saldırıları sırasında Suudi Arabistan’a gönderilmesinin kesin bir sonuç olmadığı ifade ediliyor. Uzmanlar, böyle bir konuşlandırmanın başka yasama süreçlerini de gerektireceğini belirtiyor.
Türkiye’nin Savunma Bakanı Yaşar Güler, Ekim ayında Suudi Arabistan’a yönelik olası desteklerin onaydan sonra belirleneceğini söyledi. Güler, “Husilerle herhangi bir çatışmaya girmeyi kesinlikle düşünmüyoruz” dedi. Bunun yerine, Türk desteğinin ” caydırıcılığı güçlendirmek” amacı taşıdığını ifade etti.
Suudi Arabistan ile Yemen arasındaki gerginlik, 2022’deki ateşkesin ardından bir nebze azalmıştı. Ancak Husiler son aylarda Suudi Arabistan’a saldırılarını artırarak, özellikle Riyad’daki Kral Halid Uluslararası Havalimanı’na yönelik öldürücü saldırılar düzenledi.
Bölge, ABD-İsrail’in İran’a karşı sürdürdüğü savaş nedeniyle hâlâ gergin durumda. Perşembe günü Suudi Arabistan, Medine bölgesinde bir insansız hava aracını düşürdüğünü duyurdu. Riyad, Husileri sık sık İslam’ın kutsal şehirleri olan Mekke ve Medine’yi hedef almakla suçlarken, İran destekli grup bu suçlamaları sistematik olarak reddediyor.