Bir düşünce kuruluşu olan Ember’ın Salı günü yayımladığı rapora göre, bugünkü teknolojilerle Türkiye’nin enerji tüketiminin yüzde 85’inin elektrikte karşılanabileceği belirtildi.
Analiz, Türkiye’nin gelecek ay Akdeniz’deki Antalya’da ev sahipliği yapacağı BM iklim konferansı COP31 öncesinde açıklandı.
Türkiye, zirvede 2035 yılına kadar dünya enerji talebinin yüzde 35’ini elektrikle karşılamak için küresel bir destek sağlama amacı güdüyor.
Bu hedefin, son on yılda sağlanan temiz elektrik üretimindeki ilerlemeyi binalar, ulaşım ve sanayiye yaymak için bir fırsat sunduğu ifade ediliyor.
Ember’a göre, Türkiye’de 2024 yılında elektrik, nihai enerji tüketiminin yüzde 22’sini oluşturdu. Bu oran, dünya genelindeki yüzde 23’lük ortalamanın ve Avrupa Birliği ortalamasının yakınında. Orta Doğu ortalaması olan yüzde 20 ve Afrika’nın yüzde 12’sinin üzerinde, ancak Asya’da hızla artan elektrifikasyon oranı olan yüzde 28’in arkasında kalıyor.
“Türkiye’de nihai enerji talebinin yaklaşık yüzde 85’i, şu anda kullanılan elektrikli teknolojilerle karşılanabilir,” dedi Ember.
Rapor, sektörel olarak binalardaki enerji kullanımının yaklaşık yüzde 32’sinin ve sanayide ise yaklaşık yüzde 30’unun elektrikte olduğunu belirtirken, ulaşımda elektrifikasyon oranının yüzde 1’in altında kaldığını aktardı. Buna karşın Türkiye, 2025’te 190.000 satışla Avrupa’nın en büyük dördüncü elektrikli araç pazarı haline geldi.
“Dolayısıyla, en büyük elektrifikasyon potansiyeli, elektrikli alternatiflerin teknoloji açısından olgun ve enerji tüketiminin yüksek olduğu ulaşım ve binalarda bulunuyor,” diyerek ekledi Ember.
Rapora göre mevcut teknolojiler, Türkiye’de binalardaki enerji kullanımının yüzde 100’ünü, ulaşımın yüzde 96’sını ve sanayi enerji tüketiminin yüzde 58’ini elektrikle sağlamanın mümkün olduğunu vurguluyor.
Elektrikli araçlar, ısı pompaları ve elektrikli sanayi teknolojileri, fosil yakıtlara dayalı alternatiflere göre önemli ölçüde daha az enerji tüketerek aynı hizmetleri sunabiliyor. Ayrıca, elektrifikasyon enerji güvenliğini artırarak enerji ithalatını azaltacak.
Son on yılda temiz elektrik üretiminde önemli ilerlemeler kaydeden Türkiye, güneş ve rüzgar enerjisinin elektrik üretimindeki payını yüzde 4.5’ten yüzde 22’ye yükseltti.
Ancak bu kazanımları enerji tüketimine yansıtmak için elektrifikasyonun daha hızlı ilerlemesi gerekiyor.
Türkiye’nin elektrifikasyon oranı son 11 yılda 1.3 puan artış gösterdi; bu da 2035 yılına kadar yüzde 35 hedefine ulaşmak için önümüzdeki 11 yılda ilerlemenin on kat daha hızlı olması gerektiği anlamına geliyor.
Yavaş elektrifikasyonun en önemli nedeni, 1990 yılından bu yana elektrikteki talebin yedi kat artışının çoğunun yeni enerji ihtiyaçlarından kaynaklanması, fosil yakıtların yerini alması değil.
Sonuç olarak, fosil yakıtlar son 34 yıldır nihai enerji tüketiminin yüzde 70’lik payını koruyan bir konumda kalmaya devam etti.
Mevcut gidişat devam ederse, Türkiye’nin elektrifikasyon oranının 2035 yılına kadar yalnızca yüzde 24’e ulaşacağı belirtildi.
Bununla birlikte, ülkenin, kurulu güneş ve rüzgar kapasitesini üç katına çıkarma hedefi ile 120 gigavatlık çatı güneşi potansiyeli, elektrifikasyon hedefine ulaşmak için güçlü bir zemin sağlıyor.
Rapordaki değerlendirmesine göre Ember’ın kıdemli enerji analisti Bahadır Sercan Gümüş, “Türkiye son yıllarda yenilenebilir elektrik üretiminde önemli ilerlemeler kaydetti ve elektrifikasyon için gerekli olan temiz elektriğin sağlam bir temelini oluşturdu,” dedi.
“Yüzde 35 hedefi ulaşılabilir, ancak bu, fosil yakıtlarla sağlanan hizmetlerin elektriğe kaydırılması için sektöre özgü önlemler alınmasını gerektiriyor. Üretimdeki bu başarının ekonomiye yayılması için elektriğin binalarda, ulaşımda ve sanayide fosil yakıtların yerini alması lazım,” diye ekledi Gümüş.
Elektrik teknolojilerinin verimlilik avantajları nedeniyle, Türkiye’deki her bir puanlık artışın, yaklaşık 5.7 milyon elektrikli aracın eklenmesi veya 2.5 milyon hanenin fosil yakıtla yapılan ısınmadan ısı pompalarına geçişi ile eşdeğer olduğu vurgulandı.
Bu nedenle hedefe ulaşmak, sektörler arasında eş zamanlı bir geçiş yapılmasını ve somut sektörsel yol haritalarına dönüştürülmesini gerektiriyor.
Binalar açısından ise, konut ısınmasının ısı pompalarına geçişi, ulusal elektrifikasyon oranını tek başına 11 puan artırma potansiyeline sahip en önemli önlemlerden biri olarak öne çıkıyor.