2026 Nobel Tıp Ödülü’ne, “ışıkla kontrol edilen iyon kanalları ve optogenetik alanındaki keşiflerinden” dolayı Karl Deisseroth, Peter Hegemann ve Georg Nagel layık görüldü.
İsveç’te bulunan Karolinska Enstitüsünde düzenlenen basın toplantısında, 2026 Nobel Tıp Ödülü’nün sahipleri açıklandı.
Deisseroth, Hegemann ve Nagel, canlı hücrelerin aktivitelerini ışık kullanarak kontrol etmeyi sağlayan bir biyoteknoloji ve sinirbilim yöntemi olan optogenetik alandaki çalışmalarından ve ışıkla kontrol edilen iyon kanallarıyla ilgili keşiflerinden dolayı 2026 Nobel Tıp Ödülü’ne layık görüldü.
Nobel’in internet sitesinden yapılan açıklamaya göre, Hegemann ve Nagel, “benzersiz özelliklere sahip” olduğu belirtilen “channelrhodopsin” adlı proteini keşfetti.
Araştırmacılar, bu proteinin, yerleştirildiği her hücrenin ışığa duyarlı hale geldiğini tespit etti.
Deisseroth ise bu proteinin genini sıçanlardan alınan sinir hücrelerine yerleştirdiği deneyde, sinirlerden sinyal elde etmeyi ve canlı fare beyninde çalışır hale getirmeyi başardı.
Deisseroth, Hegemann ve Nagel kimdir?
Deisseroth, 1971’de ABD’de doğdu ve Stanford Üniversitesi’nde Biyomühendislik ile Psikiyatri ve Davranış Bilimleri alanında profesör olarak görev yapıyor.
Almanya’da 1954’te doğan Hegemann, biyokimya ve biyofizik alanında çalışmalarıyla tanınıyor.
Hegemann kimya bölümünden mezun olduktan sonra 1994 yılında Münih’teki Ludwig Maximilian Üniversitesi’nde (LMU) Biyokimya alanında doktora derecesini aldı. Ardından Syracuse Üniversitesi Fizik Bölümü’nde kısa süreli bir doktora sonrası araştırma çalışması yaptı.
Almanya’da 1953’te doğan Georg Nagel, Konstanz Üniversitesinde biyoloji eğitimi aldı.
Hegemann ile Almanya’da biyofizik üzerine araştırmalar yapan bir enstitüde tanışan Nagel, doktorasının ardından ABD’deki Yale ve Rockefeller üniversitelerinde çalıştı.
Bugüne kadar Nobel Tıp Ödülü 117 kişiye verildi, ödülü henüz kimse ikinci kez almadı. Tıp ödülü verilen en genç kişi 31, en yaşlı kişi ise 87 yaşındaydı.
Nobel Ödülleri hakkında
İsveçli Alfred Nobel’in vasiyeti üzerine ölümünden sonra, 29 Haziran 1900’de kurulan Nobel Vakfının insanlığa hizmette bulunanlara verdiği ödüller, dünyada en saygın ödüller olarak kabul ediliyor.
Nobel Ödülleri, İsveç Kraliyet Bilimler Akademisi, İsveç Akademisi, Karolinska Enstitüsü ve Norveç Nobel Komitesi tarafından fizik, kimya, edebiyat, barış ve tıp olmak üzere 5 dalda en başarılı kabul edilen kişiler veya kuruluşlara veriliyor.
Bunlara ek olarak Nobel Ekonomi Ödülü, 1968’de İsveç Merkez Bankasının Alfred Nobel’in anısına ekonomi dalında da ödül verilmesini kararlaştırmasıyla ilk kez 1969’da verildi.
Nobel Ödülleri, her yıl Alfred Nobel’in ölüm yıl dönümü olan 10 Aralık’ta düzenlenen törenle sahiplerine teslim ediliyor.
Öte yandan ödüllerin 1901’deki başlangıcından bu yana verilmediği birkaç yıl oldu. Toplamda 49 defa yapılan ödüllerin verilmediği durumların çoğu Birinci ve İkinci Dünya Savaşları sırasında gerçekleşti. Ödül törenleri, Kovid-19 salgını nedeniyle 2020 ve 2021’de de yapılamamıştı.